Newari

Język newarski, newari (newari: नेपाल भाषा Nepal bhasza, również Newah bhaye) – język z grupy tybeto-birmańskiej rodziny języków chińsko-tybetańskich. Używany głównie przez ponad 800 tys. Newarów, zamieszkujących Dolinę Katmandu w Nepalu. Posiada bogatą tradycję literacką. Zapisywany jest alfabetem dewanagari.

Newari, język newarski (newari: नेपाल भाषा Nepal bhasza, również Newah bhaye) – język z grupy tybeto-birmańskiej rodziny języków chińsko-tybetańskich. Używany głównie przez ponad 800 tys. Newarów, zamieszkujących Dolinę Katmandu w Nepalu. Posiada bogatą tradycję literacką. Zapisywany jest alfabetem dewanagari.

Limbu - język tybeto-birmański używany przez lud Limbu w Nepalu, a także w Indiach i Bhutanie. Zapisywany jest alfabetem limbu pochodzenia tybetańskiego, często również w dewanagari. Większość Limbu posługuje się również językiem nepalskim. W języku limbu ukazują się gazety i sporo innych publikacji.

Randźana, lantsa - alfabet sylabiczny wywodzący się ze starożytnego indyjskiego pisma brahmi, używany tradycyjnie do zapisywania języka newari w Nepalu, niekiedy także sanskrytu. Obecnie język newari stosuje pismo dewanagari, randźana wyszła z użycia w połowie XX w., lecz dokonuje się wysiłków w Nepalu, by zachować znajomość tego alfabetu. Jest używane raczej jako pismo ozdobne, w napisach, szyldach, do zapisywania mantr itd.

Tamang - język należący do grupy tybeto-birmańskiej, używany przez ponad 1,2 miliona Tamangów, będąc tym samym językiem tybeto-birmańskim posiadającym na terytorium Nepalu największą liczbę użytkowników.

Język mizo (również lushai) - język z grupy tybeto-birmańskiej, używany przez ponad 500 tysięcy członków grupy etnicznej Mizo, zamieszkujących głównie indyjski stan Mizoram, w którym jest językiem urzędowym, oraz przygraniczne tereny Birmy i Bangladeszu. Mizo jest językiem tonalnym. Zapisywany jest alfabetem łacińskim, wprowadzonym przez zachodnich misjonarzy.

Tamangowie, Tamang, Murmi - grupa etniczna zamieszkująca północno-centralną część Nepalu. Ich liczebność szacowana jest na 1,2 miliona. W większości wyznają buddyzm tybetański z elementami bon. Posługują się językiem tamang z rodziny tybeto-birmańskiej. Etnonim "Tamang" wywodzi się z tybetańskiego i znaczy "kawalerzysta". Istotnie niegdyś służyli jako strażnicy granic. W czasach brytyjskich wielu Tamangów służyło w tzw. "regimentach Gurkhów".

Newarowie (dewanagari नेवारी , ang. Newar people) – grupa etniczna zamieszkująca nepalską Dolinę Katmandu, posługująca się językiem newarskim. Liczba jej członków wynosi ponad 1 245 000 osób. Zamieszkują oni oprócz Nepalu także Bhutan, Indie i Tybet. Główną religią wyznawaną przez Newarów jest hinduizm, choć istnieje także duża grupa wyznawców buddyzmu.

Bhaktapur, również Bhadgaon - miasto w Nepalu, które leży w Dolinie Katmandu, 16 km od miasta Katmandu. Liczy ono ok. 150 tys. mieszkańców, w większości Newarów.

Język arakański - język należący do grupy birmańskiej chińsko-tybetańskiej rodziny językowej, którym posługuje się około 765 tysięcy Arakanów zamieszkujących zachodnie rejony Birmy i przygraniczne tereny Bangladeszu. W starszej literaturze traktowany raczej jako dialekt języka birmańskiego

Język lahu – język należący do grupy tybeto-birmańskiej, używany przez członków grupy etnicznej Lahu zamieszkującej w południowych Chinach, Birmie i Tajlandii.

Język hani – język należący do grupy tybeto-birmańskiej, używany przez członków grupy etnicznej Hani zamieszkującej w południowych Chinach, Wietnamie i Laosie.

Język akha – język należący do grupy tybeto-birmańskiej, używany przez członków grupy etnicznej Akha zamieszkującej w południowych Chinach, Birmie, Laosie i Tajlandii.

Angami – jedno z najważniejszym plemion zaliczanych do Nagów zamieszkujących górskie tereny indyskich stanów Nagaland i Manipur. Ich liczebność jest szacowana na ponad 120 tysięcy osóbPosługują się językiem angami, należącym do grupy języków tybeto-birmańskich. Wskaźnik analfabetyzmu wśród Angamiów jest znacznie niższy niż średnia indyjska, 86% z nich potrafi pisać i czytać w ojczystym języku. W przeszłości byli znani jako łowcy głów.

Ao – jedno z najważniejszym plemion zaliczanych do Nagów zamieszkujących górskie tereny indyskiech stanów Nagaland i Asam. Ich liczebność jest szacowana na ponad 230 tysięcy osób. Posługują się językiem ao, należącym do grupy języków tybeto-birmańskich. Wskaźnik analfabetyzmu wśród Aów jest znacznie niższy niż średnia indyjska, 86% z nich potrafi pisać i czytać w ojczystym języku. W przeszłości byli znani jako łowcy głów.

Lhoba (chiń.: 珞巴, pinyin Luòbā zú) – jedna z 55 mniejszości narodowych oficjalnie uznanych przez władze Chin, zamieszkująca trudno dostępne stoki Himalajów. Termin "lhoba" o niejasnej proweniencji jest raczej zbiorczym określeniem szeregu drobnych grup nie posiadających wspólnej tożsamości etnicznej. Posługują się one czasami wzajemnie niezrozumiałymi językami z grupy tybeto-birmańskiej.

Apatani - lud zamieszkujący górzyste tereny indyjskiego stanu Arunaćal Pradeś. Ich liczebność szacowana jest na około 26 tysięcy osób. Posługują się językiem należącym to grupy tybeto-birmańskiej.

Bodo, boro (बोड़ो) – język z grupy bodo-naga-kachin chińsko-tybetańskiej rodziny językowej, używany przez lud Bodo w północno-wschodniej części Indii, w Nepalu i Bangladeszu. Zgodnie z konstytucją indyjską posiada status języka urzędowego w stanie Asam. Obecnie zapisywany zazwyczaj w dewanagari, w przeszłości w alfabecie bengalskim bądź łacińskim.

Gyangzê (również Gyantse, Gyangtse; chin. 江孜县, Jiāngzī) – trzecie co do wielkości miasto Tybetu. Leży w powiecie Gyangzê, w prefekturze Xigazê, na wysokości 3977 metrów n.p.m., w pobliżu drogi łączącej Katmandu w Nepalu i Lhasę w Tybecie.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja