Neuron

Neuron – rodzaj komórek występujących w układzie nerwowym. Najwięcej neuronów znajduje się w ośrodkowym układzie nerwowym. Neurony składają się z ciała komórki (perikarion albo soma) oraz wypustek cytoplazmatycznych: dendryty i akson, za pomocą których wytwarzają połączenia z innymi neuronami, bądź komórkami efektorowymi (wykonawczymi). Połączenie między komórkami nerwowymi zwane jest synapsą.

Komórki Betza lub olbrzymie komórki piramidowe – rodzaj neuronów zlokalizowanych w V warstwie istoty szarej pierwszorzędowej kory ruchowej (M1). Zostały opisane w 1874 roku przez rosyjskiego anatoma i histologa Władimira Aleksjejewicza Betza (1834-1894). Są to jedne z największych komórek ośrodkowego układu nerwowego, ich perikariony mają nawet 100 μm średnicy. Komórki Betza wysyłają aksony do rdzenia kręgowego, gdzie tworzą synapsy z komórkami rogów przednich, stanowią zatem pierwszy neuron dróg piramidowych (nazwa komórek piramidowych wzięła się jednak od ich kształtu, zanim poznano dokładny przebieg dróg piramidowych). Komórki Betza mają jeden apikalny dendryt, jak inne komórki piramidowe, poza nim mają też liczne odgałęziające się w różnych komórkach asymetryczne dendryty, z których większość dochodzi do warstw V i VI kory, a także głębiej, do istoty białej mózgu. Według jednej pracy, komórki Betza stanowiły do 10% populacji wszystkich komórek piramidowych warstwy Vb pierwotnej kory ruchowej.

Impuls nerwowy – przekazywanie informacji od receptora przez układ nerwowy do efektora (komórki lub narządu, który wykonuje określoną czynność w odpowiedzi na odebraną informację), przemieszczanie się strefy depolaryzacji błony komórkowej wzdłuż neuronu. Strefa depolaryzacji przemieszcza się od miejsca pobudzenia neuronu przez dendryty, perikarion i aksony do miejsc zetknięcia z innymi komórkami. Impuls jest przekazywany kolejnym neuronom układu nerwowego w synapsach.

Przewodzenie antydromowe – sposób przekazywania bodźca w komórce nerwowej (neuronie) polegający na przekazie od synapsy do ciała komórki (perykarionu). Przeciwieństwem jest drugi sposób - przewodzenie ortodromowe polegające na transporcie z ciała komórki (perykarionu) do synaps.

Komórki satelitarne - komórki glejowe zlokalizowane w obwodowym układzie nerwowym. Przylegają do perikarionów neuronów zwojów nerwów czaszkowych, rdzeniowych i współczulnych. Posiadają spłaszczone, owalne jądra komórkowe.

Przewodzenie ortodromowe – sposób przekazywania bodźca w komórce nerwowej (neuronie) polegający na przekazie od ciała komórki (perykarionu) do synaps. Przeciwieństwem jest drugi sposób - przewodzenie antydromowe polegające na transporcie z synaps do ciała komórki (perykarionu).

Neuroprzekaźnik, neurotransmiter, neuromediator to związek chemiczny, którego cząsteczki przenoszą sygnały pomiędzy neuronami (komórkami nerwowymi) poprzez synapsy, a także z komórek nerwowych do mięśniowych lub gruczołowych. Najbardziej rozpowszechnionymi neuroprzekaźnikami są: glutaminian, GABA, acetylocholina, noradrenalina, dopamina i serotonina.

Neuroprzekaźnik, neurotransmiter, neuromediator – związek chemiczny, którego cząsteczki przenoszą sygnały pomiędzy neuronami (komórkami nerwowymi) poprzez synapsy, a także z komórek nerwowych do mięśniowych lub gruczołowych. Najbardziej rozpowszechnionymi neuroprzekaźnikami są: glutaminian, GABA, acetylocholina, noradrenalina, dopamina i serotonina.

Neurotropowy czynnik pochodzenia mózgowego (ang. Brain Derived Neurotrophic Factor, BDNF) - białko wydzielane przez neurony, należące do rodziny czynników wzrostu nerwów. W mózgu BDNF warunkuje funkcjonowanie neuronów siatkówki, cholinergicznych i dopaminergicznych. W obwodowym układzie nerwowym wywiera wpływ na motoneurony i neurony czuciowe.

U kręgowców, neurony czuciowe to neurony, które wychodzą swoimi wypustkami z włókien mięśniowych i tworzą synapsy z rdzeniem kręgowym lub pniem mózgu. W łuku odruchowym bodźce są przekazywane neuronami czuciowymi do neuronów pośredniczących, skąd odpowiedź na nie jest przesyłana neuronem motorycznym do mięśnia.

Neuryt, akson (axon)- element neuronu odpowiedzialny za przekazywanie informacji z ciała komórki do kolejnych neuronów lub komórek efektorowych (np. komórek mięśniowych bądź gruczołowych). Neuryt może być osłonięty osłonką włókien nerwowych. Jest z reguły dłuższy od dendrytów i w odróżnieniu od nich, w komórce występuje pojedynczo (choć może być rozgałęziony).

Komórki dendrytyczne (ang. dendritic cell, DC) są jedynymi, uznawanymi powszechnie za profesjonalne, komórkami prezentującymi antygen. Odgrywają one zatem podstawową rolę w pobudzaniu limfocytów, zwłaszcza dziewiczych. Cechą charakterystyczną jest wygląd komórki dendrytycznej, podobny do ciała komórki nerwowej, które posiada liczne, rozgałęziające się wypustki (dendryty) - stąd nazwa. Komórki dendrytyczne mogą być dwojakiego pochodzenia:

Dendryt (dendritum)- element neuronu, rozgałęziona (zazwyczaj) struktura, przenosząca sygnały otrzymywane z innych neuronów przez synapsy do ciała komórki, której jest częścią. Występuje w tkance nerwowej. Słowo wywodzi się z greckiego słowa "déndron", czyli drzewo. Dendryty otrzymały taką nazwę, ponieważ przypominają gałęzie.

Synaptosomy – błonowe "worki" i różne cząstki "pęcherzykopodobne", zawierające zakończenia nerwów (aksony), w szczególności obszar synaptyczny wraz z przylegającymi do niego rejonami komórki nerwowej oraz z błoną komórki postsynaptycznej. Bogate w białka synaptyczne. Synaptosomy zawierają w swoim wnętrzu pęcherzyki synaptyczne.

Ciałka Cajala (CBs z ang. Cajal bodies) - sferyczne inkluzje, ziarnistości dostrzegane w jądrach komórkowych komórek proliferujących, jak komórki nowotworowe, czy komórki wysoce aktywne metabolicznie, jak neurony. Występują u organizmów wyższych (zwierzęta, rośliny, a także drożdże).

Przewodzenie ortodromowe – sposób przekazywania bodźca w komórce nerwowej (neuronie) polegający na przekazie od ciała komórki (perykarionu) do synaps. Przeciwieństwem jest drugi sposób - przewodzenie antydromowe polegające na transporcie z synaps do ciała komórki (perykarionu).

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja