Naxi

Naxi (chin. 纳西族, Nàxīzú; zwani też Moso) - grupa etniczna zamieszkująca przedgórze Himalajów na terenie chińskiej prowincji Junnan (głównie obwód autonomiczny Lijiang-Naxi) i w południowozachodniej części Syczuanu. Uważa się, że Naxi pochodzą z Tybetu i jeszcze do niedawna utrzymywali się ze szlaków wiodących stamtąd do Indii i Chin.

Mosuo (chiń.: 摩梭, pinyin: Mósuō) – grupa etniczna w Chinach, zamieszkująca w prowincjach Junnan i Syczuan. Mosuo nie są uznawani przez władze ChRL za odrębną mniejszość narodową i pomimo istotnych różnic kulturowych są zaliczani do Naxi. Mają swój własny język, nie mają jednak pisma. Kultura ta jest znana od ok. IV w n.e. Liczba ludności Mosuo wynosi około 40 000, z czego 30 000 żyje w prowincji Junnan w miejscach takich jak okolice jeziora Lugu Hu, Yongning, Labo, Yanokuba i Xinyingpan, pozostałe 10 000 mieszka w prowincji Syczuan .

Język naxi – język należący do grupy tybeto-birmańskiej, używany przez członków dwóch blisko spokrewnionych, ale kulturowo odrębnych grup etnicznych w południowych Chinach: Naxi i Mosuo. Naxi jest językiem tonalnym, posiada 4 tony.

Pismo dongba, - piktograficzny system pisma używany przez kapłanów bon tybeto-birmańskiej mniejszości etnicznej Naxi w Chinach, zwanych dongba. Pismo to służyło jako pomoc kapłanom, do zapisywania tekstów rytualnych. Obecnie, obok pisma geba oraz alfabetu łacińskiego, jest jednym z trzech rodzajów pisma używanych przez Naxi.

Dongba, tomba – szaman lub kapłan w kulturze grupy etnicznej Naxi w południowozachodnich Chinach. Odgrywają wielką rolę w tradycyjnej religii Naxi. Dongba prawdopodobnie wywodzą się z przedbuddyjskiej tybetańskiej tradycji bon o czym mogą świadczyć ich stroje oraz wizerunki bóstw bon w nakryciach głowy. Wykorzystują w swoich obrzędach flagi modlitewne podobne do tybetańskich. Ich tradycje religijne wykazują także elementy animizmu oraz wpływy taoizmu. Rytuały wykonywane przez dongba mają na celu uzyskanie przychylności duchów, które zamieszkują różne obiekty związane z przyrodą. Literatura związana z magią i religią zapisywana jest przez nich w piktograficznym piśmie dongba.

Akha – grupa etniczna zamieszkująca pograniczne rejony południowych Chin, Laosu, Birmy i Tajlandii (w prowincji Chiang Rai). Używają języka akha należącego do tybeto-birmańskiej rodziny językowej, blisko spokrewnionego z językami plemion Lisu i Lahu. Ich liczba jest szacowana na około 550 000 (1990) (wg SIL ok. 450 000), z czego mniej więcej połowa mieszka w prowincji Junnan w południowych Chinach. Dodatkowo w Chinach żyje blisko spokrewniona grupa etniczna, nazywana Hani, z której ok. 700 000 osób mówi dialektami zbliżonymi do Akha.

Wąwóz Skaczącego Tygrysa (chin. trad. 虎跳峡, pinyin: Hǔtiào Xiá) – kanion na rzece Jangcy, położony 60 km na wschód od miasta Lijiang, w prowincji Junnan w południowo-zachodnich Chinach. Znajduje się na liście światowego dziedzictwa UNESCO jako cześć obszaru Stref chronionych trzech równoległych rzek.

Jingpo, Jingpho, Kaczin, Kaczinowie (chin. upr.: 景颇族; chin. trad.: 景頗族; pinyin: Jǐngpō zú; endonimy: Jingpo, Jinghpaw, Tsaiva, Lechi) – grupa etniczna zamieszkująca stan Kaczin w północnej Birmie oraz przygraniczne tereny ChRL i Indii. Termin "Kachin" jest raczej określeniem kulturowym niż etniczno-językowym.

Baoshan (chin.: 保山; pinyin: Bǎoshān) – miasto o statusie prefektury miejskiej w południowych Chinach, w prowincji Junnan. Prefektura miejska w 1999 roku liczyła 2 320 290 mieszkańców.

Dali (chin.: 大理白族自治州; pinyin: Dàlǐ Báizú Zìzhìzhōu; bai: Darl•lit Baif•cuf zirl•zirl•zox) – prefektura autonomiczna mniejszości etnicznej Bai w Chinach, w prowincji Junnan. Siedzibą prefektury jest miasto Dali. W 1999 roku liczyła 3 263 067 mieszkańców.

Region Autonomiczny Kuangsi-Czuang (Guangxi Zhuang, 广西壮族自治区 |t=廣西壯族自治區, Guǎngxī Zhuàngzú Zìzhìqū, dosł. Czuański Region Autonomiczny Kuangsi) – region autonomiczny w południowej części Chin. Kuangsi graniczy z prowincjami: Junnan - na zachodzie, Kuejczou - na północy, Hunan - na północnym wschodzie, Guangdong - na południowym wschodzie. Na południowym zachodzie ma wspólną granicę z Wietnamem a od południa przylega do Zatoki Tonkińskiej.

Jiaxiang (chin. trad.: 家鄉, chin. upr.: 家乡, pinyin: jiāxiāng) – w kulturze chińskiej pojęcie oznaczające miejsce pochodzenia przodków w linii męskiej. W zależności od wiedzy danej osoby może sięgać kilka pokoleń wstecz. Wielu Chińczyków, zwłaszcza mieszkających w diasporze wykazuje tendencję do identyfikowania się z własnym jiaxiang lub ludźmi pochodzącymi z danego obszaru, nawet jeżeli w tym miejscu nigdy nie byli. W języku kantońskim pojęciu temu odpowiada héung hǎa (jyutping; chin. upr. 乡下; chin. trad.: 鄉下; pinyin: Xiāngxià; ; w mindong: Ssjóng ngǎa).

Region Autonomiczny Kuangsi-Czuang (Guangxi Zhuang, 广西壮族自治区 |t=廣西壯族自治區, Guǎngxī Zhuàngzú Zìzhìqū, dosł. Czuański Region Autonomiczny Kuangsi) – region autonomiczny w południowej części Chin. Kuangsi graniczy z prowincjami: Junnan - na zachodzie, Kuejczou - na północy, Hunan - na północnym wschodzie, Guangdong - na południowym wschodzie. Na południowym zachodzie ma wspólną granicę z Wietnamem a od południa przylega do Zatoki Tonkińskiej.

Va, Wa (język birmański: wa̰ lùmjóʊ; chin.: 佤族, pinyin: Wǎ zú) – grupa etniczna zamieszkująca głównie północną Birmę, w stanach Shan i Kachin oraz przygraniczne rejony ChRL. Ich liczebność w Birmie wynosi ponad 400 tysięcy, na terenie Chin szacuje się na ok. 400 tysięcy osób. Niektórzy zachowali język va należący do grupy mon-khmer rodziny austroazjatyckiej. Stanowią jedną z 136 oficjalnie uznanych grup mniejszościowych w Birmie i jedną z 55 mniejszości etnicznych w Chinach.


Chińskie partie demokratyczne – wspólna nazwa 8 niewielkich organizacji politycznych, działających w Chińskiej Republice Ludowej. Ich działalność dopuszczona jest na podstawie konstytucji ChRL, która określa ustrój państwa jako wielopartyjny system współpracy i konsultacji politycznej pod przywództwem Komunistycznej Partii Chin.

Qiang (chin.: 羌族, pinyin: Qiāng zú) – grupa etniczna w chińskiej prowincji Syczuan. Posługują się językiem qiang należącym do grupy tybeto-birmańskiej. Stanowią jedną z 55 oficjalnie uznanych mniejszości etnicznych w Chinach.

Prowincja Tajwan (chin. trad. 臺灣省 lub 台灣省; chin. upr. 台湾省) – jedna z dwóch prowincji Republiki Chińskiej, obok prowincji Fujian. Po reformie administracyjnej z 1997 roku większość kompetencji samorządu została przekazana władzom centralnym i prowincja zarządzana jest bezpośrednio przez Yuan Wykonawczy.

Człowiek z Yuanmou (Homo erectus yuanmouensis) (chin. 元谋人) – hominid, którego skamieniałości (dwa zęby) odkryto 1 maja 1965 niedaleko wioski Danawu w regionie Yuanmou w prowincji Junnan w Chinach. W pobliżu zostały znalezione również narzędzia paleolityczne. Szczątki datowane są na około 1,7 miliona lat i są najstarszymi szczątkami pierwotnego człowieka znalezionymi w Chinach i wschodniej Azji. Człowiek z Yuanmou prawdopodobnie żył również w okresie, gdy na terenie Chin pojawił się człowiek z Lantian i człowiek pekiński.

Honghe (chin.: 红河哈尼族彝族自治州; pinyin: Hónghé Hānízú Yízú Zìzhìzhōu) – prefektura autonomiczna mniejszości etnicznej Hani i Yi w Chinach, w prowincji Junnan. Siedzibą prefektury jest Mengzi. W 1999 roku liczyła 3 908 063 mieszkańców.

Gejiu (chin.: 个旧; pinyin: Gèjiù) – miasto na prawach powiatu w południowo-zachodnich Chinach, w prowincji Junnan, w prefekturze autonomicznej Honghe. W 2010 roku liczba mieszkańców miasta wynosiła 131 013. Ważny ośrodek wydobycia i hutnictwa cyny; ośrodek hutnictwo ołowiu i innych metali, przemysłu maszynowego, kolejowego, chemicznego, włókienniczego i spożywczego.

Lhoba (chiń.: 珞巴, pinyin Luòbā zú) – jedna z 55 mniejszości narodowych oficjalnie uznanych przez władze Chin, zamieszkująca trudno dostępne stoki Himalajów. Termin "lhoba" o niejasnej proweniencji jest raczej zbiorczym określeniem szeregu drobnych grup nie posiadających wspólnej tożsamości etnicznej. Posługują się one czasami wzajemnie niezrozumiałymi językami z grupy tybeto-birmańskiej.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja