Pauzaniasz - geograf

Pauzaniasz (gr. Παυσανίας, łac. Pausanias, zwany Periegeta, ur. między 100 a 110 n.e., zm. po 180 n.e.) – grecki geograf, autor dzieła Periegesis tes Hellados (Wędrówki po Helladzie) w 10 księgach, czyli przewodnika po Helladzie, w którym zawarł relację ze swoich licznych podróży, opisując poszczególne krainy Grecji: zabytki, lokalne kulty.

Stefan z Bizancjum (gr. Στέφανος Βυζάντιος, łac. Stephanus) – erudyta grecki żyjący w VI wieku n.e. Napisał ogromne dzieło etnograficzno-geograficzne składające się z ponad 50 ksiąg, zatytułowane Ethnika (Εθνικά). Stanowiło ono kompilację wiadomości zaczerpniętych z dzieł wielu wcześniejszych autorów, m.in. Hekatajosa z Miletu, Herodota z Halikarnasu, Eratostenesa, Efora, Strabona czy Pauzaniasza. Opisywało położenie miejscowości, jej historię oraz ludzi stamtąd pochodzących. Z dzieła Stefana zachował się jedynie wyciąg sporządzony około 700 r. n.e. Stefan urozmaicał hasła swojego kompendium cytatami z poetów i prozaików greckich.

Milon (gr. Μίλων) z Krotonu. Największy w swoich czasach zapaśnik grecki, wspomniany m.in. w Dziejach Herodota, a także przez Pauzaniasza oraz Strabona. Zasłynął nie tylko dzięki zwycięstwom, lecz także z powodu bezsensownej i makabrycznej śmierci – rozszarpały go wilki, gdy jego ręce utkwiły w rozszczepionym drzewie.

Dzieło otwarte (wł. opera aperta) – semiotyczna koncepcja analizy dzieła sztuki opisana po raz pierwszy przez Umberto Eco w 1962 roku w jego książce Dzieło otwarte: Forma i nieokreśloność w poetykach współczesnych, opisująca polisemiczność każdego dzieła sztuki i przenosząca akcent w analizie dzieła z relacji twórca – dzieło na dzieło – odbiorca.

Laonik Chalkokondyles (gr.: Λαόνικος Χαλκοκονδύλης, Laonikos Chalkokondylēs, ok. 1430 – ok. 1490) – bizantyński historyk. Autor Wykładu historii w 10 księgach obejmującego wydarzenia z lat 1298-1463.

Język grecki archaiczny albo greka archaiczna - wczesne stadium rozwoju języka greckiego, poprzedzające grekę klasyczną, jednak późniejsze od greki mykeńskiej. Język grecki archaiczny był w użyciu w Helladzie w okresie ciemnym (po upadku cywilizacji mykeńskiej) i w okresie archaicznym. Zaświadczony jest w swoim późnym stadium przede wszystkim w dziełach Homera, z okresu ciemnego nie zachowały się bowiem zabytki piśmiennictwa. Język grecki był w czasach Homera już najprawdopodobniej silnie zróżnicowany dialektalnie. Uważa się, że Iliada i Odyseja pisane są językiem będącym zlepkiem różnych dialektów epoki, które w kolejnych wiekach dały początek poszczególnym zaświadczonym w piśmiennictwie dialektom greki klasycznej.

Artemidor z Efezu (I wiek p.n.e.), grecki geograf. Autor 11 prac powstałych podczas jego podróży, na które powołuje się często w swych dziełach Strabon, żyjącego nieco później greckiego geografa i historyka. Z prac Artemidora zachowały się jedynie niewielkie fragmenty w formie tzw. papirusu Artemidora znalezionego wewnątrz egipskiej trumny, gdzie służył za kartonaż (wypełnienie).

Eumelos lub Eumelajos, półlegendarny poeta grecki, pochodzący zapewne z Koryntu autor poematu Prosodion[1], procesyjnego hymnu niepodległości Meseńczyków wykonywanego na Delos. Niewielki fragment tego dzieła przetrwał w pracach Pauzaniasza[2]. Eumelosowi przypisywano również autorstwo kilku utworów epicznych właściwych dla obszaru kultury koryncko-sykiońskiej, szczególnie Corinthiaca, eposu opisującego pradzieje Koryntu. Epos Corinthiaca zaginął i znany jest dzisiaj wyłącznie z przekazu Pauzaniasza.

Wrawrona (gr. Βραυρώνα) - miejscowość w Grecji, w Attyce, u wybrzeży Morza Egejskiego, zamieszkała od około 5,5 tys. lat. Pomiędzy 2000 a 1600 rokiem p.n.e. na położonym wśród bagien i rozlewisk wzgórzu wzniesiono akropol, użytkowany do IX wieku p.n.e. W VI wieku p.n.e. u stóp tego wzgórza, nad rzeczką Erasinos, powstało sanktuarium Artemidy oraz starożytne miasto Brauron (gr. η Βραυρών). Według Pauzaniasza była to jedna z dwunastu głównych miejscowości ówczesnej Attyki.

Echetlos (Ἔχετλος) – tajemniczy heros attycki związany z bitwą pod Maratonem. Opowieść o Echetlosie przekazał Pauzaniasz [Paus. I 15.4, 32.4].

Stasinus z Cypru (starogr.: Κύπρια) – półlegendarny grecki poeta, domniemany autor Cyprii, poematu opisującego wydarzenia poprzedzające wojnę trojańską w jedenastu księgach wierszem.

Archelaos (gr. Ἀρχέλαος) – ósmy król Sparty panujący od ok. 790 do 760 roku p.n.e. Pauzaniasz wskazuje, że za jego panowania Sparta podporządkowała sobie Aegys. Był Agiadą i sprawował władzę wspólnie z Charilaosem (Charillos) jako Eurypontydą w pierwszej połowie VIII w. p.n.e.. I od nich właśnie wyrocznia zażądała oddania części zajętego terytorium Apollonowi.

Lelegowie – pierwotny lud przedgrecki zamieszkujący najprawdopodobniej zachodnie wybrzeże Azji Mniejszej. Uważany za lud spokrewniony z Karami. Pauzaniasz pisał w swych dziełach o królu Lakonii, który pochodził z ludu Lelegów. Z kolei Hezjod wymienia Lokrosa jako przywódcę Lelegów a Alkajos uznawał Antandros za miasto Lelegów.

Pantias (IV wiek p.n.e.) - pochodzący z Chios grecki rzeźbiarz. Syn i uczeń Sostratosa. Wspominany przez Pauzaniasza jako twórca kilku znajdujących się w Olimpii posągów zwycięzców igrzysk.

Tułaczyk Sławomir (Slawek) - ur. 25 października 1966 w Kamiennej Górze. Polski geograf, geomorfolog i glacjolog, autor i współautor licznych prac naukowych.

Przewodnik Pascala – popularna seria przewodników turystycznych, wydawanych przez wydawnictwo Pascal, opisujących poszczególne kraje i krainy geograficzne.

Publius Flavius Vegetius Renatus, czyli Wegecjusz – pisarz i historyk rzymski żyjący w 2 poł. IV w. n.e. Pełnił funkcję zarządcy skarbu, interesował się wojskowością i hodowlą koni. Autor dedykowanego cesarzowi Teodozjuszowi I traktatu De re militari (O sztuce wojskowej) w 4 księgach, jedynego zachowanego podręcznika wojskowości rzymskiej. Jego myślą przewodnią było przekonanie, że przywrócenie dyscypliny w armii rzymskiej w oparciu o wzory z przeszłości przywróci potęgę Rzymu. Zawarł w nim również wiele informacji dotyczących sprawowania wojny i taktyki bitewnej Cesarstwa rzymskiego. W pracy tej opisuje między innymi proces adaptacji łuku kompozytowego zapożyczonego od Hunów. W dziele Digesta Artis Mulomedicinae poświęconej leczeniu koni i źrebiąt opisał również konie Hunów.

Relacja pełna (całkowita, totalna) – relacja obejmująca wszystkie elementy zbioru na którym jest rozpatrywana. Relacja binarna na zbiorze X jest relacją pełną jeśli każde dwa (niekoniecznie różne) elementy zbioru X są w tej relacji.

Chryse, Chryze (gr. Χρύση Chrýsē) – w mitologii greckiej nimfa, boginka wyspy Chryse, mającej według Sofoklesa i Pauzaniasza znajdować się na Morzu Egejskim. Chryse była kochanką Aresa, z którym poczęła syna – Flegiasa. Na ołtarzu nimfy, przez jej strażnika – węża, ukąszony w nogę został łucznik Filoktet, czego skutkiem była niegojąca się rana wydzielająca paskudny zapach.

Solomon Spalding (ur. 1761, zm. 20 października 1816) – autor fikcyjnego dzieła o zagubionej cywilizacji budowniczych kopców w Ameryce Północnej pt. Manuscript Story czyli Rękopis lub niekiedy Manuscript Found czyli Znaleziony rękopis. Po jego śmierci pojawiły się głosy, że Manuscript Story był identyczny lub przynajmniej w części podobny do Księgi Mormona będącą Świętą księgą dla Kościoła Ruch świętych w dniach ostatnich i stanowił jej pierwowzór.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja