Mianownik - przypadek

Czasownik nieprzechodni – w językach nominatywno-akuzatywnych czasownik, który nie może mieć dopełnienia bliższego i w związku z tym nie tworzy strony biernej. Rodzajem czasownika nieprzechodniego jest czasownik inakuzatywny. Np. spać.

Czasownik przechodni – w językach nominatywno-akuzatywnych czasownik, który może posiadać dopełnienie bliższe. Czasowniki przechodnie mogą tworzyć formy strony biernej. Np. wybrać.

Czasownik dwuprzechodni (ang. bitransitive verb, ditransitive verb) – w językach nominatywno-akuzatywnych czasownik wymagający dwóch dopełnień. Czasownik ten współtworzy zdanie wraz z podmiotem, dopełnieniem bliższym i dopełnieniem dalszym. W języku angielskim czasowniki dwuprzechodnie dają możliwość tworzenia strony biernej na dwa sposoby, np:

Język nominatywno-akuzatywny (inaczej: nominatywny) – język charakteryzujący się tym, że do wyrażania agensa zdania przechodniego używa się mianownika (nominativus; stąd nazwa), do wyrażania pacjensa - biernika (accusativus), a podmiotu zdania nieprzechodniego - także mianownika. Ten typ jest najpowszechniejszy w językach świata, należą do niego wszystkie języki indoeuropejskie, w tym polski (choć polski używa czasami do wyrażenia pacjensa dopełniacza lub narzędnika).

Język nominatywno-absolutywny (aktywny) – język, w którym rozróżnienia się pomiędzy podmiotem aktywnym nominativus a podmiotem nieaktywnym absolutivus. W językach tych nominativus wyraża także agensa, a absolutivus – pacjensa.

Absolutyw (łac. absolutivus) – przypadek gramatyczny; w językach ergatywno-absolutywnych określa podmiot czasownika nieprzechodniego oraz dopełnienie czasownika przechodniego.

Czasownik ułomny - czasownik o niekompletnej koniugacji, nie posiadający niektórych form gramatycznych, tj. nie występujący w niektórych czasach, aspektach czy trybach. W języku polskim przykładami takich czasowników są widać i słychać, posiadające tylko formę bezokolicznika. W języku angielskim ułomne są m.in. czasowniki modalne.

W językoznawstwie czasowniki inakuzatywne (niebiernikowe) to czasowniki nieprzechodnie, których podmiot (składniowy) nie jest semantycznym agensem (wykonawcą czynności), tzn. nie jest aktywnym inicjatorem ani nie jest bezpośrednio odpowiedzialny za czynność wyrażoną czasownikiem. Na tej podstawie czasowniki inakuzatywne odróżnia się od czasowników inergatywnych. Podmiot czasownika inakuzatywnego jest semantycznie zbliżony do dopełnienia bliższego czasownika przechodniego lub do podmiotu w stronie biernej. Do polskich czasowników inakuzatywnych zalicza się między innymi przybyć, umrzeć, upaść, spłonąć, a nie biec czy modlić się, które są inergatywne.

Absolutyw (łac. absolutivus) – przypadek gramatyczny; w językach ergatywno-absolutywnych określa podmiot czasownika nieprzechodniego oraz dopełnienie czasownika przechodniego.

Strona - kategoria gramatyczna właściwa czasownikowi, wyrażająca stosunek między czynnością oznaczaną przez ten czasownik a gramatycznym podmiotem i gramatycznym dopełnieniem.

Język nominatywno-akuzatywny (inaczej: nominatywny) – język charakteryzujący się tym, że do wyrażania agensa zdania przechodniego używa się mianownika (nominativus; stąd nazwa), do wyrażania pacjensa - biernika (accusativus), a podmiotu zdania nieprzechodniego - także mianownika. Ten typ jest najpowszechniejszy w językach świata, należą do niego wszystkie języki indoeuropejskie, w tym polski (choć polski używa czasami do wyrażenia pacjensa dopełniacza lub narzędnika).

Ergatyw (łac. ergativus) - przypadek w językach ergatywno-absolutywnych, określający podmiot czasownika przechodniego. Częsty w językach kaukaskich, obecny też w baskijskim.

Gramatyka języka szwedzkiego – opis zjawisk gramatycznych w ujęciu synchronicznym w języku szwedzkim. Gramatyka szwedzka wywodzi się w bezpośredniej linii z języka staronordyjskiego, jednak w porównaniu z nim o wiele mniejszą rolę pełni fleksja, a syntetyczny przodek nabiera powoli cech języka analitycznego. Gramatyka szwedzka, należąc do gramatyk języków germańskich, jest podobna do systemów gramatycznych innych języków germańskich zarówno pod względem morfologicznym, jak i syntaktycznym. W języku szwedzkim istnieją dwa rodzaje gramatyczne, a deklinacje i koniugacje nie uwzględniają osoby i liczby. Zanikł również system przypadków, zredukowany do mianownika i dopełniacza. System przypadków zrekompensował ścisły szyk szwedzkiego zdania. Język należy do grupy SVO, a orzeczenie znajduje się w zdaniu na drugim miejscu. Istnieje tendencja do tworzenia form złożonych kosztem fleksyjnych.

Czasownik frazowy a. czasownik frazalny - czasownik, złożony z czasownika oraz dodatkowej części mowy. Połączenie to nadaje tak utworzonemu związkowi odrębne znaczenie.

Stosunki morfosyntaktyczne to termin językoznawstwa, którym określa się system używany do odróżniania argumentów czasowników przechodnich i czasowników nieprzechodnich.

W językoznawstwie czasowniki inakuzatywne (niebiernikowe) to czasowniki nieprzechodnie, których podmiot (składniowy) nie jest semantycznym agensem (wykonawcą czynności), tzn. nie jest aktywnym inicjatorem ani nie jest bezpośrednio odpowiedzialny za czynność wyrażoną czasownikiem. Na tej podstawie czasowniki inakuzatywne odróżnia się od czasowników inergatywnych. Podmiot czasownika inakuzatywnego jest semantycznie zbliżony do dopełnienia bliższego czasownika przechodniego lub do podmiotu w stronie biernej. Do polskich czasowników inakuzatywnych zalicza się między innymi przybyć, umrzeć, upaść, spłonąć, a nie biec czy modlić się, które są inergatywne.

Reakcją nazywa się w językoznawstwie cechę czasownika polegającą na tym, iż w zdaniu wymusza on na dopełnieniu bliższym przyjęcie formy określonego przypadka. Dany czasownik może posiadać kilka reakcji w zależności od sensu, w jakim występuje.

Czasownik modalny - czasownik, który konotuje (wymusza obecność) inny czasownik w bezokoliczniku; czasowniki modalne są obecne nie tylko w polszczyźnie:

Imiesłów przymiotnikowy teraźniejszy czynny to przymiotnik pochodzący od czasownika mówiący o sprawcy czynności teraźniejszej. Jest on tworzony za pomocą cząstki -ący (np. biorący, tworzący, rozumiejący, piszący itp.). Cząstkę tę dodaje się do tematu 3. os. l. mn. czasu teraźniejszego czasownika (np. pisać→pisz-ą→pisz-ący→piszący; rozumieć→rozumiej-ą→rozumiej-ący→rozumiejący...). Jest odmienny przez rodzaje.

Infima – najniższa klasa w szkołach dawnych polskich, dzielona zwykle na dwie: infimę minorum (niższą)i infimę maiorum (wyższą), w obydwu uczono głównie gramatyki łacińskiej, a mianowicie zgodności przymiotników z rzeczownikami i przypadkowania imion z trybami i czasami słów. Utarte było wyrażenie „żaczek z infimy," czyli początkujący uczeń, gregorianek.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja