Orygenes

Orygenes (gr. Ὠριγένης, Origenes, ok. 186-254) – jeden z najbardziej płodnych komentatorów Pisma Świętego w epoce patrystycznej. Zajmował się, podobnie jak później Hieronim ze Strydonu (330-420), egzegezą krytyczną oraz literalną; egzegezę alegoryczną doprowadził do szczytu rozwoju[1]. W zasadniczy sposób przyczynił się do ukształtowania tradycji teologicznej Szkoły Aleksandryjskiej. Znany jest również jako twórca, odrzuconej później przez Magisterium, teorii preegzystencji dusz[2]. Był wykształcony filozoficznie; razem z Plotynem studiował u Amoniusza Sakkasa. Jest zaliczany do pisarzy starochrześcijańskich, a także, mimo że niektóre jego teorie były błędne, do Ojców Kościoła.

Ignacy Antiocheński, zwany Teoforem (scs. Bogonosiec - "noszący Boga") (ur. ok. 30 n.e., zm. ok. 107 n.e. w Rzymie), święty, jeden z pierwszych Ojców Kościoła. Zaliczany do pisarzy starochrześcijańskich. Jego wspomnienie liturgiczne w Kościele katolickim obchodzi się 17 października (dawniej m.in. 1 lutego). Święty ten wymieniany jest w Modlitwie Eucharystycznej Kanonu rzymskiego.

Ignacy Antiocheński, zwany Teoforem (scs. Bogonosiec - "noszący Boga") (ur. ok. 30 n.e., zm. ok. 107 n.e. w Rzymie), święty, jeden z pierwszych Ojców Kościoła. Zaliczany do pisarzy starochrześcijańskich. Jego wspomnienie liturgiczne w Kościele katolickim obchodzi się 17 października (dawniej m.in. 1 lutego).

Anastazy z Synaju, również Anastazy Synaita lub Anastazy Synajski, cs. Prepodobnyj Anastasij, igumien Sinajskoj gory (ur. ok. 610 w Aleksandrii, zm. przed 700 na Górze Synaj) - egzegeta chrześcijański, jeden z ważniejszych wschodnich, greckojęzycznych pisarzy kościelnych VII wieku, kapłan, mnich, opat klasztoru św. Katarzyny na Synaju, czczony jako święty przez Kościół prawosławny jak i katolicki.

Apokalipsa świętego Jana należy do tych ksiąg biblijnych, których wykładnia zawsze sprawiała wiele problemów i powstało wiele systemów interpretacyjnych. Starożytna egzegeza wschodnia miała charakter profetyczny i preferowała alegoryczne interpretacje. Od III wieku wielu egzegetów uważa, ze Apokalipsa te same zagadnienia przedstawia kilkakrotnie i pod różnymi symbolami.

Egzegeza (gr. ἐξήγησις eksegesis - "wyjaśnienie, wyprowadzenie") – badanie i krytyczna interpretacja tekstów, zwłaszcza świętych i utworów hagiograficznych (opowiadających o żywotach świętych). Egzegeza jest sztuką rozumienia i wykładnia ukrytych w utworach prawd, alegorii, symbolicznych kodów sensów teologicznych; poznawanie warstwy metaforycznej. Egzegeza biblijna jest ważną częścią chrześcijańskich studiów teologicznych.

Dzieła Św. Hieronima ze Strydonu, należące do klasyki łacińskiej literatury patrystycznej, obejmują przede wszystkim tłumaczenia i komentarze biblijne - na czele z Wulgatą. Ale oprócz prac egzegetycznych także teksty o charakterze historiograficznym. Do spuścizny doktora Kościoła należą również pisma polemiczne z zakresu teologii, jak Dialog przeciw pelagianom, i duchowości - te ostatnie pisane zwłaszcza w formie licznych listów.

Biblioteka w Cezarei – jedna z największych bibliotek starożytnego świata, założona przez Orygenesa, ok. 231 roku, a rozwijana później przez Pamfila z Cezarei i Euzebiusza z Cezarei. Zawierała ok. 30 000 ksiąg. W okresie przynależności Cezarei do Bizancjum tamtejsza szkoła odgrywała rolę ważnego ośrodka intelektualnego, a biblioteka była najważniejszym zbiorem chrześcijańskich dzieł. Jeden z podstawowych typów tekstu Nowego Testamentu, tekst cezarejski, związany jest z tym ośrodkiem.

Związek Badaczy Biblii w RP - związek wyznaniowy działający na terenie Polski oparty na nauce Badaczy Pisma Świętego. Badacze Pisma Świętego wyszli z założenia, że prawdy religijnej nie należy szukać w tradycjach i dogmatach chrześcijaństwa, ale wyłącznie w Biblii. Założycielem był pastor Charles Taze Russell. Przewodniczącym kościoła jest Henryk Wróblewski.

Biblistyka - grupa dyscyplin naukowych zajmujących się badaniem Biblii. W ich skład wchodzi: introdukcja biblijna, egzegeza biblijna (Starego i Nowego Testamentu) oraz teologia biblijna.

Egzegeza (gr. ἐξήγησις eksegesis - "wyjaśnienie, wyprowadzenie") – badanie i krytyczna interpretacja tekstów, zwłaszcza świętych i utworów hagiograficznych (opowiadających o żywotach świętych). Egzegeza jest sztuką rozumienia i wykładnia ukrytych w utworach prawd, alegorii, symbolicznych kodów sensów teologicznych; poznawanie warstwy metaforycznej. Egzegeza biblijna jest ważną częścią chrześcijańskich studiów teologicznych.

Szkoła aleksandryjska — kilka pokoleń egzegetów i teologów, działających w Aleksandrii, stolicy Egiptu. Początki wywodzą się z szkoły katechetycznej Pantena, (II/III w.). Do najwybitniejszych przedstawicieli należeli: Klemens Aleksandryjski, Orygenes, Dionizy Wielki, Didym ślepiec, kapłan, Cyryl z Aleksandrii. Pod wpływem tej szkoły tworzył swoje komentarze biblijne Ambroży z Mediolanu, mistrz Augustyna z Hippony.

Biblistyka - grupa dyscyplin naukowych zajmujących się badaniem Biblii. W ich skład wchodzi: introdukcja biblijna, egzegeza biblijna (Starego i Nowego Testamentu) oraz teologia biblijna.

Szkoła aleksandryjska — kilka pokoleń egzegetów i teologów, działających w Aleksandrii, stolicy Egiptu. Początki wywodzą się z szkoły katechetycznej Pantena, (II/III w.). Do najwybitniejszych przedstawicieli należeli: Klemens Aleksandryjski, Orygenes, Dionizy Wielki, Didym ślepiec, kapłan, Cyryl z Aleksandrii. Pod wpływem tej szkoły tworzył swoje komentarze biblijne Ambroży z Mediolanu, mistrz Augustyna z Hippony.

Abrabanel (Abarbanel, Don Izaak ben Jehudah, ur. 1437 w Lizbonie, zm. 1508 w Wenecji) – filozof i teolog żydowski. Zajmował się egzegezą tekstów Tanach. Opublikował komentarz do Tory, wydany (po wprowadzeniu poprawek nakazanych przez Inkwizycję) w 1584 w Wenecji.

Szkoła antiocheńska — grupa egzegetów i teologów, działających w Antiochii, stolicy Syrii, pod koniec IV w. i na początku V wieku. Jako głównych autorów wymienia się św. Lucjana, Euzebiusza z Nikomedii, Marisa z Chalcedonu, Eudoksjusza, Teognisa z Nicei, Asteriusza, Ariusza, Diodora z Antiochii, biskupa Tarsu, oraz jego trzech wielkich uczniów,Teodora z Mopswestii, jego brata Polichromiusza, oraz Jana Chryzostoma. Także św. Efrem jest zaliczany do tej szkoły ze względu na jego przywiązanie do literalnego odczytywania Pisma Świętego. Ze Szkołą Antiocheńską, wiąże się też dwóch innych autorów, uczniów Teodora z Mopswestii oskarżonych w okresie Soboru Konstantynopolitańskiego II (553 r.) o nieortodoksyjne interpretacje natury Chrystusa w sporze o Trzy Dzieła - Teodoret z Cyru oraz Ibas z Edessy. Uczniem Teodora był również Nestoriusz.

Theologoumenon (gr. "elementy o charakterze teologicznym") - pojęcie wieloznaczne, w teologii katolickiej zwykle oznacza twierdzenia, które - nie posiadając bezpośredniego potwierdzenia w Piśmie Świętym i nauczaniu Magisterium Kościoła - nie mają charakteru wiążącego, ale są godne polecenia, bo rzucają światło na rozumienie doktryn wiążących. W teologii prawosławnej theologoumenon mając poświadczenie Ojców Kościoła jest głęboko zakorzeniona w świadomości wierzących.

Dokładna klasyfikacja Kościołów oraz związków chrześcijańskich i zapożyczających z chrześcijaństwa. Poniższa klasyfikacja oparta jest na tradycyjnym i najczęściej stosowanym podziale chrześcijaństwa na trzy gałęzie: katolicyzm, protestantyzm i wschodnią ortodoksję (prawosławie i kościoły orientalne)- mający podstawy w genetycznej i historycznej klasyfikacji wyznań chrześcijańskich. Często jednak niektóre wyznania zalicza się do dwóch wielkich gałęzi, lub uznaje za gałąź odrębną: np. anglikanizm uznawany często za "drogę środka" (via media) między katolicyzmem a protestantyzmem., czy też orientalne kościoły wschodnie odróżniane od prawosławia. Inny podział znowu jeszcze bardziej upraszcza klasyfikację dzieląc chrześcijaństwo po prostu na dwie gałęzie: zachodnią (katolicką i protestancką) lub katolicko-prawosławną i protestancką. Niektóre kościoły różnych gałęzi nawiązują między sobą interkomunię. Oprócz trzech tradycyjnych, wymienione zostały nurty nowe: afrochrześcijaństwo, restoracjonizm i chrześcijaństwo nietrynitarne.

List Barnaby (gr. Βαρναβα επιστολη , łac. Epistula Barnabae) - anonimowy tekst w języku greckim, dawniej przypisywany św. Barnabie. Do IV w. n.e. bywał zaliczany do ksiąg kanonicznych (Klemens Aleksandryjski, Orygenes, Kodeks Synajski). Jego kanoniczność zakwestionowali dopiero Euzebiusz z Cezarei i Hieronim. Nie jest to list w sensie literackim, lecz rodzaj katechezy, jednak o dość osobistym charakterze. Powstał przed rokiem 200, gdyż wspomina go Klemens Aleksandryjski, zapewne około 130 r. Być może miejscem powstania była Aleksandria, za czym przemawia częste stosowanie alegorii. Całość liczy 21 rozdziałów. Autor wykazał się gruntowną znajomością Starego Testamentu, jednak interpretuje go w duchu skrajnego antyjudaizmu i wyraża przekonanie o odrzuceniu Izraela przez Boga. W skład tekstu wchodzi również, znany z innych pism wczesnochrześcijańskich, utwór moralizatorski żydowskiego pochodzenia Dwie drogi.

Dokładna klasyfikacja Kościołów oraz związków chrześcijańskich i zapożyczających z chrześcijaństwa. Poniższa klasyfikacja oparta jest na tradycyjnym i najczęściej stosowanym podziale chrześcijaństwa na trzy gałęzie: katolicyzm, protestantyzm i wschodnią ortodoksję (prawosławie i kościoły orientalne)- mający podstawy w genetycznej i historycznej klasyfikacji wyznań chrześcijańskich. Często jednak niektóre wyznania zalicza się do dwóch wielkich gałęzi, lub uznaje za gałąź odrębną: np. anglikanizm uznawany często za "drogę środka" (via media) między katolicyzmem a protestantyzmem., czy też orientalne kościoły wschodnie odróżniane od prawosławia. Inny podział znowu jeszcze bardziej upraszcza klasyfikację dzieląc chrześcijaństwo po prostu na dwie gałęzie: zachodnią (katolicką i protestancką) lub katolicko-prawosławną i protestancką. Niektóre kościoły różnych gałęzi nawiązują między sobą interkomunię. Oprócz trzech tradycyjnych, wymienione zostały nurty nowe: afrochrześcijaństwo, restoracjonizm i chrześcijaństwo nietrynitarne.

Wolni Badacze Pisma Świętego to międzynarodowy ruch religijny działający również w Polsce pod nazwą Zrzeszenie Wolnych Badaczy Pisma Świętego w Polsce. Ruch wywodzi się od Badaczy Pisma Świętego.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja