Okres ciemny

Wieki ciemne (okres ciemny) − okres w historii starożytnej Grecji, trwający od XII (upadek kultury mykeńskiej) do połowy VIII wieku p.n.e. Okres ten został tak nazwany przez historyków ze względu na niewielki zasób źródeł archeologicznych z tych czasów, czego głównym powodem jest to, że Dorowie, którzy najechali i zniszczyli kulturę mykeńską, znajdowali się niskim szczeblu rozwoju kulturowego, oraz - w przeciwieństwie do Mykeńczyków - nie znali pisma. W dziejach Grecji to czas migracji ludności greckiej i zasiedlania południowych terenów Półwyspu Bałkańskiego, wysp go okalających i wybrzeży Azji Mniejszej. Ukształtowały się wtedy dialekty języka greckiego, a przez to krainy geograficzne.

Starożytna Grecja – cywilizacja, która w starożytności rozwijała się w południowej części Półwyspu Bałkańskiego, na wyspach okolicznych mórz (Egejskiego, Jońskiego), wybrzeżach Azji Mniejszej, a później także w innych rejonach Morza Śródziemnego. W epoce brązu powstały na tym obszarze wysoko rozwinięte kultury: minojska na wyspie Krecie, a w Grecji właściwej mykeńska, która później zdominowała Kretę. Wraz z końcem epoki brązu nastąpił gwałtowny upadek cywilizacji mykeńskiej i nastały tzw. wieki ciemne, z których wyłoniła się (ok. VIII w. p.n.e.) kultura Grecji archaicznej z ludnością żyjącą w miastach-państwach zwanych polis. Za okres szczytowego rozwoju cywilizacji greckiej uznaje się okres klasyczny (V-IV w. p.n.e.), kiedy to Grecy odepchnęli zagrożenie perskie, a najpotężniejsze polis (Ateny, Sparta, Teby) toczyły wojny o hegemonię. W drugiej połowie IV w. p.n.e. dominację nad Grekami uzyskało zhellenizowane państwo macedońskie, a jego władca - Aleksander Wielki - podbijając imperium perskie rozprzestrzenił kulturę grecką na ogromne obszary Azji i zapoczątkował okres hellenistyczny. W wiekach II i I p.n.e. państwa greckie dostały się pod panowanie imperium rzymskiego.

Wieki ciemne (okres ciemny) − okres trwający od końca V wieku (upadek cesarstwa rzymskiego) do połowy X wieku, nazwany tak przez historyków ze względu na niewielki zasób źródeł pisanych z tych czasów oraz powszechnego przeświadczenia o całkowitym upadku kultury, czemu przeczy np. renesans karoliński[potrzebne źródło]. Jest to okres powstawania królestw barbarzyńskich, kryzysu w Cesarstwie Bizantyjskim i początku ekspansji Arabów.

Język mykeński albo greka mykeńska, także: dialekt mykeński - wymarły język z grupy helleńskiej języków indoeuropejskich, najstarsze zaświadczone stadium języka greckiego. Używany na Półwyspie Peloponeskim i na Krecie między XVI a XI wiekiem p.n.e., przed inwazją Dorów. Zachowały się inskrypcje na glinianych tabliczkach w piśmie linearnym B. Odczytane przez Michaela Ventrisa i Johna Chadwicka w 1952, których badania udowodniły powiązania języka mykeńskiego ze współczesną greką.

Sztuka grecka wieków ciemnych obejmuje okres od upadku kultury mykeńskiej (ok. 1200 p.n.e.) do rozkwitu cywilizacji greckiej w VIII wieku p.n.e.. Tradycyjna nazwa "wieki ciemne" powstała ze względu na małą ilość źródeł archeologicznych z tego okresu i w efekcie trudności w odtworzeniu jego dziejów.

Sztuka starożytnej Grecji - okres archaiczny – najstarszy z trzech etapów rozwoju sztuki w rejonie basenu Morza Egejskiego. Początki sięgają najazdu Dorów na Peloponez w XII wieku p.n.e. i wiązanego z nim upadku kultury mykeńskiej. Wydarzenia kończące ten pierwszy okres związane są z początkiem II wojny perskiej, a ściślej z bitwą pod Salaminą oraz zniszczeniem Aten w 480 p.n.e. Okres archaiczny dzielony jest umownie na cztery mniejsze przedziały czasowe, które noszą nazwy:

Parga (gr. Πάργα) – miasto w zachodniej Grecji nad Morzem Jońskim, w Epirze. Popularny ośrodek turystyczny, z rozwiniętą bazą hotelarską. Prócz walorów geograficznych i przyrodnicznych, zabytki, poczynając od okresu kultury mykeńskiej, po weneckie i fracuskie fortyfikacje.

Epoka mykeńska - nazwa nadana przez historyków okresowi w dziejach Grecji od XVI do XII w. p.n.e., w którym Achajowie stworzyli, głównie na Peloponezie, wysoko rozwiniętą kulturę; nazwa ta pochodzi od Myken, gdzie odkryto największe ruiny achajskich budowli. Stanowiła ona najprawdopodobniej czas przewagi morskiej Greków. Dominację Achajów przerwały wędrówki ludów we wschodnim obszarze Morza śródziemnego, w których trakcie uległa zniszczeniu kultura mykeńska, a Peloponez został opanowany przez inne, przybyłe z północy, plemię greckie – Dorów. Od tego momentu aż do VIII w. p.n.e. w Grecji zapanowały tzw. wieki ciemne, a przodownictwo na śródziemnomorskich szlakach przeszło w ręce semickich Fenicjan.

Sztuka starożytnej Grecji powstała i rozwijała się po upadku kultury mykeńskiej, spowodowanym w głównym stopniu najazdem Dorów. Za czas jej trwania przyjmuje się okres od ok. 1200 p.n.e. do I w. p.n.e., czyli do czasu podboju starożytnej Grecji przez Rzymian. Jednak wraz z podbojem rzymskim, nie skończył się definitywnie okres sztuki greckiej. Artyści nadal tworzyli, ale przede wszystkim na potrzeby kolekcjonerów rzymskich. Najczęściej ich dzieła były kopiami znanych wcześniej dzieł greckich. Dzięki tej działalności znamy wygląd wielu rzeźb, których oryginały zaginęły lub zostały zniszczone. Sztuka grecka (m.in. właśnie dzięki kopiom) wywarła przeogromny wpływ na rozwój sztuki rzymskiej. Jednak wraz ze zmianami politycznymi skończyła się jej samodzielność.

Język starogrecki albo greka starożytna – ogólna nazwa okresu w rozwoju języka greckiego, trwającego od okresu archaicznego przez okres klasyczny aż po okres hellenistyczny w dziejach starożytnej Grecji. W takim ujęciu nazwa "język starogrecki" odnosi się do następujących faz rozwojowych języka:

Styl submykeński - styl dekoracji ceramiki greckiej wytwarzanej w Wiekach Ciemnych. Nawiązuje do dekoracji ceramiki mykeńskiej, chociaż stosuje duże uproszczenia. Powtarzają sie motywy koła, pasów okalających naczynie, linie faliste i szachownice. Brak jest natomiast motywów figuralnych.

Okres klasyczny w sztuce starożytnej Grecji to drugi z etapów, na które zazwyczaj dzieli się czas trwania i rozwoju sztuki na terenach zamieszkanych przez ludy greckie, czyli na obszarach należących głównie do basenu Morza Egejskiego. Jako wydarzenie rozpoczynające ten okres przyjmowana jest data bitwy pod Salaminą (480 p.n.e.) a wydarzenia kończące go wiązane są z datą śmierci Aleksandra Macedońskiego w 323 p.n.e., po której nastąpił stopniowy podział jego imperium.

Okres archaiczny w historii cywilizacji greckiej mieści się między tzw. "wiekami ciemnymi" cywilizacji greckiej a jej okresem klasycznym, obejmując przedział czasu od VIII w. p.n.e. do wojen perskich. W okresie archaicznym Grecy nawiązują szerszy kontakt z innymi cywilizacjami, tworzą zręby nowych ustrojów politycznych, poznają alfabet, kolonizują znaczną część wybrzeża Morza Śródziemnego. W okresie tym powstaje w Grecji zachodnia nauka, filozofia i historia. Jest to także okres wielkiego rozkwitu greckiej sztuki i literatury (szczególnie epiki Homera i Hezjoda oraz liryki).

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja