Latynowie

Latynowie (łac. Latini) – jedno z plemion italskich żyjące w regionie ujścia Tybru i Gór Albańskich, który został nazwany od nich Lacjum (Latium vetus). Najważniejszym miastem początkowo była Alba Longa (dziś Albano). Latynowie stworzyli cywilizację zwaną kulturą Lacjum.

Kultura Lacjum, określenie cywilizacji powstałej około X wieku p.n.e. na nizinie od ujścia Tybru do przylądka Circei (obszar ten nazywany był w starożytności - Lacjum). Charakterystyczną cecha tej kultury stanowiła kremacja i pochówek zmarłych w glinianych urnach w kształcie chat (odróżniało to kulturę Lacjum od kultury Villanova. Latynowie trudnili się głównie pasterstwem i zamieszkiwali w górskich, obronnych wioskach. Liczbę osad latyńskich szacuje się na około 30 z czego najważniejszą była Alba Longa.

Castel Gandolfo – miasto i gmina w środkowych Włoszech, w regionie Lacjum, w prowincji Rzym, 30 km na południowy wschód od Rzymu, w pobliżu jeziora Albano. Przypuszcza się, że miasto leży na miejscu starożytnego miasta Alba Longa.

Sabinowie (łac. Sabini) - jedno z plemion sabelskich, zamieszkujące środkową Italię. Za ich pierwotną siedzibę uważa się Apeniny, w okolicy dzisiejszej Pescary (w pobliżu Adriatyku), skąd wywędrowali w okolice zamieszkane przez Latynów, Ekwów i Wolsków. Mieli wpływ na rozwój historii Lacjum i Rzymu.

Italikowie (łac. Italici) – plemiona indoeuropejskie, zasiedlające od połowy II tysiąclecia p.n.e. Półwysep Apeniński. Italikowie tworzyli grupy zróżnicowane pod względem językowym i kulturowym: równinę u ujścia Tybru zajęli Latynowie (stąd obszar nazywał się Lacjum), doliny na górnym biegiem Tybru opanowali Umbrowie, południową Etrurię Faliskowie, na wschód i płd. wschód od Lacjum osiadły tzw. plemiona sabelskie (m.in. lud Samnitów). Italikowie trudnili się głównie rolnictwem. W 2. połowie IV i na początku III w. p.n.e. Rzymianie podbili ziemie Italików i zmusili poszczególne plemiona do zawarcia z nimi przymierzy. Italikowie zobowiązani byli do uciążliwych świadczeń (daniny, służba wojskowa), nie mieli obywatelstwa rzymskiego, uzyskali je dopiero po tzw. wojnie sprzymierzeńczej (90 - 88 p.n.e.). W procesie romanizacji zatarły się różnice kulturowe między Italikami a Rzymianami.

Albano Laziale (wł: Stazione di Albano Laziale) – stacja kolejowa w Albano Laziale, w regionie Lacjum, we Włoszech. Znajdują się tu 2 perony. Według klasyfikacji RFI posiada kategorię srebrną.

Linia kolejowa Rzym-Albano – włoska linia kolejowa w regionie Lacjum. Łączy Rzym z Albano Laziale, położonym w Castelli Romani. Linia została otwarta w 1889.

Numitor – w mitologii rzymskiej król latyńskiego miasta Alba Longa, syn Prokasa, ojciec Rei Sylwii, dziad Romulusa i Remusa. Pozbawiony władzy przez swego brata Amuliusa, odzyskał ją przy pomocy wnuków Romulusa i Remusa.

Język faliskijski (zwany też faliskim) wchodzi do podgrupy latynofaliskiej języków italskich. Język ten był używany w starożytnej Italii na północ od Tybru do około 200 roku p.n.e., kiedy to został wyparty przez blisko z nim spokrewnioną łacinę. Językiem faliskijskim mówili Faliskowie, którzy następnie ulegli stopniowej asymilacji z Latynami. Obecnie przetrwał głównie w formie krótkich inskrypcji na ceramice, np.

Monte Cavo (949 m n.p.m.) – drugi co do wysokości szczyt Gór Albańskich, na terenie gminy Rocca di Papa we Włoszech. Jako pozostałość stożka wygasłego wulkanu, zwieńczony grupą skał na szczycie, stanowi optyczną dominantę tej grupy górskiej. Jako Albanus mons był świętą górą antycznego plemienia Italików, żyjących w dawnej Alba Longa.

Latina (dawniej Littoria) – miasto we Włoszech, w regionie Lacjum, siedziba władz administracyjnych prowincji Latina. Liczy 108 711 mieszkańców i jest drugim co do wielkości miastem regionu. Zostało założone w 1932 roku, gdy otaczające dzisiejszą Latinę bagna zostały osuszone.

Język faliskijski (zwany też faliskim) wchodzi do podgrupy latynofaliskiej języków italskich. Język ten był używany w starożytnej Italii na północ od Tybru do około 200 roku p.n.e., kiedy to został wyparty przez blisko z nim spokrewnioną łacinę. Językiem faliskijskim mówili Faliskowie, którzy następnie ulegli stopniowej asymilacji z Latynami. Obecnie przetrwał głównie w formie krótkich inskrypcji na ceramice, np.

Oskowie albo Opikowie – lud zamieszkujący część Lacjum, Samnium i Kampanii. Język Osków należy do rodziny języków italskich, a jego śladów długo można było się doszukać w potocznej łacinie.

Alba Longa - według tradycji rzymskiej - najważniejsza osada Lacjum, obecnie Castel Gandolfo. Również wedle tradycji została podobno założona przez Askaniusza, syna Eneasza. Potęga miasta upadła pod naciskiem rzymskim w VII wieku p.n.e. Legenda głosi, że zburzenia osady miał dokonać król Rzymu Tullus Hostiliusz. W rzeczywistości kres Alby położyli Etruskowie, którzy w 650 r. p.n.e. zajęli tereny Lacjum. Główną cechą dającą prymat Alby Longi było jej położenie blisko świątyni Jowisza Latiarisa (Iuppiter Latiaris czyli Łaciński).

Ekwowie (starogrecki Αἴκουοι lub Αἴκοι, łac. Aequi) – starożytny lud italski żyjący w górzystym środkowym regionie Półwyspu Apenińskiego, na północnym wschodzie od Lacjum i w Środkowych Apeninach, na południe od dzisiejszej miejscowości Rieti i na północ od jeziora Fucine. Istnieli już zanim powstał Rzym. Około 500 roku p.n.e. Ekwowie rozprzestrzenili się na zachód, stanowiąc zagrożenie dla Rzymu i Lacjum. Długo walczyli z Rzymianami o niepodległość, jednak w rezultacie zostali przez nich podbici (od około 430 r. p.n.e. do 300 r. p.n.e. odbywał się proces romanizacji). Ich tereny zwane Ekwium - stały się koloniami rzymskimi.

Filettino – wieś i gmina w środkowych Włoszech, w regionie Lacjum, w prowincji Frosinone. Według danych z końca 2010 roku zamieszkują ją 554 osoby.

Rieti (starożytne Reate) – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Lacjum, w prowincji Rieti. Na placu Św. Rufo znajduje się znak opisany jako środek Włoch.

Santa Marinella – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Lacjum, w prowincji Rzym. Według danych z lutego 2010 r. gminę zamieszkuje 18 183 osób, 369 os./km².

Norma – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Lacjum, w prowincji Latina. Z racji swego położenia jest miejscem często odwiedzanym przez paralotniarzy.

Bomarzo – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Lacjum, w prowincji Viterbo. W czasach rzymskich Polymartium. Historyczna siedziba rodu Orsini do 1645 roku.

Civitavecchia – stacja kolejowa w Civitavecchia, w regionie Lacjum, we Włoszech. Znajdują się tu 4 perony. Obsługuje rocznie około 3,2 mln pasażerów.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja