Litera

Litera – znak graficzny charakterystyczny dla pism fonetycznych. Może wyrażać pojedynczą głoskę, sylabę lub wchodzić w skład innych połączeń - np. dwuznaków. W języku francuskim zestaw nawet pięciu liter może oznaczać jedną głoskę.

Litera – znak graficzny charakterystyczny dla pism fonetycznych. Może wyrażać pojedynczą głoskę, sylabę lub wchodzić w skład innych połączeń - np. dwuznaków. W języku francuskim zestaw nawet pięciu liter może oznaczać jedną głoskę.

Sonant – spółgłoska zgłoskotwórcza, tworząca sylabę. Sonantami są zwykle spółgłoski nosowe i płynne. Współcześnie nie występują w języku polskim, ale są dosyć częste w innych językach.

Ty, ty głoska oznaczana w piśmie zespołem składającym się z dwóch liter (dwuznakiem), używana w języku węgierskim. Wymawiana jest jako spółgłoska zwarta podniebienna bezdźwięczna [c], która może jako tty być dłużej wymawiana.

Trójznak, trigraf - trzy litery oznaczające jedną głoskę. Przykładem jest polskie dzi (jak w słowie dzień), dzs w języku węgierskim, oraz sch w języku niemieckim.

Delta (dhelta, δελτα, Δδ) jest czwartą literą alfabetu greckiego, oznaczającą spółgłoskę zwarto-wybuchową "d". Współcześnie, w języku nowogreckim jest wymawiana jako głoska międzyzębowa, zbliżona do angielskiego "th" /ð/, jak w wyrazie "the".

Heta (Ͱͱ) – litera alfabetu greckiego oznaczająca spółgłoskę [h], przedstawiająca ją jako pełną literę, a nie tylko jako znak diakrytyczny spiritus asper wywodzący się z tej litery, która z kolei wywodzi się z lewej połówki litery eta.


ꙮ czyli multiokular O – dawna literą cyrylicy stosowaną w słowach o rdzeniu wiele ócz. Np. w серафими многоꙮчитїи znaczącym serafini wieloocy. Głoska odpowiadająca tej literze nie jest znana.

Termin spółgłoska wargowa odnosi się do sposobu artykulacji spółgłosek polegającego na zbliżeniu warg do siebie (spółgłoska dwuwargowa) lub górnych zębów do dolnej wargi (spółgłoska wargowo-zębowa). Dwuwargowo wymawia się na przykład /p/, /b/ i /m/. Spółgłoski wargowo-zębowe to między innymi /f/ i /v/ (polskie w). Głoska /w/ (polskie ł) to spółgłoska półotwarta wargowo-miękkopodniebienna.

Ideogram (łac. idea – prawzór; gr. idea – kształt, wyobrażenie, gr. grámma – litera, pismo) – umowny znak graficzny lub pisemny wyrażający określoną treść bez użycia liter.

Ӗ/ӗ – litera występująca jedynie w alfabecie czuwaskim. Nie należy jej mylić z identycznie wyglądającym łacińskim Ĕ/ĕ. Oznacza samogłoskę przednią, średnią. Litera pojawiła się po raz pierwszy w 1873 w "Elementarzu dla Czuwaszy z zastosowaniem alfabetu rosyjskiego", autorstwa Iwana Jakowlewa. Zastąpiła stosowany wcześniej znak miękki.

Kappa (kapa, κάππα, Κκ lub ϰ) – dziesiąta litera alfabetu greckiego oznaczająca spółgłoskę zwartą gardłową "k". W greckim systemie liczbowym oznacza liczbę 20.

Szybolet (z hebr. szibbōlet) - znak rozpoznawczy, często wyraz lub hasło zawierające charakterystyczną głoskę dla danego języka, której cudzoziemiec, obcy lub wróg nie potrafi wymówić.

Samogłoska nosowa – samogłoska, podczas wymawiania której strumień powietrza przepływa zarówno przez jamę ustną jak i jamę nosową. Taki przepływ powietrza spowodowany jest opuszczeniem podniebienia miękkiego, skutkiem czego strumień powietrza uzyskuje też dostęp do jamy nosowej. Samogłoska, która nie jest nosowa to samogłoska ustna. Charakterystyczny dla samogłosek nosowych efekt nosowości spowodowany jest zaangażowaniem dodatkowej komory rezonansowej – jamy nosowej.

Ѷ, Ѷѷ (Iżyca okowy) litera wczesnej cyrylicy pełniąca rolę współczesnych liter Ы i И. Nie wchodzi w skład niektórych dwuznaków. Pochodzi od greckiej litery Ϋ.

Norma ISO/IEC 10646 opisuje uniwersalny zestaw znaków (UCS – Universal Character Set) służący do opisu znaków (liter, cyfr, symboli, ideogramów itd.) z wielu języków, pism i tradycji na świecie. Zestaw zawiera około 100 000 abstrakcyjnych znaków, z których każdy posiada unikalną nazwę i kod znaku.

Daszek - symbol diakrytyczny używany do spółgłosek i samogłosek. Jest skierowany w tę samą stronę co brevis, ale ma ten sam kształt, co symbol akcentu przeciągłego. Daszka używa się m.in. w językach czeskim i słowackim. Stosuje się go tam do liter: Č, Ď, Ě, Ň, Ř, Ť i Ž, a w słowackim dodatkowo Ľ. Litery Č, , Š i Ž są używane także w językach krajów dawnej Jugosławii, litewskim, łotewskim i śląskim, ale jako oddzielna litera występuje tylko w serbskim, chorwackim i bośniackim. W języku chińskim służy do oznaczania tonu. W językach ugrofińskich ma różne zastosowanie.

Ô, Ôô – litera alfabetu łacińskiego używana w: języku francuskim, portugalskim, kaszubskim, wietnamskim, słowackim i dialekcie neapolitańskim. W języku francuskim i wietnamskim odpowiada głosce [o], a w języku słowackim Ô wymawia się jak [ło].

Ê, Êê (E cyrkumfleks) Litera alfabetu łacińskiego używana w języku walijskim, języku francuskim, języku wietnamskim, w języku portugalskim i w jèrriais.



       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja