Naród

Naród – wspólnota o podłożu etnicznym, gospodarczym, politycznym, społecznym i kulturowym wytworzona w procesie dziejowym, przejawiająca się w świadomości swych członków. Chociaż naród wyróżnia się na tle innych zbiorowości, to jednak nie jest możliwe precyzyjne zdefiniowanie tego pojęcia. W socjologii nie ma jednej definicji tego pojęcia, istnieją też rozbieżności między stanowiskiem socjologów, antropologów i historyków.

Byt społeczny – podstawowe oraz jedno z najważniejszych pojęć filozofii marksistowskiej. Pojęcie to wprowadził K. Marks, aby oznaczało całokształt warunków materialnych i życia społecznego danego człowieka, którego cele i zadania są determinowane przez warunki ich własnego bytu społecznego. G. Lukacs uważał, że w bycie społecznym jest wpisana świadomość. Natomiast inni uważali, iż świadomość jest odbiciem bytu społecznego.

Realizm pojęciowy − pogląd filozoficzny, który wymaga by pojęcia z zakresu np. etyki, nauki, istniejących systemów etycznych, prawnych, politycznych, państwowych, poznanych praw natury, odzwierciedlały rzeczywistość w sensie głównej hermeneutyki na świecie, czyli obecnie naukowej, i uznaje, takie realne istnienie pojęć za możliwe.

Regres społeczny – proces społeczny, którego wynikiem są trwałe zmiany polegające na przekształcaniu się stanu społecznego. Regres społeczny jest przeciwieństwem postępu społecznego, czyli przechodzenia od lepszego do gorszego stanu jakości życia członków społeczeństwa. Pojęcie to oznacza zatem taki rozwój społeczeństwa, który charakteryzuje się:

Etniczność (od gr. ethnos oznaczającego rasę) zasadnicza cecha określonej zbiorowości etnicznej, stanowiąca zespół wzajemnie i silnie z sobą powiązanych cech społeczno-kulturowych, określających odmienność i specyfikę konkretnej zbiorowości ("swoich") wobec zbiorowości innych ("obcych"). Termin ten jednak nie jest jednoznacznie ujmowany i ciągle w naukach społecznych trwają próby jego odpowiedniego zdefiniowania.

Jednoślad – to pojazd kołowy, w którym wszystkie koła (zazwyczaj tylko dwa) są ustawione w jednej linii. Nazwa ta wynika z faktu, że pojazdy tego rodzaju pozostawiają za sobą na miękkim podłożu ślad w postaci jednej linii.

Grupa odniesienia - w socjologii tym mianem określa się nie tylko jakąś grupę społeczną, lecz także danych jej członków, jakieś ich cechy, wartości prezentowane przez grupę bądź też wzory zachowań. Takie układy przyjęło się określać mianem grupy odniesienia, ponieważ wszelkie możliwe do skonstruowania układy odniesienia są wytworami życia grupowego jednej bądź wielu grup społecznych.

Orientacja seksualna – trwały, odczuwany wewnętrznie popęd płciowy, emocjonalny do osobników określonej płci. Szeroki przegląd literatury naukowej w poszukiwaniu definicji orientacji seksualnej wykazał iż ustalenie definicji zarówno koncepcyjnej jak i operacyjnej nie było możliwe. Rozbieżności w definicjach orientacji seksualnej są przyczyną zamieszania pojęciowego. Problemy ze zdefiniowaniem orientacji seksualnej nie pozwalają na ustalenie reprezentatywnych prób homoseksualistów, biseksualistów i heteroseksualistów, a różnice w definiowaniu i pomiarze sięgają roku 1860, kiedy naukowcy po raz pierwszy zainteresowali się orientacją seksualną.

Syndrom poaborcyjny (spotykana jest także nazwa syndrom postaborcyjny) – pojęcie używane w debatach nad tematyką aborcji odnoszące się do objawów psychiatrycznych występujących, według niektórych źródeł, u kobiet które poddały się zabiegowi aborcji. Postulujący istnienie tego zespołu uważają, że syndrom poaborcyjny dotyka też ojca abortowanego dziecka, lub też żyjące dzieci kobiety ciężarnej. W medycynie nie używa się pojęcia zespołu poaborcyjnego i nie jest on rozpoznawany przez psychiatrów.

Rodzina – w socjologii rozumiana jako grupa społeczna lub instytucja społeczna. Rodzina, zdaniem socjologów i najprostszych jej definicji, to najważniejsza, podstawowa grupa społeczna, na której opiera się całe społeczeństwo.

Polityka żywnościowa – jest pojęciem szerszym od polityki rolnej, definiowanej jako praktyka społeczno-gospodarcza władz polityczych i państwowych w odniesieniu do wsi i rolnictwa. Pojęcie polityki żywnościowej obejmuje i pasuje:

Umiarkowany realizm pojęciowy – obok realizmu pojęciowego (skrajnego realizmu), konceptualizmu i nominalizmu jeden z głównych poglądów dotyczących statusu ontycznego pojęć ogólnych.

Choroba - jedno z podstawowych pojęć medycznych, ogólne określenie każdego odstępstwa od pełni zdrowia organizmu. Zdefiniowanie stanu chorobowego jest tak samo trudne, jak sprecyzowanie stanu pełni zdrowia.

Morfologia społeczna – specjalny dział socjologii, którego stworzenie postulował Emile Durkheim, a który zajmować się miał badaniem podłoża świadomości zbiorowej oraz związków tego podłoża z wyobrażeniami i zachowaniami zbiorowymi. Durkheim zgadzał się z zasadniczą tezą Marksa, że aby wyjaśniać życie społeczne i jego przejawy nie wystarczy badać to, co deklarują o nim jego uczestnicy, lecz należy szukać jego głębszych przyczyn, które mogą być nawet nieuświadomione przez większość jego uczestników. Morfologia społeczna miała zajmować się badaniem materialnych form społeczeństwa, a jej zakres miał być bardzo szeroki. Obejmować miała problematykę ekonomiczną, demograficzną, antropogeograficzną, zagadnienia struktury społecznej itd.

Informatyka społeczna odnosi się do szeroko rozumianego związku pomiędzy informatycznymi technologiami komunikacyjnymi i światem społecznym. Z jednej strony przedmiotem zainteresowania badaczy jest wpływ informatycznych technologii komunikacyjnych na zmiany społeczne i psychologiczne wśród osób, które z nich korzystają. Z drugiej strony badany jest wpływ zjawisk społecznych na systemy informatyczne i komunikacyjne. Jedna z pierwszych definicji została stworzona przez Roba Klinga, założyciela Center for Social Informatics:

Równość płci (inaczej egalitaryzm płciowy) jest celem ruchu dążącego do równouprawnienia obu płci zarówno pod względem społeczno-kulturowym jak i biologicznym. Pojęcie to wywodzi się z przekonania o niesprawiedliwości dotyczącej różnych form nierówności płciowej.

Instytucja (nauki o zarządzaniu) - zgodnie z definicją T.Pszczołowskiego to organizacja będąca zespołem współdziałających osób wyposażonych w zasoby. Pojęcie instytucji jest tożsame z pojęciem organizacji w znaczeniu rzeczowym. W tym sensie dla przykładu J.Zieleniewski używa terminu instytucja rozumiejąc ją jako twór społeczny czyli "rzecz zorganizowaną", w kórej skład wchodzą ludzie i ich aparatura. Również A. Bednarski pojęcia organizacja używa zamiennie z pojęciem instytucja. Analogiczna sytuacja wystepuje w innych podręcznikach i monografiach z zakresu nauk o zarządzaniu lub nauk o organizacji.

Inne organizacje społeczne są wspomniane w kodeksowej definicji organizacji społecznych uregulowanej w Kodeksie postępowania administracyjnego. Zalicza się do nich przede wszystkim stowarzyszenia działające na mocy Prawa o stowarzyszeniach. Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego w pojęciu innych organizacji społecznych nie mieszczą się fundacje.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja