Mineralogia

Mineralogia - nauka zajmująca się badaniem minerałów. Głównym zadaniem mineralogii jest poznanie budowy wewnętrznej minerału, morfologii jego kryształów, genezą, występowaniem, asocjacjami oraz chemizmem. Naukami wywodzącymi się z mineralogii są: petrografia, petrologia, gemmologia (nauka o kamieniach szlachetnych), krystalografia i jej pochodne. Mineralogia dzieli się także na topomineralogię (nauka o występowaniu minerałów), mineralogię genetyczną oraz mineralogię opisową. Jest przede wszystkim nauką interdyscyplinarną, pełni istotną rolę w badaniach w zakresie chemii, fizyki, ochrony środowiska, astronomii, medycyny oraz w naukach technicznych.

Witeryt (witheryt) – minerał z gromady węglanów. Należy do grupy minerałów bardzo rzadkich. Nazwany od imienia Wiliama Witheringa, angielskiego botanika i mineraloga, odkrywcy tego minerału.

Mineralogia genetyczna zajmuje się wyjaśnianiem warunków powstawania minerałów, ich paragenez i sukcesji oraz skał i złóż. Przedmiotem badań mineralogicznych są idywidua mineralne czyli kryształy i nieforemne ziarna, w tym ich skupienia minerałów oraz agregaty polimineralne. Problemy te są traktowane z różnych punktów widzenia, m.in. chemizmu, środowiska krystalizacji i jego ewolucji, własności fizyko-chemicznych, ciśnienia i temperatury. Mineralogia genetyczna wyjaśnia też przyczyny procesów mechanicznych prowadzących np. do kataklazy ziarn, tworzenie się zbliźniaczeń, powstania skupień stalaktytowych itp. Z geologicznego punktu widzenia zadanie mineralogi genetycznej polega na wyjaśnianiu charakteru oraz przebiegu procesów minerałotwórczych, a więc warunków krystalizacji minerałów, a co za tym idzie powstawanie skał i złóż kopalin użytecznych. Mineralogia genetyczna zespala w tym zakresie przedmioty badań mineralogii, petrologii, geologii i geologii złóż. Dla tych rozważań genetycznych ma znaczenie nie tylko identyfikacja minerałów czy ich zespołów, ale także w równym stopniu wyniki badań odchyleń własności kryształów od modeli wyidealizowanych. Ma to o tyle istotne znaczenie, gdyż określa to specyfikę i swoistość warunków panujących w określonych środowiskach.

Gałuskinit – minerał odkryty w 2009 r. w skałach kontaktowych nad jeziorem Bajkał przez mineralogów z międzynarodowego zespołu, kierowanego przez niemieckiego krystalografa Thomasa Armbrustera z Uniwersytetu w Bernie.

Adamin (adamit) – bardzo rzadki minerał z grupy arsenianów. Jego nazwa pochodzi od nazwiska francuskiego mineraloga Gilberta Josepha Adama (1795–1881).

Toryt jest rzadkim krzemianem toru, który krystalizuje w układzie tetragonalnym. Jest izomorficzny z cyrkonem i hafnonem. Jest najpowszechniejszym minerałem toru i niemal zawsze jest silnie promieniotwórczy. Toryt został odkryty w 1828 roku na norweskiej wyspie Lovo, przez pastora i mineraloga Hansa Thrane Esmarka, który wysłał pierwszą próbkę minerału do swojego ojca, Jensa Esmarka, będącego profesorem mineralogii i geologii. Nazwa minerału, nadana w 1829 roku, odzwierciedla jego dużą zawartość toru.

Okaz – pojęcie stosowane w taksonomii i mineralogii, oznaczające wybranego przedstawiciela określonego gatunku ewentualnie taksonu wewnątrzgatunkowego lub określonego minerału będącego jego typem nomenklatorycznym. W systematyce organizmów okazem (typem nomenklatorycznym) może być konkretny organizm (np. roślina w zielniku) lub ilustracja. Jeśli okaz wskazany jest przez autora nazwy naukowej, wówczas określany jest mianem holotypu. Jeśli autor nazwy nie wskazał okazu typowego wówczas wskazywany jest lektotyp.

Twardość w skali Mohsa została skonstruowana przez niemieckiego mineraloga Friedricha Mohsa w 1812 r. Jest to skala dziesięciostopniowa, przy czym twardość poszczególnych minerałów nie jest ułożona proporcjonalnie i liniowo – ma charakter porównawczy. Każdy minerał może zarysować minerał poprzedzający go na skali – bardziej miękki i może zostać zarysowany przez następujący po nim – twardszy. Jest to jedynie skala orientacyjna, a klasyfikacja polega na tym, że jeżeli badany minerał będzie w stanie zarysować powierzchnię minerału wzorcowego, będzie zaklasyfikowany z jego twardością. Np. jeżeli minerał badany zarysuje powierzchnię kwarcu, będąc jednocześnie rysowany przez niego, będzie miał taką samą twardość. Minerały są ustawione od najmniej do najbardziej twardego. Jeżeli minerał badany będzie w stanie zarysować np. kwarc, a on nie będzie w stanie zarysować materiału badanego, to twardość próbki uznamy za co najmniej 7,5 (porównanie z topazem mówi, czy nie jest większa).

Torbern Olof Bergman (ur. 20 marca 1735 w Katrinebergu, zm. 8 lipca 1784 w Medevi) – szwedzki chemik i mineralog. Był jednym z twórców chemii analitycznej. Opracował analizę dmuchawkową. W swoich pracach zajmował się klasyfikacją minerałów. Był profesorem uniwersytetu w Uppsali.

Petrologia – (od greckiego petros - skała i logos - nauka) nauka o skałach. Bada ona właściwości fizyczne i chemiczne skał (także tych pochodzących z kosmosu), opisuje ich budowę, powstawanie, przeobrażanie się i występowanie w płaszczu Ziemi oraz jej skorupie. Zajmuje się problemami geologii dynamicznej, zwłaszcza tektoniki, sedymentologii i wulkanologii, geologii regionalnej i geofizyki, jest powiązana z meteorytyką, geochemią i mineralogią. Odgrywa ważną rolę w poszukiwaniu złóż i surowców skalnych.

Józef Marian Morozewicz (ur. 27 marca 1865 w Rzędzianach, zm. 12 czerwca 1941 w Warszawie) – polski uczony, mineralog i petrograf. Organizator i 1919–37 pierwszy dyr. Państw. Inst. Geologicznego w Warszawie; od 1902 czł. AU; jeden z pierwszych na świecie prowadził prace eksperymentalne nad syntezą minerałów i skał; stwierdził, że kolejność wydzielania się minerałów ze stopów zależy od wzajemnych stosunków ilościowych składników stopu; otrzymał sztuczny bazalt i skały z nim spokrewnione.

Przełam to w mineralogii zdolność minerału do dzielenia się wzdłuż powierzchni nierównych, przypadkowych nie związanych z wewnętrzną strukturą kryształu.

Łupliwość to w mineralogii zdolność minerału do pękania i podziałów wzdłuż określonych kierunków zwanych płaszczyznami łupliwości pod wpływem uderzenia lub nacisku.

German Iwanowicz Hess (ros. Герман Иванович Гесс; 1802–1850) – rosyjski chemik i mineralog. W 1840 roku podał podstawowe prawo termochemii, zwane od jego nazwiska prawem Hessa. Zbadał wiele minerałów oraz tlenki kobaltu. Był profesorem Instytutu Górniczego w Petersburgu oraz członkiem Petersburskiej Akademii Nauk.

Paul Niggli (1888-1953) - szwajcarski mineralog, krystalograf i petrograf. Opracował podstawy systematyki skał magmowych opartej na ich składzie mineralnym i chemicznym. Badał genezę złóż oraz procesy krystalizacji magmy. Był profesorem uniwersytetów w Lipsku i Tybindze.

Czesław Harańczyk (ur. 13 lipca 1927 w Krakowie, zm. 21 grudnia 1998 w Krakowie) – mineralog, geochemik, pasjonat geologii, profesor w Zakładzie Mineralogii i Petrografii Instytutu Nauk Geologicznych Uniwersytetu Jagiellońskiego, odkrywca nowych minerałów: morozewiczytu i polkowicytu.

Vateryt - minerał z gromady węglanów, heksagonalna odmiana polimorficzna węglanu wapnia CaCO3. Jest minerałem bardzo rzadkim i nie trwałym w przyrodzie. Spotykany jest w pizolitach osadów biochemicznych oraz w skorupkach niektórych organizmów. Został także stwierdzony w Ballycraigy w Larne w Irlandii Północnej, gdzie powstał wskutek rozpadu larnitu - stąd tez został opisany. Przekrystalizowuje się w kalcyt i/lub aragonit . Nazwa została nadana na cześć profesora mineralogii Heinricha Vatera z Tharand w Niemczech.

Hrabia Apollo Apollowicz Musin-Puszkin (ur. 17 lutego 1760, zm. 18 kwietnia 1805) był rosyjskim uczony z dziedzin: chemii, fizyki, mineralogii. W 1802 prowadził wyprawę naukową na Kaukaz.

James Dwight Dana (ur. 15 lutego 1813 w Utica; zm. 14 kwietnia 1895 w New Haven) – amerykański geolog, mineralog i zoolog. Twórca wielu prac na temat pochodzenia oraz budowy łańcuchów górskich, oceanów i kontynentów. Stworzył chemiczną systematykę minerałów.

Podział paradygmatów (fundamentalnych założeń naukowych co do natury rzeczywistości, które przyjmuje się za oczywiste i nie neguje w badaniach) w naukach społecznych (a przede wszystkim w socjologii oraz w antropologii) w popularnej typologii Garetha Morgana i Gibsona Burrella z 1979 (Sociological paradigms and organizational analysis) opiera się na trzech podstawowych pytaniach:

Skutterudyt – minerał z gromady arsenków. należy do grupy minerałów rzadkich. Nazwa pochodzi od Skutterud w Norwegii, gdzie minerał ten został stwierdzony.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja