Luteranizm

Luteranizm – doktryna teologiczna i chrześcijański ruch reformacyjny, zapoczątkowany przez Marcina Lutra w XVI wieku (za datę jego rozpoczęcia uważa się rok 1517). Stanowi jeden z nurtów protestantyzmu i ewangelicyzmu.

Reformacja – ruch religijny i społeczny zapoczątkowany przez Marcina Lutra w XVI wieku, mający na celu odnowę chrześcijaństwa. Był reakcją na negatywne zjawiska, które miały miejsce w katolickiej hierarchii kościelnej, a także stanowił opozycję do katolickiej doktryny dogmatycznej. Podwaliny pod wystąpienie Marcina Lutra położyła działalność Jana Husa na początku XV wieku – ruch husycki (husyci) odegrał ważną rolę w rozwoju reformacji.

Emerging Church - kontrowersyjny ruch chrześcijański wywodzący się z protestantyzmu, kierujący swą działalność ku ludziom niewierzącym oraz tym, którzy odeszli z kościołów lub zostali z nich wykluczeni.

Wyrażenia "chrześcijańska demokracja", "chrześcijańscy demokraci" lub "chrześcijańsko-demokratyczny" stanowią element licznych nazw partii i ugrupowań politycznych odwołujących się do chrześcijańskiej demokracji jako nurtu politycznego.

Artykuły szmalkaldzkie wraz z Wyznaniem augsburskim, Obroną Wyznania augsburskiego, Małym i Dużym katechizmem oraz Formułą zgody stanowi jedną z sześciu ksiąg wyznaniowych, zawierających zasadnicze nauki luteranizmu.

Protestantyzm – jedna z głównych gałęzi chrześcijaństwa, obok katolicyzmu i prawosławia, na którą składają się wyznania religijne powstałe na skutek ruchów reformacyjnych wewnątrz Kościoła rzymskokatolickiego rozpoczętych wystąpieniem Marcina Lutra w XVI wieku oraz ruchów przebudzeniowych w łonie macierzystych wyznań protestanckich w kolejnych stuleciach.

Apologia Konfesji Augsburskiej (Obrona Wyznania Augsburskiego) stanowi jedną z sześciu ksiąg symbolicznych (pozostałe to: Konfesja Augsburska, Mały i Duży Katechizm, Artykuły Szmalkaldzkie i Formuła zgody), zawierających zasadnicze nauki luteranizmu.

Święto Reformacji – jedno z ważniejszych świąt obchodzonych przez Kościoły protestanckie, obchodzone 31 października. Upamiętnia ono początek dzieła odnowy (reformacji) Kościoła chrześcijańskiego, czego symbolem stało się ogłoszenie 31 października 1517 r. przez Marcina Lutra w Wittenberdze 95 tez. Obejmowały one m.in. krytykę ówczesnego Kościoła rzymskokatolickiego. Wystąpienia dra Lutra dały początek reformacji. Jak mówi podanie, Luter wywiesił swoje Tezy na drzwiach Kościoła zamkowego w Wittenberdze. W przeciwieństwie do typowo luterańskiego święta – Pamiątki Wyznania Augsburskiego – Święto Reformacji ma charakter ponadwyznaniowy i obchodzone jest przez różne Kościoły protestanckie – zarówno ewangelickie, jak i ewangelikalne.

Lex orandi — Lex credendi (łac. reguła modlitwy - reguła wiary) - starożytna chrześcijańska koncepcja teologiczna, wg której modlitwa (zwłaszcza liturgiczna), jej treść i porządek są ściśle powiązane z treścią wiary chrześcijańskiej, a zatem:

Scholastyka - okres w rozwoju filozofii chrześcijańskiej (właściwie katolickiej), który rozpoczął się około XII wieku. Obejmował wiele nurtów filozoficznych, których wspólną cechą było podejmowanie problemu zgodności prawd wiary chrześcijańskiej z rozumem naturalnym. Powstała z potrzeby pełnego zrozumienia tego, w co się wierzy (zgodnie z formułą św. Anzelma z Canterbury: fides quaerens intellectum – wiara szukająca rozumienia). Również metoda (scholastyczna) polegająca na rozwiązywaniu problemów poprzez racjonalne badanie argumentów za i przeciw.

Kościoły Chrystusowe (Uczniowie Chrystusa) to nurt protestantyzmu utworzony na początku XIX wieku przez Thomasa Campbella - irlandzkiego prezbiterianina, który poszukiwał sposobów przywrócenia jedności chrześcijaństwa.

Spacjalizm (wł. movimento spaciale) – ruch artystyczny w malarstwie XX wieku, zapoczątkowany przez Lucio Fontanę ogłoszeniem manifesto blanco. Manifest został ogłoszony w 1946 r w Buenos Aires. Kolejny manifest Primo manifesto dello Spazialismo został wydany rok później w Mediolanie i tę datę uważa się za początek owego ruchu.

Janina Elżbieta Karney – polski pedagog, doktor habilitowany, wykładowca Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie i kierownik Ekumenicznego Instytutu Pedagogicznego na tejże uczelni.

Prawosławie – doktryna ortodoksyjnego (gr. orthodoxos – prawdziwie, prawidłowo wierzący) Kościoła chrześcijańskiego – jednej z dwóch grup Kościołów, obok Kościoła rzymsko-katolickiego, powstałych w wyniku rozłamu w chrześcijaństwie z 1054 roku (tzw. schizmy wschodniej lub – co uznaje się za historycznie bardziej uzasadnione – schizmy wielkiej).

Prawosławie – doktryna ortodoksyjnego (gr. orthodoxos – prawdziwie, prawidłowo wierzący) Kościoła chrześcijańskiego – jednej z dwóch grup Kościołów, obok Kościoła katolickiego, powstałych w wyniku rozłamu w chrześcijaństwie z 1054 roku (tzw. schizmy wschodniej lub – co uznaje się za historycznie bardziej uzasadnione – schizmy wielkiej).

Mátyás Biró, inaczej Maciej Devay, nazywany także Węgierskim Lutrem (ur.? w Deva w Siedmiogrodzie – zm. około roku 1547 w Debreczynie), teolog, znany krzewiciel luteranizmu na Węgrzech, uczeń i współpracownik Marcina Lutra. Jako uczeń Lutra, Biró mieszkał w jego domu.

Trójca Święta, Święta Trójca – dogmatyczne określenie w chrześcijaństwie, stwierdzające, że Bóg jest Bogiem Troistym, istnieje jako trzy Osoby - po grecku hypostazy - pozostając jednocześnie jednym Bytem. Wszystkie trzy Osoby są rozumiane jako mające tę samą jedną istotę czyli naturę, a nie jedynie podobne natury. Od początku trzeciego wieku doktryna Trójcy zaczęła być formułowana następująco: jest "jeden Bóg istniejący w trzech Osobach i jednej substancji, Ojciec, Syn, i Duch Święty". Wiara w Trójcę jest wyznawana przez wszystkie Kościoły katolickie, prawosławne, oraz wszystkie główne wyznania wyrastające z nurtu reformacji takie, jak luteranizm, kalwinizm, anglikanizm, metodyzm i prezbiterianizm. Dogmat o Trójcy Świętej jest więc uważany za „centralną prawdę wiary teologii chrześcijańskiej”.

Kalina Wojciechowska (ur. 1971 r.) – polski teolog i biblista ewangelicki, doktor habilitowany, pracownik naukowo-dydaktyczny Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie oraz wykładowca Ewangelikalnej Wyższej Szkoły Teologicznej we Wrocławiu.

W. Andrzej Bajeński - Pastor, Naczelny Prezbiter Kościoła Chrystusowego w RP, absolwent Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie, Hope International University w Fulerton , Kalifornia.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja