Levée en masse (z fr.) - pobór powszechny: powoływanie pod broń całej ludności lub tylko pewnej jej części uprawnionej i zobowiązanej do tego rodzaju służby. We Francji pojęcie to zostało ukute w czasie
Rewolucji Francuskiej (w 1793).
Pospolite ruszenie (
fr. levée en masse) – polega na powoływaniu pod broń całej męskiej ludności państwa lub tylko pewnej części uprawnionej i zobowiązanej do tego rodzaju służby.
Wojny wandejskie, fr. guerres de Vendée – powstanie rojalistyczne, które wybuchło
10 marca 1793 roku, w departamencie
Wandea w zachodniej
Francji, w okresie
rewolucji francuskiej, i akcja pacyfikacyjna, której celem było stłumienie tego powstania.
Podstawą funkcjonowania monarchii we Francji (od sakry
Hugona Kapeta w
987 do ustanowienia monarchii konstytucyjnej w czasie
rewolucji francuskiej) nie był jeden spisany dokument, ale zasady, które weszły do tradycji. Od ok.
1575 były one określane jako prawa fundamentalne. W czasie
sakry król Francji zobowiązywał się do przestrzegania tych praw i utrzymania ich w mocy. Przysięgał przy tym, że w pierwszej kolejności podstawą jego postępowania będzie prawo boskie, a dopiero na drugim miejscu prawa fundamentalne.
Jacques Pierre Brissot lub Brissot De Warville (ur.
15 stycznia 1754 w
Chartres, zm.
31 października 1793 w
Paryżu) – główny lider ugrupowania
żyrondystów w czasie
rewolucji francuskiej.
Sytuacja Kościoła katolickiego w czasie rewolucji francuskiej ulegała znacznym zmianom w różnych etapach rewolucji. Duchowni byli czynnymi uczestnikami prac Zgromadzenia Prawodawczego (Konstytuanty), a część z nich poparła gruntowną reformę monarchii francuskiej i jej przekształcenie w monarchię konstytucyjną. Rozłam w Kościele katolickim we Francji wywołała natomiast
konstytucja cywilna kleru, która nakładała na duchownych obowiązek złożenia przysięgi wierności wobec państwa. Sprzeciw części duchownych wobec takiego postanowienia rządu doprowadziła do powstania we Francji nielegalnego Kościoła niekonstytucyjnego (którego funkcjonowanie było natomiast uznawane przez papieża) oraz akceptowanego przez władze Kościoła konstytucyjnego.
Jacques Cathelineau ps. święty z
Anjou (ur.
5 stycznia 1759 w
Pin-en-Mauges – zm.
14 lipca 1793) w
Saint-Florent-le-Vieil) – przywódca
powstania w Wandei w czasie
rewolucji francuskiej.
Służba wojskowa – służba
żołnierzy pełniona w
siłach zbrojnych lub w
milicjach danego kraju. Wyróżnia się państwa z obowiązkowym i przymusowym wezwaniem od odbycia tej służby (
pobór) lub państwa z profesjonalna armią, gdzie pełnienie służby wojskowej jest dobrowolnym wyborem i stanowi pracę (zawodowa służba wojskowa).
Jean-Marie Roland, wicehrabia de la Platière (ur.
18 lutego 1734 – zm.
10 listopada 1793) - polityk francuski czasów
Wielkiej Rewolucji Francuskiej,
żyrondysta, minister spraw wewnętrznych w
1792 roku.
Wielka Armia Katolicka i Królewska (
fr. Armée Catholique et Royale) – nazwa powstańczej armii walczącej we
Francji w okresie
rewolucji w latach
1793-
1794 przeciwko władzom
rewolucyjnym.
Szuani, Szuaneria (z
francuskiego les chouans) – zbuntowani chłopscy uczestnicy
wojen wandejskich w okresie
rewolucji francuskiej. Walczyli oni w latach
1791 i
1793-
1795 przeciwko wojskom
Republiki Francuskiej o przywrócenie monarchii i dawnej, silnej pozycji
Kościoła. Ich głównym obszarem działania była północno-zachodnia Francja (
Bretania i
Maine). Nazwa w języku francuskim pochodziła od okrzyku rozpoznawczego, naśladującego głos sowy.
Joseph Agricol Viala (ur.
22 września 1780 w
Awinionie - zm.
6 lipca 1793 w
Caumont-sur-Durance) - francuski ochotnik, bohater jednej z legend
rewolucji francuskiej.
Spisek więzień – określenie używane w czasie
rewolucji francuskiej dla określania rzekomych spisków kontrrewolucyjnych organizowanych przez osadzonych w więzieniach
Paryża. W rzeczywistości były to prowokacje
Komitetu Bezpieczeństwa Powszechnego, mające wywołać powszechne przekonanie o nieodzowności stosowania nadzwyczajnych środków w polityce wewnętrznej wobec ciągłego zagrożenia
Francji oraz dotychczasowych osiągnięć rewolucji.
Województwo brzeskie (również województwo brzeskie litewskie) zostało utworzone na
sejmie grodzieńskim 23 listopada 1793 r. ze stolicą w
Brześciu Litewskim. Nie zostało w pełni zorganizowane w związku z rozpoczęciem
insurekcji kościuszkowskiej.
Strzelba Palmera – strzelba do usypiania zwierząt -
pneumatyczna, gładkolufowa
broń długa, strzelająca zastrzykiem z substancją usypiającą. Broń ta wykorzystywana jest przez służby
weterynaryjne.
Charyzmat (z
gr. χάρισμα /chárisma/ – "bezinteresowny dar", "dar łaski") – termin stosowany w
chrześcijaństwie, wskazujący na pewne dary Boże, uzdolniające tego, kto je otrzymał, do służby w
Kościele. Charyzmat może mieć charakter zwyczajny, lub nadzwyczajny - nadprzyrodzony, i otrzymanie go wiąże się bezpośrednio z powołaniem do służby nim, więc czasem pojęcie to odnoszone jest do zgromadzeń i zakonów: np. charyzmat zakonu, zgromadzenia – oznacza wtedy najważniejszy kierunek jego działalności. W
Biblii opisy objawiania się charyzmatów pojawiają się bardzo często, a wprost pisze o nich św. Paweł:
Bale ofiar -
bale organizowane w okresie po
przewrocie 9 thermidora, w czasie
rewolucji francuskiej. Brać w nich udział mogły jedynie osoby, które straciły w czasie rewolucji przynajmniej jedną osobę z bliskiej rodziny, skazaną przez
Trybunał Rewolucyjny i
zgilotynowaną.
Komitet Bezpieczeństwa Powszechnego (fr. Comité de sureté générale) – w okresie
rewolucji francuskiej drugi obok
Komitetu Ocalenia Publicznego organ wykonawczy podległy
Konwentowi Narodowemu. Utworzony w
1793 r. pełnił funkcję urzędu ds.
policji. Realizował politykę
terroru jakobinów, bezwzględnie zwalczając
kontrrewolucje. Najsłynniejszymi jego działaczami byli Jean Amar i
Marc Vadier. Rozwiązany w
1795 r.
Szwedzcy ambasadorzy we Francji pojawiali się już nad Sekwaną w
XVI wieku. Od tych bowiem czasów Szwecja była we Francji widziana jako główny sojusznik na wschodzie Europy, a Francja w Szwecji jako ochrona przed potęgą Rosji. Dopiero podczas rewolucji francuskiej
Gustaw III skierował swą energię i energię swego kraju przeciw zrewolucjonizowanej Francji.