Morze Egejskie

Morze Egejskie (gr. Aigaion Pelagos, łac. Mare Aegeum) – morze we wschodniej części Morza Śródziemnego, położone między Półwyspem Bałkańskim, Azją Mniejszą a wyspami Kretą, Karpathos i Rodos. Poprzez cieśninę Dardanele łączy się z Morzem Marmara i Morzem Czarnym, a przez Kanał Koryncki z Morzem Jońskim. Linia brzegowa tego morza jest doskonale rozwinięta (liczne półwyspy i zatoki), a powierzchnię wodną urozmaicają liczne wyspy (archipelagi Cykladów, Dodekanezu, Sporadów Północnych, pojedyncze wyspy: Eubea, Chios, Lemnos, Lesbos, Samotraka, Imroz i inne). Dodatkowo wyróżniono więc trzy akweny: Morze Trackie na północy, Morze Mirtejskie i Kreteńskie na południu. Morze Egejskie podzielone jest między Grecję i Turcję.

Morze Kreteńskie (Morteńskie) – morze w południowej części Morza Egejskiego (wschodnia część Morza Śródziemnego), położone między wyspami Kithirą, Kretą, Karpathos a archipelagiem Cykladów. Poprzez kilka cieśnin łączy się z otwartą częścią Morza Śródziemnego. Stanowi morze terytorialne Grecji.

Morze Jońskie (starogr. Ιόνιος Πόντος, łac. Mare Ionium, gr. Ιόνιο Πέλαγος, wł. Mar Jonio, alb. Deti Jon) – część Morza Śródziemnego położona między południowo-zachodnią częścią Półwyspu Bałkańskiego (Grecja i południowa Albania) a południowo-wschodnim wybrzeżem Półwyspu Apenińskiego oraz Sycylią (Włochy). Od północy łączy się z Morza Adriatyckiego poprzez cieśninę Otranto, od zachodu z Morzem Tyrreńskim poprzez Cieśninę Mesyńską, a od wschodu z Morzem Egejskim poprzez Kanał Koryncki.

Morze Kreteńskie (Morteńskie) – morze w południowej części Morza Egejskiego (wschodnia część Morza Śródziemnego), położone między wyspami Kithirą, Kretą, Karpathos a archipelagiem Cykladów. Poprzez kilka cieśnin łączy się z otwartą częścią Morza Śródziemnego. Stanowi morze terytorialne Grecji.

Turcja (tur. Türkiye, Republika Turcji – Türkiye Cumhuriyeti) – państwo położone w Azji na półwyspie Azja Mniejsza, a częściowo również w Europie ze stolicą w Ankarze. Część europejska – Tracja stanowi 3% powierzchni i oddzielona jest od części azjatyckiej morzem Marmara oraz cieśninami Bosfor i Dardanele. Turcja jest krajem czterech mórz, gdyż od północy otacza ją Morze Czarne, od zachodu Morze Egejskie i morze Marmara, a od południa Morze Śródziemne – nazywane w języku tureckim Morzem Białym.

Cieśnina Otranto (wł. Canale d’Otranto, alb. Gjiri i Otrantos) – cieśnina łącząca Morze Adriatyckie z Morzem Jońskim i oddzielające od siebie półwyspy Apeniński i Bałkański. Długość cieśniny wynosi 120 km, szerokość 57 km, minimalna głębokość toru wodnego – 115 m.

Bosfor (tur. Bogaziçi, İstanbul Boğazı; gr. Βόσπορος, bosporos – przejście, przeprawa dla bydła) – cieśnina łączącą Morze Czarne z Morzem Marmara, położona między Półwyspem Bałkańskim a Azją Mniejszą, oddziela Europę od Azji. Wraz z cieśniną Dardanele łączy Morze Egejskie z Morzem Czarnym. Obie cieśniny stanowią szlak morski o międzynarodowym znaczeniu.

Półwysep Bałkański (Bałkany) – półwysep położony w południowo-wschodniej części Europy. Jego granice wyznacza od zachodu Morze Adriatyckie i Morze Jońskie, od wschodu Morze Czarne i Morze Marmara (cieśniny Bosfor i Dardanele), od południowego wschodu Morze Egejskie. Północna granica półwyspu ma charakter umowny. Zgodnie z tradycją przebiega następująco: wzdłuż Dunaju od Morza Czarnego do ujścia Sawy (rejon Belgradu), następnie wzdłuż Sawy do ujścia Kupy (rejon miasta Sisak), następnie wzdłuż Kupy aż do jej źródła (rejon Osilnicy), następnie przekracza pasmo Gorski Kotar przez tzw. Bramę Liburnijską (chorw. i wł. Vrata) na południe od góry Risnjak i dochodzi do Morza Adriatyckiego w rejonie Rijeki. Oprócz tej najpopularniejszej konwencji były i są proponowane inne linie stanowiące granicę między Półwyspem Bałkańskim a resztą kontynentu, np. linia prosta styczna do brzegów Adriatyku i Morza Czarnego, a także linia łącząca Triest z Odesą.

Bosfor (tur. Bogaziçi, İstanbul Boğazı; gr. Βόσπορος, bosporos – przejście, przeprawa dla bydła) – cieśnina łączącą Morze Czarne z Morzem Marmara, położona między Półwyspem Bałkańskim a Azją Mniejszą, oddziela Europę od Azji. Wraz z cieśniną Dardanele łączy Morze Egejskie z Morzem Czarnym. Obie cieśniny stanowią szlak morski o międzynarodowym znaczeniu.

Grecja – to kraj o urozmaiconej powierzchni leżący w Europie Południowej, a dokładnie jej południowo-wschodniej części. Grecja zajmuje południową część Półwyspu Bałkańskiego. Z trzech stron oblewają ją morza (Morze Jońskie od zachodu, Morze Śródziemne od południa, Morze Egejskie od wschodu i Morze Kreteńskie od północnej strony wyspy Kreta).

Region Wyspy Egejskie Północne (nwgr. Βόρειο Αιγαίο, trl. Vóreio Aigaío) – jeden z 13 regionów administracyjnych Grecji, rozłożony na wyspach północnej części Morza Egejskiego (na północ od Dodekanezu i Cykladów, bez Sporadów Północnych, Eubei, Thassos i Samotraki). Region graniczy z innymi jednostkami admistracyjnymi przez morze – od zachodu z regionem Grecja Środkowa i regionem Tesalia, od północy z regionem Macedonia Środkowa oraz regionem Macedonia Wschodnia i Tracja. Na południu znajduje się region Wyspy Egejskie Południowe zaś na wschodzie Turcja.

Półwysep Malajski (Malakka) - południowa część Półwyspu Indochińskiego, między Morzem Andamańskim a Morzem Południowochińskim. Od Sumatry oddzielony Cieśniną Malakka. Długość wynosi ok. 1450 km. Powierzchnia: ok. 190 tys. km².

Płyta egejska (ang. Aegean Sea Plate) - niewielka płyta tektoniczna (mikropłyta), położona we wschodniej części Morza Śródziemnego. Obejmuje Półwysep Peloponeski, Morze Egejskie, Kretę i wschodnie wybrzeże Turcji.

Vanna – przybrzeżna wyspa norweska, położona na Morzu Norweskim, u północnych wybrzeży kraju, na północny – wschód od wyspy Ringvassoy. Oddzielona jest cieśniną Hamrefjorden od leżącej na południowym – zachodzie wypy Helgoy, cieśniną Vannasundet od leżącej na południu wyspy Reinoy, cieśniną Fugloysund od leżącej na wschodzie wyspy Arnoy oraz cieśniną Fugloysveet od leżącej na północnym – wschodzie wyspy Fulgoya.

Wyspy Egejskie Północne (gr. Βόρειο Αιγαίο - trl. Vóreio Aigaío) - jeden z 13 regionów administracyjnych Grecji, rozłożony na wyspach północnej części Morza Egejskiego (na północ od Dodekanezu i Cykladów, bez Sporadów Północnych, Eubei, Thassos i Samotraki) o łącznej powierzchni 3836 km² i populacji przekraczającej 208 tys. osób (stan z roku 2005). Stolicą regionu jest miasto Mitylena na wyspie Lesbos.

Morze Norweskie (norw. Norskehavet, isl. Noregshaf, far. Noregshavi) – morze przybrzeżne, część Oceanu Atlantyckiego położona na północny-zachód od wybrzeży Norwegii. Od południa sąsiaduje z Morzem Północnym, od południowego-zachodu z wodami Atlantyku, od północy z Morzem Barentsa, a od zachodu z Morzem Grenlandzkim.

Region Wyspy Egejskie Południowe (nwgr. Νότιο Αιγαίο, trl. Nótio Aigaío) – jeden z 13 regionów administracyjnych Grecji położony na terenie wysp południowej części Morza Egejskiego bez Krety i Wysp Sarońskich. Region graniczy z innymi jednostkami admistracyjnymi przez morze – od południa z regionem Kreta, od północnego zachodu z regionami Peloponez, Attyka i Grecja Środkowa. Na północy znajduje się region Wyspy Egejskie Północne zaś na wschodzie Turcja.

Prowincja Kocaeli (tur.: Kocaeli ili) – jednostka administracyjna w zachodniej Turcji (Region Marmara - Marmara Bölgesi). Zajmuje wschodnią część Półwyspu Kocaeli, znajdującego się pomiędzy Morzem Marmara a Morzem Czarnym, po azjatyckiej stronie Bosforu.

Morze Celebes (Laut Sulawesi) – indonezyjskie półzamknięte (międzywyspowe) morze będące częścią Pacyfiku, pomiędzy wyspami: Celebes, Mindanao, Borneo, Sangihe oraz archipelagiem Sulu. Poprzez Cieśninę Makasarską połączone jest z Morzem Jawajskim oraz Morzem Flores. Sąsiaduje bezpośrednio z morzem Sulu na północy i Morzem Moluckim na zachodzie.

Morze Jońskie (starogr. Ιόνιος Πόντος, łac. Mare Ionium, gr. Ιόνιο Πέλαγος, wł. Mar Jonio, alb. Deti Jon) – część Morza Śródziemnego położona między południowo-zachodnią częścią Półwyspu Bałkańskiego (Grecja) a południowo-wschodnim wybrzeżem Półwyspu Apenińskiego oraz Sycylią (Włochy). Od północy łączy się z Morza Adriatyckiego poprzez Cieśninę Otranto, od zachodu z Morzem Tyrreńskim poprzez Cieśninę Mesyńską a od wschodu z Morzem Egejskim poprzez Kanał Koryncki. Na południu granica umowna, wzdłuż linii łączącej przylądek Passero (Sycylia) z przylądkiem Tenaron (Peloponez). Dobrze rozwinięta linia brzegowa, liczne zatoki, największe to: Tarencka, Squillace (zachodnia część), Ambrakijska, Patraska, Koryncka, Kiparysyjska, Meseńska (część wschodnia). We wschodniej części morza znajduje się archipelag Wysp Jońskich. Na wodach Morza Jońskiego prowadzi się połowy sardynki, szprota, sardeli, makreli, tuńczyka, głowacza, kalmarów oraz małży. Ważny region turystyczny. Wzdłuż wybrzeży rozwinęły się liczne kąpieliska i miejscowości wypoczynkowe. Wysokość pływów na Morzu Jońskim sięga 40 centymetrów.

Morze Arafura (ind. Laut Arafura, ang. Arafura Sea) – morze w zachodniej części Oceanu Spokojnego (bywa zaliczane do Oceanu Indyjskiego) między Australią, a wyspami: Tanimbar, Kai i Nowa Gwinea. Od wschodu, przez Cieśninę Torresa łączy się z Morzem Koralowym, od zachodu sąsiaduje z morzami Timor, Banda i Seram, od południa z Zatoką Karpentaria.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja