Linki:
Łacina,
Accusativus cum infinitivo,
Bezokolicznik,
Biernik,
Czasownik,
Dopełnienie (językoznawstwo),
Mianownik (przypadek),
Podmiot (językoznawstwo),
Przydawka,
Przypadek,
Równoważnik zdania,
Rzeczownik,
Strona (językoznawstwo),
Nominativus cum infinitivo (nom.c.inf., N.C.I.) jest to w
języku łacińskim postać składni
accusativus cum infinitivo, a co za tym idzie, jest to tak samo jak acc.c.inf.
równoważnik zdania dopełnieniowego, tyle że składa się z wyrażenia
rzeczownikowego postawionego w
mianowniku (łac. nominativus) oraz
bezokolicznika (łac. infinitivus).
Accusativus cum infinitivo (acc.c.inf., A.C.I.) jest to charakterystyczny dla niektórych języków, zwłaszcza
łaciny i
greki klasycznej, równoważnik zdania dopełnieniowego lub podmiotowego; składa się on z wyrażenia
rzeczownikowego w
bierniku (łac. accusativus) oraz
bezokolicznika (łac. infinitivus). W łacinie i grece konstrukcja ta powstała ze składni podwójnego biernika osoby i rzeczy, np. gr. Διδάσκω τὴν παρθένον φιλοσοφίαν - "uczę dziewczynę filozofii" rozwinęło się do Διδάσκω τὴν παρθένον φιλοσοφεῖν - "uczę dziewczynę filozofować".
Język nominatywno-akuzatywny (inaczej: nominatywny) – język charakteryzujący się tym, że do wyrażania
agensa zdania przechodniego używa się
mianownika (nominativus; stąd nazwa), do wyrażania pacjensa - biernika (accusativus), a podmiotu zdania nieprzechodniego - także mianownika. Ten typ jest najpowszechniejszy w językach świata, należą do niego wszystkie języki indoeuropejskie, w tym polski (choć polski używa czasami do wyrażenia pacjensa dopełniacza lub narzędnika).
Język nominatywno-absolutywny (aktywny) – język, w którym rozróżnienia się pomiędzy podmiotem aktywnym
nominativus a podmiotem nieaktywnym
absolutivus. W językach tych nominativus wyraża także agensa, a absolutivus – pacjensa.
Tekst - wypowiedź (zwłaszcza utrwalona
graficznie, ale także ustnie) powstała w obrębie określonego
systemu językowego, stanowiąca zamkniętą i skończoną całość z punktu widzenia
treściowego. W tym znaczeniu tekstem jest zarówno wypowiedź jednozdaniowa (lub
równoważnik zdania), jak i wielozdaniowa (np.
dzieło literackie).
SOV (
ang. Subject Object Verb, dosł. podmiot dopełnienie orzeczenie) – skrót oznaczający typ
zdania, w którym
podmiot występuje przed
dopełnieniem, a
orzeczenie występuje na końcu oraz typ
języka, w którym takie zdania są dominujące. Jest to jeden z dwóch najpopularniejszych typów obok
SVO.
Hister (
dopełniacz Histri) to
łacińska nazwa
rzeki Dunaj (zwłaszcza jej dolnego biegu) lub ludności mieszkającej nad jej brzegami. Pojawia się również jako Ister, odpowiednik
starogreckiej nazwy ᾽´Ιστρος, która także oznaczała rzekę Dunaj lub region położony u jej uścia. Miasto o nazwie Istria wciąż widnieje u ujścia Dunaju w wielu współczesnych atlasach.
Ablativus absolutus jest to charakterystyczny dla
łaciny równoważnik zdania okolicznikowego czasu, przyczyny, przyzwolenia lub warunku. Decyzja, z którym z okoliczników mamy do czynienia, zapada na podstawie kontekstu.
W
logice matematycznej przez język rozumie się pewien
zbiór symboli, przy użyciu których można tworzyć bardziej złożone wyrażenia (na przykład formuły, zdania) według ściśle określonych reguł syntaktycznych. Przyjmuje się, że w danym języku L mogą występować (w dowolnej ilości) symbole funkcyjne, relacyjne oraz symbole stałych. Zdania napisane przy użyciu języków tego typu wystarczają do opisu większości własności dowolnych
struktur matematycznych oraz do wyrażenia twierdzeń mówiących o tych strukturach.
Uzasadnienie – uzasadnić zdanie P, to tyle co wskazać inne zdanie Q, które pozostaje w
relacji wynikania ze zdaniem P, a które jest mniej niepewne co zdanie P. Gdy wskazywane zdanie Q wynika dedukcyjnie ze zdania P, mamy do czynienia z
potwierdzeniem zdania P, gdy zaś ze zdania Q wynika dedukcyjnie uzasadniane zdanie P – z
dowodzeniem zdania P.
Spójnik —
wyraz łączący dwa
zdania,
równoważniki zdań lub
wyrażenia w jedno zdanie złożone lub wyrażenie złożone. W
języku polskim spójniki wyróżniane są zwykle jako osobna,
nieodmienna część mowy. Przeważnie występują na granicy pomiędzy wypowiedziami składowymi, choć niektóre spójniki mogą być używane wewnątrz drugiej z nich. W funkcji spójników mogą także występować dwu- lub kilkuwyrazowe połączenia zawierające inne części mowy (są to tzw. spójniki zestawione).
Koniugacja przedmiotowa - rodzaj koniugacji zawierającej w sobie informację o istnieniu
dopełnienia. Występuje ona w językach ugrofińskich, m. in. w
języku węgierskim.
Dopełnienie jest to
część zdania oznaczająca pasywny przedmiot czynności wyrażonej
orzeczeniem zdania w
stronie czynnej. Odpowiada na pytania przypadków zależnych czyli wszystkich z wyjątkiem mianownika i wołacza: kogo? czego? komu? czemu? kogo? co? z kim? z czym? o kim? o czym?
Język ergatywno-absolutywny (ergatywny) – język w którym dla wyrażenia agensa (podmiotu zdania przechodniego, a właściwie zdania agentywnego) używa się specjalnego przypadka o nazwie
ergativus, a rolę podmiotu zdania aktywnego i pacjensa określa natomiast
absolutivus.
Elipsa (wyrzutnia) –
figura retoryczna – opuszczenie elementu
zdania oczywistego ze względu na kontekst wypowiedzi (elipsa
kontekstowa) lub ze względu na sytuację wypowiedzi (elipsa sytuacyjna), który przy odbiorze daje się zrekonstruować. Często występuje w postaci
równoważnika zdania.
Pedagogika ogólna - nauka teoretyczna będąca podstawą tworzenia się tzw. subdyscyplin pedagogicznych. O tyle o ile subdyscypliny pedagogiczne mają raczej charakter stosowany, o tyle pedagogika ogólna ma charakter nauki teoretycznej (czy też podstawowej). Jest to jakby podstawowy system pojęć i twierdzeń, wspólny dla wszystkich nauk pedagogicznych. Różni teoretycy mają na ten temat różne zdania.
Język ergatywno-absolutywny (ergatywny) – język w którym dla wyrażenia agensa (podmiotu zdania przechodniego, a właściwie zdania agentywnego) używa się specjalnego przypadka o nazwie
ergativus, a rolę podmiotu zdania aktywnego i pacjensa określa natomiast
absolutivus.
Pedagogika ogólna - nauka teoretyczna będąca podstawą tworzenia się tzw. subdyscyplin pedagogicznych. O tyle o ile subdyscypliny pedagogiczne mają raczej charakter stosowany, o tyle pedagogika ogólna ma charakter nauki teoretycznej (czy też podstawowej). Jest to jakby podstawowy system pojęć i twierdzeń, wspólny dla wszystkich nauk pedagogicznych. Różni teoretycy mają na ten temat różne zdania.
Równoważnik zdania to
wyrazy lub grupy wyrazów, formalnie nie tworzące
zdania (ponieważ nie mają formy osobowej
orzeczenia), wyrażające jednak te same treści, co
zdanie.