Młyn wodny

Młyn wodny to budowla z urządzeniem do przemiału ziarna na mąkę i kaszę, poruszanym za pomocą koła wodnego lub turbiny wodnej, usytuowana nad rzekami. Rzadkim przypadkiem było gdy młyn nie był budowlą a jednostką pływającą, tzw. młyny pływające.

Nabrzeże – linia brzegowa mola, pirsu lub kanału portowego wraz z przyległymi terenami portowymi, odpowiednio przystosowane (uzbrojone) do postoju i obsługi jednostek pływających. W żargonie marynarskim używa się też określenia keja.

Budowla hydrotechniczna, to budowla służąca gospodarce wodnej, kształtowaniu zasobów wodnych i korzystaniu z wód. Pojęcie budowli hydrotechnicznej obejmuje także urządzenia i instalacje techniczne związane z daną budowlą. Budowle hydrotechniczne można podzielić na:

Turbina Archimedesa – silnik wodny zwana też turbiną ślimakową lub turbiną śrubową. Turbina Archimedesa jest odmianą nadsiębiernego koła wodnego i jako takie wykorzystuje energię potencjalną wody. Jednak w porównaniu do koła wodnego sprawność turbiny Archimedesa jest większa. Turbina zbudowana jest z wirnika w kształcie śruby Archimedesa obracającej się w półkolistej rynnie. Woda napływając na wirnik w kształcie ślimacznicy swoim ciężarem napiera na wirnik. Wymusza to ruch obrotowy wirnika. Po spłynięciu rynną woda swobodnie wypływa z turbiny. Na górnym końcu śruby Archimedesa znajduje się generator połączony z wirnikiem za pośrednictwem przekładni gdyż wirnik obraca się stosunkowo wolno (od kilkunastu do kilkudziesięciu obrotów).

Lichtowanie (odlichtowanie) - operacja polegająca na częściowym (rzadziej całkowitym) rozładunku statku, dokonanym zazwyczaj poza portem w celu zmniejszenia zanurzenia statku. Umożliwia to wejście do portu, w którym maksymalna głębokość jest mniejsza niż zanurzenie statku całkowicie załadowanego lub zejście statku z mielizny. Ładunek przeładowuje sie na mniejszą jednostkę pływającą, (lichtugę). Metoda ta jest bardzo kosztowna i wymaga zaangażowania większej ilości ludzi lub pływającego dźwigu.Obecnie rzadko spotykana w żegludze handlowej, pozostaje często jedynym sposobem uwolnienia statku z mielizny.

Niecka wypadowa to rodzaj urządzenia do rozpraszania energii wody przepływającej ze stanowiska górnego do stanowiska dolnego określonej budowli piętrzącej (np. jaz, zapora, elektrownia wodna) lub budowli regulacyjnej (np. próg, stopień). Typowym rozwiązaniem niecki wypadowej stosowanym w hydrotechnice i melioracjach jest odpowiednio ukształtowane w obrębie wypadu zagłębienie, wytworzone za pomocą konstrukcji budowlanej wypadu, położone poniżej odpływu konkretnego urządzenie upustowego danej budowli hydrotechnicznej. Rzadziej stosowane są inne rozwiązania, np. poprzez wybudowanie w odpowiedniej odległości od budowli zasadniczej, ścianki poprzecznej przez całą szerokość koryta cieku. W tak ukształtowanej niecce wypadowej tworzy się tzw. odskok hydrauliczny. Wymiarowanie niecki w podstawowym zakresie polega na wyznaczeniu jej głębokości i długości przeprowadzanym na podstawie obliczeń hydraulicznych, tak aby powstały odskok hydrauliczny został zatopiony i całkowicie mieścił się w niecce. Dopiero po ostatecznym określeniu podstawowych parametrów niecki wyznaczonych pod względem hydraulicznym, można przystąpić do projektowania samej konstrukcji niecki i całego wypadu.

Tunel – budowla komunikacyjna w postaci długiego korytarza – podziemna lub podwodna, wykonana metodą odkrywkową lub drążenia, umiejscowiona pod przeszkodą.

Dziób – przednia część kadłuba każdej jednostki pływającej, w przekroju poprzecznym najczęściej w kształcie zbliżonym do powiększającego się trójkąta, rzadziej prostokąta lub trapezu (np. przy łodziach płaskodennych). Na współczesnych, dużych okrętach podwodnych dziób ma kształt zbliżony do połowy kuli, natomiast na statkach na wodnych głównie handlowych używa się (tzw. dziób gruszkowy) zastosowanie takiego dziobu ma duże znaczenie ponieważ zmniejsza napór hydrostatyczny, a co za tym idzie zmniejsza zużycie paliwa i zwiększa prędkość którą jednostka pływająca może osiagnąc.

Wybój przygotowany to sposób ukształtowania dna cieku na stanowisku dolnym poniżej budowli piętrzącej w obrębie poszuru, polegający na wykonaniu lokalnego obniżenia dna o określonej długości i ukształtowaniu odcinków skośnych, które zapewnia wymuszenie w nurcie przepływającej wodny, w obrębie zagłębienia, wytworzenie się walca wodnego o poziomej osi obrotu. Taki zabieg techniczny ma na celu pochłonięcie energii przepływającej wody i w efekcie zabezpieczenie dna cieku przed rozmyciem poprzez uspokojenie przepływu burzliwego.

Żuraw portowy lub żuraw stoczniowy - żuraw o specjalnym zastosowaniu. Używane w dokach portowych do załadunku i rozładunku statków oraz przy montażu i remoncie obiektów pływających. Odrębność nazwy żurawi portowych od stoczniowych bierze się wyłącznie z faktu, że zwykle stocznia i port stanowią odrębne jednostki gospodarcze. Zarówno żurawie portowe i stoczniowe są zwykle montowane na szynowym podwoziu. Budowane są także żurawie pływające. Zazwyczaj mają konstrukcję wypadową, gdzie cały mechanizm pochyla się w taki sposób, że przenoszony ładunek pozostaje zawsze na tej samej wysokości; dopiero po osiągnięciu odpowiedniego położenia opuszczany jest (lub podnoszony) za pomocą cięgnika.

Pędnik wodnoodrzutowy (także: pędnik strumieniomy, pędnik strugowodny) - pędnik okrętowy, który strumień wody wyrzucanej poza jednostkę pływającą zamienia na siłę go poruszającą. Woda jest zasysana przez pompę do tylnej części kadłuba, a następnie wytłaczana przez dyszę z pewną prędkością w kierunku przeciwnym do zamierzonego kierunku ruchu jednostki pływającej.

Pilotówka - specjalistyczna jednostka pływająca służąca do transportu pilota morskiego i przedstawicieli innych organów portowych na lub ze statku podczas ich przemieszczania się na redzie portu morskiego w związku z wykonywanymi czynnościami.

Elektrownia regulacyjna (lub zbiornikowa) to typ elektrowni wodnej wyposażony w zbiornik gromadzący spiętrzoną za pomocą tamy lub jazu wodę. Pozwala on zwiększyć ciśnienie i spad, zwiększając możliwą do wykorzystania energię wody. Hydroelektrownia taka jest też niezależna od chwilowego dopływu oraz pozwala w znacznym zakresie regulować ilość przepływającej przez turbiny wody, a tym samym ilość wytwarzanej energii elektrycznej. Powstały przed zaporą sztuczny zbiornik wodny pełni także istotną funkcję przeciwpowodziową.

Stopień Wodny Oława, to stopień wodny zlokalizowany w Oławskim Węźle Wodnym, piętrzący wody rzeki Odra. Stopień obejmuje budowle podstawowe stopnia tj. budowle piętrzące takie jak: Jaz Oława, Śluza Oława I, Śluza Oława II, Elektrownia Wodna Oława II; oraz budynki i budowle pomocnicze oraz uzupełniające. Stopień ten położony jest na skanalizowanym odcinku rzeki Odry. Poprzednim stopniem wodnym na rzece, jest Stopień Wodny Lipki, a następnym Stopień Wodny Ratowice. Przez stopień przebiega Odrzańska Droga Wodna, będąca częścią europejskiej drogi wodnej E-30. W celu umożliwienia żeglugi w ramach stopnia wodnego wybudowano dwie śluzy: Śluza Oława II, tzw. duża śluza wybudowana w kanale skracającym, oraz Śluza Oława I, tzw. mała śluza wybudowana w przekopie obok Jazu Oława dla potrzeb bocznego szlaku żeglugowego biegnącego głównym korytem rzeki.

Jaz Elektrowni Wodnej Wrocław II (Wielka Tama) – jaz położony we Wrocławiu na rzece Odra, a dokładniej na jej odnodze, tzw. Odrze Północnej, w ramach Wrocławskiego Węzła Wodnego. Jaz ten wchodzi razem ze Śluzą Mieszczańską, Jazem Elektrowni Wodnej Wrocław I i innymi budowlami, w skład Mieszczańskiego Stopnia Wodnego – Śródmiejskiego Węzła Wodnego Dolnego. Jaz ściśle współpracował z elektrownią wodną II (Północą) – utrzymywał na jej potrzeby odpowiedni poziom piętrzenia, niezbędny do uzyskania jak największej produkcji energii elektrycznej; oraz współpracował z jazem i elektrownią wodną I (Południową). Położony jest w 1,2 km biegu rzeki Odry Północnej. Jaz ten wybudowany został w 1942 roku. W 1959 roku został na stopniu wodnym zwiększony poziom piętrzenia o 96 cm, lecz w przeciwieństwie do Jazu Elektrowni Wodnej Wrocław I nie wymagało to jakiejkolwiek przebudowy, a jedynie zmiany położenia zamknięć (klap). Obecnie, w związku z udostępnieniem przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej we Wrocławiu dla potrzeb żeglugi Śródmiejskiego Węzła Wodnego, jazy elektrowni piętrzą także wodę dla żeglugi i powstałych tu przystani jachtowych (np. Marina Topacz) oraz pasażerskich.

Wypad to część budowli hydrotechnicznej obejmująca na stanowisku dolnym budowli ubezpieczenie dna i brzegów realizująca w strefie aktywnej funkcję rozpraszania energii wody przepływającej przez urządzenia upustowe. Wypad jest nieodłączną częścią budowli, przede wszystkim dla budowli piętrzących (np. jaz, zapora, elektrownia wodna), ale bywa także niezbędny dla innych budowli, np. poniżej progu lub stopnia, które należą do kategorii budowli regulacyjnych. Za wypadem realizowane jest pasywna strefa tłumienia energii wody za pomocą kolejnej części budowli, którym jest tzw. poszur. Wypad formowany jest w formie niecki wypadowej, tj. odpowiednio dobranego i umocnionego zagłębienia, w którym kształtuje się tzw. odskok hydrauliczy. Za niecką wypadową mogą występować urządzenia (odpowiednio ukształtowana konstrukcja budowlana) do rozpraszania energii (np. szykany). Rzadziej stosuje się inne ukształtowanie wypadu, tylko w uzasadnionych przypadkach, np. wypady o pochylonym i załamanym dnie. Wypad wykonuje się jako konstrukcję betonową lub żelbetową. Dla niewielkich budowli o małej wysokości piętrzenia, np. dla wyżej wymienionych budowli regulacyjnych, wypad może zostać wykonany jako konstrukcja siatkowo-kamienna, a nawet drewniana, czy drewiano-kamienna.

Przeprawy w Ogrodzie Japońskim we Wrocławiu – przeprawy zlokalizowane w obrębie zamkniętego terenu wrocławskiego Ogrodu Japońskiego. Są to niewielkie kładki stanowiące przeprawy dla pieszych przez wody powierzchniowe w obrębie ogrodu. Ogród powstał pierwotnie w latach 1912-1913 na Wystawę Stulecia (Wystawę Światową) z 1913 roku. Już wówczas nad urządzonym stawem wykonano mosty w ciągu alejek spacerowych. Współczesny Ogród Japoński we Wrocławiu położony jest w otoczeniu Parku Szczytnickiego. W jego obrębie znajduje się staw oraz dwie kaskady wodne ("męska" OTOKO−DAKI i "żeńska" – ONNA−DAKI), wpływające do głównego zbiornika wodnego, który ma powierzchnię około 100 arów. Nad nim, w ciągu alejek spacerowych zbudowano przeprawę spinające oba brzegi. Druga kładka przerzucona jest nad kanałem prowadzącym wody do stawu. Obie budowle wykonano w konstrukcji drewnianej.

Stadion – budowla sportowa, przeznaczona do rozgrywania zawodów w różnych dyscyplinach sportu i innych masowych imprez widowiskowych lub komercyjnych (targi).

Przepust – budowla stanowiąca element korpusu drogowego lub nasypu budowlanego o zamkniętym kształcie przekroju poprzecznego konstrukcji i następujących wymiarach minimalnych:

Silos - budowla (lub część budowli) przeznaczona do tymczasowego składowania materiałów sypkich. Silos może tworzyć jedna lub wiele komór (silos jednokomorowy lub wielokomorowy). Obiekty te mają dużą wysokość w porównaniu do wymiarów ich rzutu. Dzielą się na silosy smukłe (h > 1,5d) i krępe, zwane bunkrami.

Stadion – budowla sportowa, przeznaczona do rozgrywania zawodów w różnych dyscyplinach sportu i innych masowych imprez widowiskowych lub komercyjnych (targi).

Wrocławski Węzeł Wodny obejmuje liczne budowle i urządzenia wodne, w tym śluzy wodne, wybudowane w ramach wrocławskich stopni wodnych, zlokalizowanych zarówno na największej wrocławskiej rzece i jej odnogach oraz kanałach – Odrze, jak i na mniejszych rzekach, dopływach Odry. Śluzy te można podzielić na dwie zasadnicze grupy:

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja