Mandżurowie

Mandżurowie – grupa etniczna wywodząca się z plemion tungusko-mandżurskich ałtajskiej rodziny językowej, zamieszkujących od zamierzchłych czasów północno-wschodnią Mandżurię. Lud ten od XVII wieku do 1911 roku władał Chinami. W tym czasie niemal zupełnie zasymilował się z Chińczykami, tracąc tym samym swą kulturową odrębność. Obecnie stanowią mniejszość na terenie Mandżurii oraz Dżungarii, żyjąc w rozproszeniu wśród ludności chińskiej.

Władze Chińskiej Republiki Ludowej uznają oficjalnie 56 narodowości (chiń. minzu), spośród których największą są Hanowie (Chińczycy Han, 汉族 , Hàn Zú), stanowiący ok. 91 proc. populacji (1,2 mld), a pozostałe 55 to mniejszości narodowe (chiń. shaoshu minzu - dosł. "nieliczne narodowości").

Va, Wa (język birmański: wa̰ lùmjóʊ; chin.: 佤族, pinyin: Wǎ zú) – grupa etniczna zamieszkująca głównie północną Birmę, w stanach Shan i Kachin oraz przygraniczne rejony ChRL. Ich liczebność w Birmie wynosi ponad 400 tysięcy, na terenie Chin szacuje się na ok. 400 tysięcy osób. Niektórzy zachowali język va należący do grupy mon-khmer rodziny austroazjatyckiej. Stanowią jedną z 136 oficjalnie uznanych grup mniejszościowych w Birmie i jedną z 55 mniejszości etnicznych w Chinach.

Jino, Jinuo (chiń.: 基诺族, pinyin: Jīnuò zú) – grupa etniczna w chińskiej prowincji Yunnan. Posługują się językami jino należącymi do grupy tybeto-birmańskiej. Stanowią jedną z 55 oficjalnie uznanych mniejszości etnicznych w Chinach.

Qiang (chin.: 羌族, pinyin: Qiāng zú) – grupa etniczna w chińskiej prowincji Syczuan. Posługują się językiem qiang należącym do grupy tybeto-birmańskiej. Stanowią jedną z 55 oficjalnie uznanych mniejszości etnicznych w Chinach.

Mulam (chiń. 仫佬族, pinyin Mùlǎozú) – oficjalnie uznana mniejszość narodowa w Chińskiej Republice Ludowej. Zamieszkuje Guangxi (90% z nich w Powiecie Autonomicznym Mniejszości Mulao Luocheng w prefekturze miejskiej Hechi). Blisko spokrewnieni z Dongami i Maonanami.

Chińczycy Han (nazwa własna 漢 / 汉 / Hàn; Hanowie) - naród zamieszkujący głównie Chiny, gdzie stanowią ok. 92% ludności (reszta należy do oficjalnie wymienianych 55 mniejszości), a także Tajwan, gdzie również stanowią większą część populacji wyspy, ok. 20 mln. Są najliczniejszym narodem na świecie, ogółem liczą ok. 1,3 mld (ok. 19% populacji).

Mosuo (chiń.: 摩梭, pinyin: Mósuō) – grupa etniczna w Chinach, zamieszkująca w prowincjach Junnan i Syczuan. Mosuo nie są uznawani przez władze ChRL za odrębną mniejszość narodową i pomimo istotnych różnic kulturowych są zaliczani do Naxi. Mają swój własny język, nie mają jednak pisma. Kultura ta jest znana od ok. IV w n.e. Liczba ludności Mosuo wynosi około 40 000, z czego 30 000 żyje w prowincji Junnan w miejscach takich jak okolice jeziora Lugu Hu, Yongning, Labo, Yanokuba i Xinyingpan, pozostałe 10 000 mieszka w prowincji Syczuan .

Język hlai, język li - język z dajskiej rodziny językowej, używany przez mniejszość etniczną Li w centralnej i południowej części chińskiej wyspy Hajnan. Dzieli się na szereg bardzo różniących się dialektów, z których dialekt ha 哈 uważany jest za najbardziej prestiżowy. W latach 50 XX w. opracowano system zapisu języka hlai za pomocą alfabetu łacińskiego.

Blang (chin.: 布朗族, pinyin: Bùlǎng zú) – grupa etniczna w chińskiej prowincji Yunnan. Posługują się językiem blang należącym do grupy mon-khmer. Stanowią jedną z 55 oficjalnie uznanych mniejszości etnicznych w Chinach.

Akha – grupa etniczna zamieszkująca pograniczne rejony południowych Chin, Laosu, Birmy i Tajlandii (w prowincji Chiang Rai). Używają języka akha należącego do tybeto-birmańskiej rodziny językowej, blisko spokrewnionego z językami plemion Lisu i Lahu. Ich liczba jest szacowana na około 550 000 (1990) (wg SIL ok. 450 000), z czego mniej więcej połowa mieszka w prowincji Junnan w południowych Chinach. Dodatkowo w Chinach żyje blisko spokrewniona grupa etniczna, nazywana Hani, z której ok. 700 000 osób mówi dialektami zbliżonymi do Akha.

Hunhuzi, także chunchuzi, chunchuzy (ros. хунху́зы; chin trad. 紅鬍子, chin. upr. 红胡子, pinyin hónghúzi; dosł. czerwonobrodzi) – chińscy bandyci na dalekowschodnim pograniczu Rosji, od XIX wieku do 1949 roku. Składali się z chińskiego chłopstwa i żołnierzy, a także z zesłańców. Na terenie Mandżurii, Kraju Nadmorskiego i Kraju Chabarowskiego napadali i rabowali osady oraz podróżnych, czasem też kolej. Niektóre oddziały liczyły nawet kilka tysięcy osób i napadały oraz okupowały miasta. Rosjanie, na początku XX wieku okupujący Mandżurię, nazywali hunhuzami niektórych chińskich militarystów, m.in. Zhang Zuolina.

Język arakański - język należący do grupy birmańskiej chińsko-tybetańskiej rodziny językowej, którym posługuje się około 765 tysięcy Arakanów zamieszkujących zachodnie rejony Birmy i przygraniczne tereny Bangladeszu. W starszej literaturze traktowany raczej jako dialekt języka birmańskiego

Maonan (chiń. 毛南族, pinyin Máonánzú) – oficjalnie uznana mniejszość narodowa w Chińskiej Republice Ludowej. Zamieszkuje północne rubieże Guangxi (zwłaszcza prefekturę miejską Hechi i Huanjiang); mocno zsinizowana; autoetnonim: Anan.

Lhoba (chiń.: 珞巴, pinyin Luòbā zú) – jedna z 55 mniejszości narodowych oficjalnie uznanych przez władze Chin, zamieszkująca trudno dostępne stoki Himalajów. Termin "lhoba" o niejasnej proweniencji jest raczej zbiorczym określeniem szeregu drobnych grup nie posiadających wspólnej tożsamości etnicznej. Posługują się one czasami wzajemnie niezrozumiałymi językami z grupy tybeto-birmańskiej.

Lakandonowie - grupa etniczna zamieszkująca teren Puszczy Lakandońskiej wzdłuż rzeki Usumacinta na pograniczu Meksyku i Gwatemali. Uważani za najbardziej izolowaną i tradycyjną grupę Indian posługujących się językiem należącym do majańskiej rodziny językowej. Przed drugą wojną światową prawie wymarli, obecnie ich populacja się odradza, obecnie wynosi 1000 osób.

Posaniacy – niewielka grupa etnograficzna ludności polskiej, będąca małopolską podgrupą Sandomierzan, którzy zachowują swą odrębność kulturową. Ludność ta wywodziła się pierwotnie z Puszczy Sandomierskiej i została osadzona w XIX wieku w Puszczy Radomskiej.

Chińczycy w Tajlandii – obywatele tajscy pochodzenia chińskiego. Wg oficjalnych statystyk około 6 milionów osób, czyli 14% obywateli tajskich przyznaje się do pochodzenia chińskiego. Ponad połowa (56%) tajskich Chińczyków wywodzi się z prefektury miejskiej Chaozhou w prowincji Guangdong. Związana jest z tym także dominacja dialektu teochew wśród diaspory chińskiej w Tajlandii. Inne grupy zaliczają się do Hakka (16% ) lub są potomkami imigrantów z Hajnanu (11%). Większość z Chińczyków osiadłych w Tajlandii dobrze włada językiem tajskim, ograniczając użycie dialektów chińskich do użytku domowego. Wielu z nich pochodzi z mieszanych małżeństw tajsko-chińskich, wykazując wysoki poziom asymilacji kulturowej.

Nung - grupa etniczna w Wietnamie, zamieszkująca głównie prowincje Cao Bang i Lang Son. Ich liczebność ocenia się na około 850 tysięcy osób. Posługują się językiem nung z grupy tajskiej. W Wietnamie uznani oficjalnie za jedną z mniejszości narodowych.

Chuci (chiń. trad. 楚辭, upr. 楚辞, pinyin: Chǔcí, po polsku znane jako Pieśni z Chu) – antologia chińskiej poezji autorstwa Qu Yuana i Song Yu żyjących w epoce Walczących Królestw w państwie Chu, oraz późniejszych naśladowców ich stylu. W skład Chuci wchodzi 58 krótkich i 6 długich utworów poetyckich. Jest to drugi (po Księdze pieśni) zachowany zbiór chińskiej poezji, a pierwszy, którego autorzy są nieanonimowi.

Pidżyn chińsko-angielski, ang. Chinese Pidgin English – zmodyfikowana forma języka angielskiego, która rozwinęła się w XVII w. jako język handlowy czy też lingua franca (wspólny język) między Brytyjczykami a Chińczykami. Chiński pidżyn powstał w Kantonie po otwarciu tam w 1664 przez Brytyjczyków pierwszej placówki handlowej. Brytyjczycy uznali język chiński za niezwykle trudny, natomiast Chińczycy mieli o języku angielskim niepochlebne zdanie i uważali jego naukę za coś poniżającego. Chiński pidżyn stworzony został Brytyjczyków oraz przyjęty przez Chińczyków w celach handlowych (powszechnie uważa się, że termin pidgin jest zniekształconą formą angielskiego słowa business) i był używany prawie do końca XIX wieku.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja