Lingua franca

Lingua franca (wł. język Franków) – w wąskim ujęciu: język mieszany typu pidżynowego używany w basenie Morza Śródziemnego, o zredukowanej fleksji i gramatyce, powstały na bazie słownej głównie z języków: francuskiego, włoskiego, greckiego, hiszpańskiego i arabskiego. Używany w portach śródziemnomorskich jeszcze w XX wieku, głównie w kontaktach handlowych i dyplomatycznych, obecnie jest już językiem martwym.

Język kreolski Reunionu jest językiem powstałym na bazie francuskiego z wpływami języków afrykańskich, indyjskich i malgaskich, a którym posługują się głównie mieszkańcy Wyspy Réunion.

Sranan tongo (język surinamski, język srański , taki-taki) – oparty na angielskim jeden z języków kreolskich używany w Surinamie. Język ojczysty miejscowych Kreoli. Używany jako lingua franca przez ok. 80% ludności Surinamu do komunikacji między różnymi grupami etnicznymi. Wykazuje podobieństwo do kreolskiego języka krio używanego w Sierra Leone.

Luba (luba-kasai, cziluba) – język z grupy bantu, używany w prowincji Kasaï-Occidental, Kasaï-Oriental oraz Katanga na południu Demokratycznej Republiki Konga. Jest jednym z 4 narodowych języków w tym kraju. Pełni rolę lingua franca dla ok. miliona ludzi, jako ich drugi język. Liczy 7,8 miliona użytkowników.

Khari boli (dewanagari: खड़ी बोली, urdu: کھڑی بولی, khaṛī bolī dosłownie "stojący dialekt") - dialekt indoaryjski, używany w okolicach Delhi. Na jego bazie powstał język hindustani, służący jako lingua franca na ogromnym obszarze północnych Indii oraz dwa standardowe języki literackie - hindi oraz urdu, lecz obecnie przez użytkowników tych języków khari boli postrzegany jest jako dialekt "wiejski". Pomimo pewnych różnic dialektalnych niekiedy również standardowa forma hindustani określana jest jako "khariboli".

Pidżyn chińsko-angielski, ang. Chinese Pidgin English – zmodyfikowana forma języka angielskiego, która rozwinęła się w XVII w. jako język handlowy czy też lingua franca (wspólny język) między Brytyjczykami a Chińczykami. Chiński pidżyn powstał w Kantonie po otwarciu tam w 1664 przez Brytyjczyków pierwszej placówki handlowej. Brytyjczycy uznali język chiński za niezwykle trudny, natomiast Chińczycy mieli o języku angielskim niepochlebne zdanie i uważali jego naukę za coś poniżającego. Chiński pidżyn stworzony został Brytyjczyków oraz przyjęty przez Chińczyków w celach handlowych (powszechnie uważa się, że termin pidgin jest zniekształconą formą angielskiego słowa business) i był używany prawie do końca XIX wieku.

Języki pamirskie – grupa języków południowo-wschodnioirańskich z ubogim piśmiennictwem, używanych na terenie północno-wschodniego Afganistanu i przyległych terytoriów Tadżykistanu, Pakistanu i Chin. Posługują się nimi Ismailici zamieszkujący Pamir i Badachszan. Nazwy języków utworzone są od nazw osiedli lub dolin, najczęściej nie w ich brzmieniu oryginalnym, ale w wersji tadżyckiej (tadżycki pełni rolę lingua franca na tym terenie, jest używany w szkołach i administracji).

Język perski (nowoperski, farsi albo parsi, per. فارسی albo پارسی) – język z grupy irańskiej języków indoeuropejskich, którym posługuje się ponad 50 mln mówiących, zamieszkujących głównie Iran (40 mln), Afganistan (7 mln) i Irak (200 tys.). Jest on jednocześnie lingua franca dla blisko 80 mln mieszkańców Środkowego Wschodu.

Muzzy - brytyjska seria filmów animowanych przeznaczona do nauki języków obcych. Dystrybucją filmów zajmuje się m.in. BBC. Obecnie oprócz angielskiego, Muzzy służy do nauki chińskiego (mandaryńskiego), esperanto, francuskiego, hiszpańskiego, irlandzkiego, niemieckiego i włoskiego. Filmy tworzone są na dwóch poziomach językowych: podstawowym - Muzzy oraz bardziej zaawansowanym - Muzzy Level II.

Manipuri (মনিপুরি), zwany również meitei-lon (মেইতেই লোন্), meitei-lol (মেইতেই লোল্) – główny język w indyjskim stanie Manipur, używany jako lingua franca do komunikacji pomiędzy różnymi grupami etnicznymi. Od 1992 język urzędowy (pod nazwą "manipuri") w stanie Manipur, używany jest także w stanach Asam i Tripura, oraz w Bangladeszu i Birmie.

Sranan tongo (język surinamski, język srański , taki-taki) – oparty na angielskim jeden z języków kreolskich używany w Surinamie. Język ojczysty miejscowych Kreoli. Używany jako lingua franca przez ok. 80% ludności Surinamu do komunikacji między różnymi grupami etnicznymi. Wykazuje podobieństwo do kreolskiego języka krio używanego w Sierra Leone.

Język isan - język z grupy języków tajskich. używany przez około 15 milionów osób w tajlandzkim regionie Isan. Nazywany również północno-wschodnim językiem tajskim. Blisko spokrewniony z centralnym językiem tajskim oraz laotańskim. Używany jest niemal wyłącznie w mowie.

Język północny sotho (nazywany także Sesotho sa Leboa) - jeden z jedenastu języków oficjalnych RPA. Używany głównie w prowincji północnej przez około 3 mln 600 tys ludzi. Należy grupy języków bantu, do podgrupy Sotho. Jest też zwany błędnie językiem pedi (pedi jest jednym z 30 dialektów tego języka).

Pidżyn chińsko-angielski ang. Chinese Pidgin English - zmodyfikowana forma języka angielskiego, która rozwinęła się w XVII w. jako język handlowy czy też lingua franca (wspólny język) między Brytyjczykami a Chińczykami. Chiński pidżyn powstał w Kantonie po otwarciu tam w 1664 przez Brytyjczyków pierwszej placówki handlowej. Brytyjczycy uznali język chiński za niezwykle trudny, natomiast Chińczycy mieli o języku angielskim niepochlebne zdanie i uważali jego naukę za coś poniżającego. Chiński pidżyn stworzony został Brytyjczyków oraz przyjęty przez Chińczyków w celach handlowych (powszechnie uważa się, że termin pidgin jest zniekształconą formą angielskiego słowa business) i był używany prawie do końca XIX wieku.

Język banjar, bandżar - język austronezyjski używany w południowej i wschodniej części Borneo (Kalimantan), gdzie służy jako lingua franca. Blisko spokrewniony z językiem malajskim, lecz wykazuje również silne wpływy słownictwa jawajskiego.

Język czoktaw - język z rodziny muskogejskiej używany przez Czoktawów w południowo-wschodnich Stanach Zjednoczonych. Na początku XIX w. pełnił rolę lokalnej lingua franca. Obecnie posługuje się nim niecałe 10 tysięcy osób. Język czoktaw jest bardzo podobny do spokrewnionego z nim języka czikasaw. Wyróżnia się trzy dialekty języka czoktaw: z południowo-wschodniej Oklahomy, ze środkowo-południowej Oklahomy i z Missisipi.

Llanito (lub yanito) - dialekt angielski używany na co dzień przez rdzennych mieszkańców Gibraltaru. Charakteryzuje się znaczną ilością zapożyczeń leksykalnych z andaluzyjskiej odmiany języka hiszpańskiego, do tego stopnia, że jest uważany za mieszaninę obu tych języków. Różni się jednak od tzw. Spanglish używanego na obszarze przygranicznym między USA a Meksykiem. Llanito zawiera także wiele słów z innych języków, między innymi z dialektu genueńskiego, języka hebrajskiego, arabskiego, portugalskiego i maltańskiego.

Język kapuczyński (czasem używany jest także termin język beżtyjski, nazwa własna Бэжти) – jeden z niewielkich języków kaukaskich, używany przez 6184 osób w południowym Dagestanie. Język kapuczyński należy do języków didojskich w zespole awaro-didojskim, tworzącym podgrupę wśród języków dagestańskich w grupie północno-wschodniej (nachsko-dagestańskiej) języków kaukaskich. Kapuczyński jest blisko spokrewniony z językiem chunzybskim.

Koine (od gr. ἡ κοινὴ διάλεκτος, he koine dialektos - wspólny dialekt) - określenie powszechnej formy języka greckiego która zastąpiła klasyczny język starogrecki i pozostawała w użyciu od początków epoki hellenistycznej do czasów późnoantycznych (ok. 300 pne. - 300 ne.). Greka koine stała się lingua franca wschodniej części basenu Morza Śródziemnego i nieoficjalnie, drugim po łacinie językiem Cesarstwa Rzymskiego. W koine powstało wiele znanych dzieł literackich, m.in. Septuaginta i Nowy Testament.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja