Linki:
Łacina,
Żywioły,
Abstrakcja (filozofia),
Anaksymander,
Anaksymenes,
Antoine Lavoisier,
Arché,
Arystoteles,
Atomizm,
Byt,
Ciało (fizyka),
Cząstka elementarna,
Czas,
Demiurg,
Empedokles,
Filozofia,
Fizyka,
Forma substancjalna,
Gottfried Wilhelm Leibniz,
Heraklit,
Hilemorfizm,
III wiek p.n.e.,
I wiek p.n.e.,
Jońska filozofia przyrody,
Kartezjusz,
Ksenofanes,
Materia,
Materializm,
Monizm,
Natura,
Ogień,
Platon,
Pojęcie,
Powietrze,
Przedmiot,
Przestrzeń (filozofia),
Substancja (filozofia),
Tales z Miletu,
Tomasz z Akwinu,
V wiek p.n.e.,
Włodzimierz Lenin,
Woda,
Wszechświat,
Ziemia,
Zjawisko,
Materia (
łac. materia) to
byt rozciągły w
przestrzeni i w
czasie, co nie oznacza jednak, że położenie
obiektów materialnych może być jednoznacznie określone. Jedno z podstawowych
pojęć, od zarania
filozofii rozpatrywane i rozumiane w różny sposób.
Materia (
łac. materia) to
byt rozciągający się w
przestrzeni i w
czasie, chociaż położenie
obiektów materialnych nie musi być jednoznacznie określone. Materia jest jednym z podstawowych
pojęć, jednak od początków
filozofii była rozpatrywana i rozumiana w różny sposób.
Idea (
gr. ιδέα) – pojęcie
filozoficzne. Jedno z głównych pojęć
filozofii wprowadzone przez
Platona rozumiane przez niego jako niematerialny byt, który nie jest nam bezpośrednio dany. W metafizyce platońskiej (
ontologii) przez występujące w liczbie mnogiej idee rozumie się tożsame z sobą, niezłożone, niezmienne i doskonałe byty duchowe, poznawalne rozumowo i będące realnymi odpowiednikami pojęć powszechnych oraz wzorami zmiennych rzeczy materialnych.
Stworzenie świata – w
filozofii oraz
teologii pojęcie określające
akt, w którym Bóg, najwyższa istota transcendentna, praprzyczyna, arché, powołuje do istnienia
materię,
przestrzeń i czas.
Politikon zoon - animal sociale –
Arystotelesowska definicja
człowieka, kwintesencja jego koncepcja uczestnictwe obywateli w życiu
polis. Ta zaś niemożliwa jest do zrozumienia bez najszerszego kontekstu podstawowych założeń metafizyki Arystotelesa, w której byt różnicuje na materię i formę, czyli wyodrębnia możność i akt każdego bytu.
Materia jest biernym elementem bytu, w którym "tkwią" możności. Forma wprawia materię w
ruch, a ruch urzeczywistnia możności poprzez ich aktualizację. Podstawą tej filozofii bytu jest aktywność i zmiana - każdy byt istnieje na sposób dynamiczny, istnieje tylko o tyle, o ile akt urzeczywistnia możności materii. Brak ruchu dla Arystotelesa jest tożsamy z brakiem życia, brakiem istnienia - dla zaistnienia potrzeba stałej aktualizacji materii przez formę czyli urzeczywistniania możności w akcie. Byt może zaistnieć w sposób bardziej lub mniej pełny, zależnie od tego, w jakim stopniu zostaną urzeczywistnione posiadane przezeń możności. Byt, także ten jego szczególny przypadek, jakim jest człowiek, istnieje w sposób aktywny i o tyle istnieje, o ile jest aktywny, o ile dąży do samourzeczywistnienia.
Neutralino – hipotetyczna cząstka, z której składa się
zimna ciemna materia, czyli
materia, której składniki poruszają się wolno (mała
energia kinetyczna oznacza niską
temperaturę cząstki). Neutralino mogło powstać w czasie
Wielkiego Wybuchu. Jak dotąd go nie zaobserwowano. Według teorii neutralino ma być cząstką „
supersymetryczną” usuwającą niezgodności w
Modelu Standardowym cząstek elementarnych.
Ładunek to własność fizyczna każdego
ciała, która określa, jak to ciało zachowuje się wobec określonego oddziaływania. Jest to jedno z pojęć podstawowych fizyki.
Gimnastyka korekcyjna - ćwiczenia mające na celu skorygowanie
wad postawy poprzez stosowanie dobrze dobranych ćwiczeń rozciągających poszczególne partie mięśniowe odpowiadające za daną wadę postawy. Rozciąganie mięśni dzieli się na bierne i czynne. Bierne to takie, w którym poprzez samo ułożenie ciała mięśnie samoistnie ulegają rozciągnięciu. Jeśli w rozciąganie zaangażowany jest pacjent lub rehabilitant to mięśnie rozciągają się w sposób czynny.
Conatus (z
łaciny wysiłek, tendencja) - termin, używany we dawniejszej filozofii na określenie wrodzonego starania o zachowanie
życia i przetrwanie - dalszą
egzystencję. Może dotyczyć
materii,
umysłu,
istoty. Jednak znaczenie słowa różnie interpretowali
filozofowie. Termin sformułowano już w
starożytności.
Materia międzygwiazdowa –
materia rozproszona w
przestrzeni międzygwiazdowej. Jest to materia pierwotna
galaktyki, ale w sposób ciągły wzbogacana przez materię traconą przez
gwiazdy w wyniku powolnego wypływu bądź eksplozji znacznej części materii gwiazdy (np. jak w przypadku
nowej lub
gwiazd supernowych). Utrata materii przez gwiazdę jest jednoznaczna ze zwrotem materii do
ośrodka międzygwiazdowego, z której wcześniej gwiazda powstała. Jednak
skład chemiczny wyrzucanej materii różni się od pierwotnego składu materii, z której powstała gwiazda, ponieważ część tej materii brała udział w
procesach jądrowych. Skutkiem jest stałe wzbogacanie materii międzygwiazdowej w
galaktyce w produkty wewnątrzgwiezdnych reakcji jądrowych.
Struktura sieci elektroenergetycznej - jest to jednoznacznie określony układ
sieci wraz z parametrami poszczególnych
urządzeń. Określenie to zastępuje stosowane kiedyś pojęcie wariant sieci. Używane może być zarówno do określenia sieci istniejącej, jak i do określenia projektu nowej sieci. Struktura sieci zawiera wszystkie elementy, z których sieć jest zbudowana. W skład struktury wchodzą między innymi:
Dobro – jedno z podstawowych (pierwotnych) pojęć
etycznych, utożsamiane z pojęciem
bytu. W
moralności dobro określa poprawność (zgodność z
normami moralnymi) czynów i zachowań człowieka.
Masa krytyczna
materiału rozszczepialnego, to minimalna masa, w której
reakcja rozszczepienia przebiega w sposób
łańcuchowy, czyli każde jedno rozszczepienie
jądra atomowego inicjuje dokładnie jedno następne rozszczepienie. W masie mniejszej od masy krytycznej reakcja zainicjowana rozszczepieniem spontanicznym zaniknie, w masie większej od masy krytycznej reakcja będzie przebiegała w sposób lawinowy, tzn. jedno rozszczepienie wywoła więcej niż jedno rozszczepienie.
Materia międzyplanetarna to wszelka
materia znajdująca się w
przestrzeni międzyplanetarnej. Przestrzeń tę wypełniają
gazy, pył międzyplanetarny,
wiatr słoneczny,
promieniowanie oraz
pola magnetyczne Słońca i
planet.
Pierwsza dama – honorowy tytuł przysługujący kobiecie najbliżej związanej oficjalnie z mężczyzną będącym głową państwa (np. prezydentem), czasami rozszerzany także na osobę towarzyszącą innemu znaczącemu przywódcy, np. będącemu głową prowincji, stanu itp. Funkcja pierwszej damy jest w różny sposób sformalizowana, a jej obowiązki są głównie reprezentacyjne – np. poprzez obejmowanie honorowych patronatów wyraża w imieniu głowy państwa akceptację i moralne wsparcie różnym uroczystościom czy inicjatywom. W przypadku przyjmowania oficjalnych gości, pojęcie pierwszej damy jest rozumiane jako pani domu, która razem z głową państwa występuje jako para gospodarzy, natomiast w czasie składania wizyt głowa państwa wraz z pierwszą damą są parą głównych gości.
Materia nieożywiona -
materia, która nie wykazuje
funkcji życiowych. Przykładem materii nieożywionej są
tworzywa sztuczne takie jak plastik oraz
stopy metali oraz substancje pochodzenia organicznego, np.
ropa naftowa.
Choroba - jedno z podstawowych
pojęć medycznych, ogólne określenie każdego odstępstwa od pełni
zdrowia organizmu. Zdefiniowanie stanu chorobowego jest tak samo trudne, jak sprecyzowanie stanu pełni zdrowia.
Hilemorfizm (gr.: hyle = materia, morphe = kształt), hylemorfizm – stanowisko w teorii bytu i filozofii przyrody, według którego każdy byt jest ukonstytuowany przez
materię i
formę. Za pomocą tego założenia można wyjaśnić m. in. fakt zmian substancjalnych - przechodzenia jednej substancji w inne substancje, tzn. ginięcia jednej substancji przy jednoczesnym powstawaniu innych.