Linki:
Ałaj,
Afganistan,
Azja Środkowa,
Chińska Republika Ludowa,
Górski Badachszan,
Góry Kaszgarskie,
Hanyu pinyin,
Hindukusz,
Język perski,
Język tadżycki,
Język ujgurski,
Karakorum,
Kongur Tagh,
Kongur Tiube,
Kotlina Ałajska,
Kunlun,
Lodowiec Fedczenki,
Lodowiec górski,
Międzynarodowy Rok Polarny,
Muztagh Ata,
N.p.m.,
Płaskowyż,
Pamir (ujednoznacznienie),
Pandż,
Pasmo górskie,
Pik Ismaila Samaniego,
Strefa podbiegunowa,
Szczyt (geografia),
Szczyt 6624,
Szczyt Garmo,
Szczyt Ismaila Samaniego,
Szczyt Karola Marxa,
Szczyt Korżeniewskiej,
Szczyt Lenina,
Szczyt Majakowskiego,
Szczyt Moskwa,
Szczyt Niepodległości,
Szczyt Patkhor,
Tadżykistan,
Tienszan,
Tradycyjne pismo chińskie,
Uproszczone pismo chińskie,
Pamir (
chiń.: 帕米尔高原;
urdu: سلسلہ کوہ پامیر;
tadżycki: Кӯҳҳои Помир;
perski: پامیر کوهستان;
ujgrusrki: پامىر ئېگىزلىكى) - rozległe i wysokie
pasmo górskie w
Azji Środkowej. Stykają się tu najwyższe pasma górskie świata:
Himalaje,
Tienszan,
Karakorum,
Kunlun,
Hindukusz i
Ałaj. Przeważająca część Pamiru leży w
Tadżykistanie, skrajne części - w
Kirgistanie,
Afganistanie i
Pakistanie. Najwyższym szczytem Pamiru jest
Szczyt Ismaila Samaniego, który osiąga wysokość 7495 m. Leży w Tadżykistanie, w latach 1932-1962 nosił nazwę Pik Stalina, a w latach 1962-1998 Pik Komunizmu.
Góry Akademii Nauk (
ros. Хребет Академии Наук,
tadż.: Qatorkuhi Akademiyai Fanho) - pasmo górskie będące częścią
Pamiru. Znajduje się w całości w
Tadżykistanie. Jest to centralna część Pamiru. Pasmo ma długość 110 km. 24 szczyty przekraczają wysokość 6000 m. Najwyższym szczytem jest
Szczyt Ismaila Samaniego, który osiąga 7495 m. Najniższą przełęczą jest Kamaloyak (Камалояк) na wysokości 4340 m.
Szczyt Karola Marxa (
tadż. Қуллаи К. Маркс) – szczyt w paśmie
Pamiru. Leży w południowym
Tadżykistanie i jest najwyższym szczytem w pasmie Shakdhara, części Pamiru.
Hindukusz (
paszto: هندوکش; lub Hindu Kūh = هندوکوه i Kūh-e Hind = کوه هند) –
pasmo górskie w środkowej części
Azji mieszczące się w północno-zachodnim
Pakistanie oraz centralnym i wschodnim
Afganistanie. Hindukusz graniczy z górami
Safed Koh na zachodzie, natomiast od wschodu – z
wyżyną Pamiru, górami
Karakorum oraz z
Himalajami.
Szczyt Moskwa (
tadż. Қуллаи Москва,
ros. Пик Москва) – szczyt w paśmie
Pamiru. Leży w centralnym
Tadżykistanie, około 10 km na zachód od szczytu
Ismaila Samaniego.
Szczyt Garmo (
tadż. Қуллаи Гармо,
ros. пик Гармо) – szczyt w paśmie
Pamiru. Leży w centralnym
Tadżykistanie, około 16 km na południe od szczytu
Ismaila Samaniego.
Garmo (
tadż. Қуллаи Гармо,
ros. пик Гармо) – szczyt w paśmie
Pamiru. Leży w centralnym
Tadżykistanie, około 16 km na południe od szczytu
Ismaila Samaniego.
Szczyt Lenina (7134 m n.p.m.;
ros. пик Ленина, pik Lenina;
kirg. Ленин чокусу, Lenin czokusu;
tadż. қуллаи Абӯалӣ ибни Сино, kullai Abuali ibni Sino; do 1928 roku Szczyt Kaufmana) – szczyt w
Górach Zaałajskich w
Pamirze, w
Azji, na granicy
Tadżykistanu i
Kirgistanu, drugi co do wysokości (po
Szczycie Ismaila Samaniego) w górach
Pamiru. Do czasu rozpadu
Związku Radzieckiego był drugim co do wysokości szczytem radzieckiego Pamiru i trzecim w ogóle szczytem ZSRR.
Karakorum –
łańcuch górski na pograniczu
Indii,
Pakistanu i
Chin, drugi po
Himalajach pod względem wysokości na Ziemi. Obszar gór należy do najbardziej zlodowaconych na ziemi. W górach tych znajdują się największe lodowce górskie świata poza rejonami polarnymi i po
lodowcu Fedczenki w
Pamirze (długość 77 km). Najdłuższy
lodowiec Siachen ma 71 km długości. Góry Karakorum znajdują się w ważnym obszarze węzłowym łączącym wielkie pasma górskie jak:
Himalaje,
Hindukusz,
Kunlun,
Pamir. Najwyższy szczyt
K2 jest drugim co do wysokości szczytem na świecie. W swojej historii góra miała liczne nazwy: Czogori, Godwin Austen, Dapsang, Lamba Pahar, Szczyt Cesarzewicza Mikołaja. Nazwa K2 pochodzi od numeracji szczytów podczas pomiarów geodezyjnych. K1, K2, K3, ... K12. Szczyt K1 to obecnie
Maszerbrum (7821 m), pozostałe góry "K" idą po kolei na wschód do niego. Autorem tej numeracji był
brytyjski badacz
Thomas George Montgomerie.
Kunlun (
chiń. trad. 崑崙山,
chin. upr. 昆仑山,
pinyin: Kūnlún Shān) – pasmo górskie w zachodnich
Chinach, trzecie pod względem wysokości na Ziemi po
Himalajach i
Karakorum, na północnym skraju
Wyżyny Tybetańskiej, łączące
Karakorum na zachodzie i
Ałtyn-Tag na wschodzie. Długość pasma Kunlun wynosi 2500 km. Najwyższym szczytem Kunlunu jest
Kongur Tagh, dla którego podawane są dwie wysokości 7719 m i 7649 m n.p.m., jeden z najtrudniej dostępnych szczytów siedmiotysięcznych. W zależności od tego, którą z powyższych wysokości przyjmuje się za właściwą, Kunlun jest trzecim (po Himalajach i Karkorum) lub czwartym (po Himalajach, Karkorum i Hindukuszu) pod względem wysokości masywem górskim świata.
Wyżyna Tybetańska –
wyżyna w
Azji, położona na północ od
Himalajów. Ponad jej płaskowyżem o wysokości 4500 m n.p.m. do 5000 m n.p.m. wznoszą się pasma górskie takie jak Himalaje,
Kunlun i
Karakorum. Zajmuje powierzchnię 2,5 mln km². Wyżyna Tybetańska jest wyżyną
lessową o kilkusetmetrowej grubości.
Góry Jazgulemskie – pasmo górskie w
Pamirze, w
Tadżykistanie, rozciągające się na długości ok. 170 km. Najwyższym szczytem jest
Szczyt Niepodległości, wznoszący się na wysokość 6974 m n.p.m. Występują
lodowce górskie.
Lodowiec turkiestański, lodowiec typu turkiestańskiego – rodzaj
lodowca górskiego, którego zasilanie oparte jest głównie o lawiny schodzące z rozległych ścian skalnych powyżej lodowca. Dlatego w przeciwieństwie do
lodowców typu alpejskiego ich powierzchnia obszaru ablacji (jęzor lodowcowy) jest większa od powierzchni akumulacji (głównie stożki akumulacji lawin pod ścianami skalnymi). Występują one głównie w wysokich górach Centralnej Azji:
Tienszan,
Pamir,
Hindukusz,
Karakorum,
Himalaje.
Minya Konka lub Gongga Shan (
chiń. 納木那尼峰) – siedmiotysięcznik, najwyższy szczyt pasma
Daxue Shan. Leży w
Chinach, w prowincji
Syczuan. Pod względem wysokości jest to
41szy szczyt Ziemi. Jest też najbardziej wysuniętym na wschód siedmiotysięcznikiem i trzecim co do wysokości szczytem, który nie leży w
Karakorum lub
Himalajach.
Koh-e Wachan (Góry Wachańskie;
paszto: سلسله کوه واخان, Selsela-je Koh-e Wachan;
tadż.: қаторкӯҳи Вахон; katorkuhi Wachon;
ros.: Ваханский хребет, Wachanskij chriebiet) – pasmo górskie w południowym
Pamirze, w
Afganistanie i
Tadżykistanie, między rzekami
Pamir,
Wachan i
Amu-daria. Rozciąga się równoleżnikowo na długości ok. 160 km. Średnia wysokość wynosi 5000 m n.p.m., najwyższy szczyt osiąga 6281 m n.p.m. Pasmo zbudowane ze skał magmowych i metamorficznych. Zbocza są poprzecinane dolinami lodowcowymi. Występuje wieczny śnieg i lodowce.
Góry Kaszgarskie (Muztagata;
chin.: 慕士塔格山;
pinyin: Mùshìtǎgé Shān) – pasmo górskie w zachodnich
Chinach, w regionie autonomicznym
Sinciang, przy granicy z
Tadżykistanem. Uznawane za wschodni kraniec
Pamiru lub za zachodnie odgałęzienie
Kunlunu. Rozciąga się na długości ok. 100 km i ogranicza od południa
Kotlinę Kaszgarską. Najwyższe szczyty to
Kongur tag (7719 m n.p.m.) i
Muztagata (7546 m n.p.m.). Pasmo zbudowane jest głównie z gnejsów, granitów i kwarcytów. Występują lodowce górskie. Zbocza są strome i skaliste, poprzecinane dolinami. Na stokach północnych znajdują się stepy, natomiast na południowych i wschodnich półpustynie i pustynie górskie. W dolinach rzek występują zarośla łęgowe.
Wyżyna Tybetańska –
wyżyna w
Azji, położona na północ od
Himalajów. Ponad jej płaskowyżem o wysokości 4500 m n.p.m. do 5000 m n.p.m. wznoszą się pasma górskie takie jak Himalaje,
Kunlun i
Karakorum. Zajmuje powierzchnię 2,5 mln km². Wyżyna Tybetańska jest wyżyną
lessową o kilkusetmetrowej grubości.
Zurkul a. Zar Kol -
jezioro w
północnym Afganistanie i
południowym Tadżykistanie, na styku gór
Pamir i
Hindukusz. Jego
północna część leży w
Tadżykistanie. Jego powierzchnia wynosi 38,9 km². Jest na 20
km i na 3,5
km szerokie. Leży na wysokości 4126
m. Z jeziora wypływa
rzeka Pamir, która dalej stanowi granicę afgańsko-tadżycką. Na
wschodnim brzegu jeziora położone jest osiedle Qarabolaq.