Metropolia kościelna - prowincja kościelna obejmująca kilka
diecezji (
sufraganii) oraz
archidiecezję, od której najczęściej przejmuje nazwę. Stolicą metropolii jest równocześnie stolica archidiecezji. Zwierzchnikiem metropolii jest
metropolita, który jest jednocześnie
arcybiskupem -
ordynariuszem archidiecezji leżącej w granicach metropolii.
Archidiecezja Udine -
archidiecezja Kościoła rzymskokatolickiego z siedzibą w
Udine w północno-wschodnich
Włoszech. Została erygowana w 1751 roku, od razu w randze archidiecezji. W 1818 utraciła ten status i stała się diecezją, jednak poprzedni tytuł został jej przywrócony w 1847 roku. Choć jest archidiecezją
metropolitalną, nie posiada żadnej diecezji sufragalnej, co sprawia, iż granice metropolii Udine i archidiecezji Udine pokrywają się. Niemal wszystkie miejscowości należące do archidiecezji znajdują się w granicach świeckiej
prowincji Udine. Wyjątkiem jest
Sappada, leżąca w
prowincji Belluno.
Archidiecezja Perth - jedna z 5
archidiecezji Kościoła rzymskokatolickiego w
Australii, najważniejsza spośród czterech diecezji
metropolii Perth. Powstała w 1845 jako diecezja w ramach
metropolii Sydney. W 1913 została podniesiona do rangi archidiecezji.
Metropolita – zwierzchnik
metropolii. W jej skład wchodzi zawsze
archidiecezja na czele z
arcybiskupem metropolitą oraz jedna lub więcej
diecezji (zwanych sufraganiami) na czele z
biskupem ordynariuszem, który do pomocy ma przydzielonych
biskupów pomocniczych.
Archidiecezja ołomuniecka -
archidiecezja Kościoła rzymskokatolickiego w
Czechach, z siedzibą w
Ołomuńcu. Pełni rolę archidiecezji
metropolitalnej metropolii morawskiej. Została erygowana w 1063 roku, początkowo jako diecezja w ramach metropolii
Moguncji. W 1344 została przeniesiona do
metropolii praskiej. 5 grudnia 1777 została podniesiona do rangi archidiecezji. Obecne granice uzyskała w 1996 roku.
Archidiecezja Indianapolis (
łac. Archidioecesis Indianapolitana,
ang. Archdiocese of Indianapolis) -
rzymskokatolicka archidiecezja ze stolicą w
Indianapolis, w stanie
Indiana, w
Stanach Zjednoczonych. Obecnie arcybiskupem Indianapolis jest benedyktyn
Daniel Mark Buechlein. Arcybiskup Indianapolis jest również metropolitą Indianapolis. W skład metropolii prócz archidiecezji wchodzą diecezje: Evansville, Fort Wayne-South Bend, Gary i Lafayette w Indianie. Metropolia obejmuje cały obszar stanu Indiana.
Archidiecezja Agrigento -
archidiecezja metropolitalna Kościoła rzymskokatolickiego we
Włoszech, a ściślej w południowej części Sycylii. Wszystkie jej parafie leżą w granicach świeckiej
prowincji Agrigento. Powstanie biskupstwa w Agrigento datowane jest już na I wiek. W roku 2000 diecezja została podniesiona do rangi archidiecezji, której
arcybiskup jest zarazem
metropolitą.
Archidiecezja Bourges -
archidiecezja Kościoła rzymskokatolickiego w środkowej
Francji. Powstała w III wieku, zaś obecny kształt terytorialny uzyskała w 1822 roku. Do roku 2002 arcybiskupi Bourges byli zarazem
metropolitami. Papież
Jan Paweł II pozbawił diecezję tego statusu i włączył ją do
metropolii Tours, ale jednocześnie utrzymał jej prawo do tytułu archidiecezji.
Metropolia Birmingham -
metropolia Kościoła rzymskokatolickiego, obejmująca trzy diecezje w zachodniej
Anglii. Powstała 28 października 1911 roku. Najważniejszą świątynią metropolii jest
Katedra świętego Chada w Birmingham. Na czele metropolii stoi arcybiskup metropolita Birmingham. Od grudnia 2009 urząd metropolity sprawuje abp Bernard Longley.
Archidiecezja Sydney - najstarsza
diecezja katolicka w
Australii. Powstała w 1834 jako wikariat apostolski Nowej Holandii i Ziemi Van Diemena (jak wówczas nazywano Australię i
Tasmanię). 5 kwietnia 1842 została erygowana jako diecezja, a już trzy tygodnie później podniesiono ją do rangi archidiecezji. Początkowo obejmowała cały kontynent, z czasem wyłączano z niej kolejne nowe diecezje. Od lat 40. XX wieku kolejni arcybiskupi Sydney tradycyjnie otrzymują godność
kardynała - jest to jedyna stolica biskupia w Australii posiadająca taki nieformalny przywilej. Arcybiskupi pełnią także funkcję
metropolitów Sydney i sprawują nadzór na ordynariuszami dziewięciu innych diecezji wchodzących diecezji wchodzących w skład
metropolii.
Metropolia Wenecji -
metropolia Kościoła rzymskokatolickiego w północno-wschodniej części
Włoch. Powstanie metropolii datowane jest na rok 1451, kiedy to został ustanowiony
patriarchat Wenecji, którego
patriarcha jest z urzędu również
metropolitą. Obecnie oprócz patriarchatu w skład metropolii wchodzi dziewięć
diecezji. Od 2002 roku godność patriarchy i zarazem metropolity sprawuje
kardynał Angelo Scola.
Archidiecezja Făgăraş şi Alba Iulia, diecezja kościoła greckokatolickiego w
Rumunii. Powstała w 1700 jako diecezja Alba Iulia. W 1721 przemianowana na diecezję Făgăraş. W 1853 podniesiona do rangi archidiecezji. W 1854 ustanowiona stolicą metropolii (jako archidiecezja Făgăraş şi Alba Iulia. w 2005 podniesiona do rangi arcybiskupstwa większego. Od 1994 ordynariuszem jest
Lucian Mureşan.
Metropolia Sydney - największa spośród pięciu
rzymskokatolickich metropolii w
Australii. Składa się z jednej archidiecezji i dziewięciu diecezji. Całość jej terytorium znajduje się na obszarze stanu
Nowa Południowa Walia. Na jej czele stoi arcybiskup metropolita Sydney, którym od 2001 roku jest kardynał
George Pell. Najważniejszą świątynią metropolii jest
Katedra Najświętszej Maryi Panny w Sydney.
Biskup sufragan (episcopus suffraganeus) –
biskup diecezji (
sufraganii) należącej do
metropolii;
biskup ten jest sufraganem względem metropolity – sufraganami nie są biskupi diecezji nie podlegających
metropolicie (episcopus exemptus).
Archidiecezja Albi (pełna nazwa: archidiecezja Albi (-Castres-Lavaur)) -
archidiecezja Kościoła rzymskokatolickiego w południowej
Francji. Powstała w III wieku jako diecezja Albi. W 1678 została podniesiona do rangi archidiecezji. W 1801 uległa likwidacji, ale już w 1822 przywrócono ją. W 1922 otrzymała swoją obecną, dłuższą nazwę oficjalną. Podczas reformy administracyjnej Kościoła francuskiego, wdrożonej w grudniu 2002 roku, utraciła status archidiecezji
metropolitalnej i stała się
archidiecezją sufragalną w ramach
metropolii Tuluzy.
Biskup sufragan (episcopus suffraganeus) –
biskup diecezji (
sufraganii) należącej do
metropolii;
biskup ten jest sufraganem względem metropolity – sufraganami nie są biskupi diecezji nie podlegających
metropolicie (episcopus exemptus).
Archidiecezja Auch (nazwa oficjalna: archidiecezja Auch (-Condom-Lectoure-Lombez)) -
archidiecezja Kościoła rzymskokatolickiego w południowej
Francji. Powstała w VI wieku jako diecezja Auch. W roku 879 została podniesiona do rangi archidiecezji. W 1801 uległa likwidacji, lecz już w 1822 przywrócono ją. W 1908 uzyskała obecną nazwę oficjalną. Podczas reformy administracyjnej Kościoła francuskiego w 2002 roku utraciła status archidiecezji
metropolitalnej i została włączona do
metropolii Tuluzy.
Archidiecezja Granada -
łac. Archidioecesis Granatensis -
archidiecezja Kościoła rzymskokatolickiego w
Hiszpanii. Jest główną diecezją
metropolii granadzkiej. Została erygowana w III w. W 1492 została podniesiona do rangi metropolii.