Linki:
Bezkręgowce,
Ciało modzelowate,
Hipokamp,
Kręgowce,
Kresomózgowie,
Mózgowie,
Mózgowie człowieka,
Półkula mózgu,
Spoidła mózgu,
Układ nerwowy,
Kresomózgowie (
łac. telencephalon), inaczej mózg (łac. cerebrum) – część
mózgowia obejmująca
półkule mózgu,
spoidła mózgu (w tym
ciało modzelowate), blaszkę krańcową,
jądra podstawne oraz
węchomózgowie. Kresomózgowie nadzoruje większość czynności fizycznych i umysłowych. Różne obszary kresomózgowia są odpowiedzialne za rozmaite reakcje świadome.
Półkula mózgu (
łac. hemispherium cerebri) – parzysta część
kresomózgowia. Półkule oddziela szczelina podłużna
mózgu (fissura longitudinalis cerebri), zaś połączenie nerwowe zapewnia
ciało modzelowate. Każda z półkul zawiera zewnętrzną warstwę
istoty szarej, zwanej
korą mózgu oraz wewnętrzną warstwę
istoty białej.
Ciało modzelowate, spoidło wielkie mózgu (
łac. corpus callosum) – część
mózgowia, najsilniej rozwinięte spoidło
mózgu. Jest to pasmo
istoty białej łączące dwie
półkule mózgu. Położone jest na dnie szczeliny podłużnej mózgu.
Ciało prążkowane (
łac. corpus striatum) – struktura
anatomiczna mózgu człowieka, największe z
jąder podstawnych kresomózgowia. Jest ono różne dzielone.
Płat limbiczny (
łac. lobus limbicus) – część
kresomózgowia, często uważany za osobny płat kresomózgowia. Leży na powierzchni przyśrodkowej i dolnej półkul mózgowych. Otacza
ciało modzelowate. Koniec przednio-dolny leży pod dziobem ciała modzelowatego. Koniec tylno-dolny leży w
płacie skroniowym. Płat limbiczny wchodzi w skład
układu limbicznego.
Blaszka rdzenna przyśrodkowa (
łac. lamina medullaris medialis) - struktura w ludzkim
mózgu zaliczana do
kresomózgowia parzystego zbudowana z
istoty białej. Rozdziela ona na dwie części (boczną i przyśrodkową)
gałkę bladą.
Blaszka rdzenna boczna, (
łac. lamina medullaris lateralis)- struktura w ludzkim
mózgu zaliczana do
kresomózgowia parzystego zbudowana z
istoty białej. Rozdziela ona dwie różne części tradycyjnie łączone razem w
jądro soczewkowate (
skorupa- zewnętrzna- i
gałka blada- wewnętrzna).
Płat potyliczny (lobus occipitalis) - parzysta część
kresomózgowia ograniczona od przodu na powierzchni przyśrodkowej przez bruzdę ciemieniowo-potyliczną
półkuli mózgu.
Implant mózgowy (
ang. brain implant) - urządzenie techniczne łączące się bezpośrednio z
mózgiem ludzkim lub zwierzęcym zwykle umieszczone na powierzchni mózgu lub podłączone do kory mózgowej (
implantowane elektrody domózgowe). Obecnie badania neurobiologów i inżynierów biomedycznych koncentrują się na zbudowaniu takich implantów mózgowych, które byłyby zdolne zastąpić obszary mózgu uszkodzone po
udarze lub urazie mózgowym. Obejmuje to także zastąpienie czynności uszkodzonych układów czuciowych, np. wzrokowego (
proteza wzroku). Inne implanty mózgowe są wykorzystywane w doświadczeniach na zwierzętach w celu bezpośredniej rejestracji czynności elektrycznej mózgu dla celów naukowych. Niektóre implanty mózgowe umożliwiają stworzenie
interfejsu pomiędzy układem nerwowym i układem scalonym komputera, co jest częścią szerszych badań nad
interfejsami mózg-komputer.
Przodomózgowie (
łac. prosencephalon) – pierwszy z trzech pierwotnych pęcherzyków mózgowych, rozwojowa część
mózgowia, która w okresie 5. tygodnia rozwoju zarodkowego ulega podziałowi na
kresomózgowie i
międzymózgowie. Wadą rozwojową przodomózgowia jest
holoprozencefalia. Powstaje w przypadku braku podziału kresomózgowia na dwie
pólkule.
Płat ciemieniowy (lobus parietalis) - parzysta część
kresomózgowia ograniczona od przodu bruzdą środkową, od dołu bruzdą boczną, a na powierzchni przyśrodkowej także od tyłu przez bruzdę ciemieniowo-potyliczną
półkuli mózgu.
Kora śródwęchowa (kora entorynalna,
ang. entorhinal cortex) jest obszarem
kory mózgu ssaków zaliczanym do obszarów przejściowych, w tym przypadku do periarchicortex, czyli kory graniczącej z korą starą (czyli archicortex, do której zaliczamy głównie obszary korowe formacji hipokampa). Kora śródwęchowa jest położona w obszarze
płata skroniowego, a u
ssaków, które go nie posiadają występuje w części tylno-brzuszno-przyśrodkowej
kresomózgowia. Jest ściśle powiązana anatomicznie i funkcjonalnie z formacją hipokampa, a także ze strukturami węchowymi
kresomózgowia,
ciałem migdałowatym oraz obszarami kory asocjacyjnej. Pełni funkcje związane z procesami pamięciowymi, przetwarzaniem węchowym, a prawdopodobnie także z innymi procesami.
Jądra podstawne, inaczej jądra podstawy (
łac. ganglia basales, nuclei basales) – grupa
jąder wysyłających projekcje do
kory mózgowej,
wzgórza i
pnia mózgu. Jądra podstawne
ssaków pełnią rozmaite funkcje związane z kontrolą ruchów, procesami poznawczymi,
emocjami i
uczeniem się.
Zakręt zębaty, inaczej zawój zębaty (łac. gyrus dentatus) – obszar kory starej
mózgu ssaków (archicortex), wchodzący w skład formacji hipokampa. Zakręt zębaty jest położony w przyśrodkowej części
płata skroniowego, a u tych
ssaków, które nie posiadają wykształconego
płata skroniowego, występuje w części przyśrodkowej półkul
kresomózgowia