Persowie

Persowie – lud pochodzenia irańskiego zamieszkujący od początków I tysiąclecia p.n.e. tereny obecnego zachodniego Iranu. W 550 p.n.e. Persowie zajęli Medię i utworzyli na jej terenach rozległe imperium perskie. W V w. p.n.e. próbowali podbić i zniszczyć Grecję (wojny perskie). W latach 334-327 p.n.e. ulegli potędze Aleksandra Macedońskiego. Zapoczątkowało to okres dominacji nad Persami, początkowo grecko-macedońskiej, a później partyjskiej. Niezależność przywrócili Persom w pierwszej połowie III w. n.e. władcy z dynastii Sasanidów. Zmarnowali jednak oni siły państwa w bezustannych wojnach z Imperium Rzymskim i Cesarstwem Bizantyjskim. W połowie VII w. Persowie zostali podbici przez Arabów i stopniowo przeszli na islam.

Bitwa morska pod Lade została stoczona w roku 494 p.n.e. pomiędzy flotami Jonów i Persów. Był to kulminacyjny punkt powstania jońskiego i jednocześnie początek wojen perskich.

Starożytna Grecja – cywilizacja, która w starożytności rozwijała się w południowej części Półwyspu Bałkańskiego, na wyspach okolicznych mórz (Egejskiego, Jońskiego), wybrzeżach Azji Mniejszej, a później także w innych rejonach Morza Śródziemnego. W epoce brązu powstały na tym obszarze wysoko rozwinięte kultury: minojska na wyspie Krecie, a w Grecji właściwej mykeńska, która później zdominowała Kretę. Wraz z końcem epoki brązu nastąpił gwałtowny upadek cywilizacji mykeńskiej i nastały tzw. wieki ciemne, z których wyłoniła się (ok. VIII w. p.n.e.) kultura Grecji archaicznej z ludnością żyjącą w miastach-państwach zwanych polis. Za okres szczytowego rozwoju cywilizacji greckiej uznaje się okres klasyczny (V-IV w. p.n.e.), kiedy to Grecy odepchnęli zagrożenie perskie, a najpotężniejsze polis (Ateny, Sparta, Teby) toczyły wojny o hegemonię. W drugiej połowie IV w. p.n.e. dominację nad Grekami uzyskało zhellenizowane państwo macedońskie, a jego władca - Aleksander Wielki - podbijając imperium perskie rozprzestrzenił kulturę grecką na ogromne obszary Azji i zapoczątkował okres hellenistyczny. W wiekach II i I p.n.e. państwa greckie dostały się pod panowanie imperium rzymskiego.

Kasyci, lud o niezidentyfikowanym pochodzeniu, napływali do południowej Mezopotamii z gór Zagros od przełomu III i II tysiąclecia p.n.e. W połowie II tysiąclecia p.n.e. założyli dynastię i panowali w Babilonii przez około 400 lat. Prawdopodobnie początkowo posiadali własny panteon, jednak ulegli asymilacji i przejęli miejscową religię, zachowując nieznaczną odrębność kulturową.

Duris z Samos (ok. 340 - 270 p.n.e.) – grecki historyk. Autor historii powszechnej opisującej okres od początku panowania Aleksandra Macedońskiego do bitwy pod Ipsos.

Parsowie zwani też Zaratusztrianami − grupa etniczna wywodząca od starożytnych Persów, wyznająca zaratusztrianizm, zamieszkująca przede wszystkim Indie (Bombaj - około 69 tysięcy).

Artawazdes I (ur. 59, zm. 20 p.n.e.) – król Medii Atropatene z perskiej dynastii Atropatydów w latach 56-31 p.n.e., król Małej Armenii od 30 p.n.e. do swej śmierci. Syn Ariobarzanesa I, króla Medii Atropatene.

Arystydes z Teb (IV wiek p.n.e.) - grecki malarz z czasów Aleksandra Wielkiego. Autor obrazów przedstawiających bitwę z Persami oraz Dionizosa i Ariadnę.

Persicus - przydomek pojawiający się na rzymskich monetach oznaczający perski. Przydomek ten nadano cesarzowi Karusowi na pamiątkę zwycięstwa nad Persami w 283 roku n.e.

Nabuchodonozor IV (akad. Nabû-kudurri-usur, Boże Nabu, broń mojej granicy; wł. Araka, syn Haldity; zm. 27 listopada 521 p.n.e. w Babilonie) - Urartyjczyk obwołany królem Babilonii 25 sierpnia 521 p.n.e., za panowania władcy perskiego Dariusza Wielkiego, podający się za syna ostatniego władcy Babilonii sprzed podboju perskiego, Nabonida. Korzystając z walk na terenie dzisiejszego Iranu, gdzie Dariusz, który niedawno wstąpił na tron, umacniał swoje panowanie, Babilończycy podnieśli bunt w połowie 521 p.n.e. i wynieśli na tron Nabuchodonozora IV. W rzeczywistości Nabuchodonozor nie był spokrewniony z ostatnią dynastią babilońską, z pochodzenia był Urartyjczykiem i nosił imię Araka. Powstanie zostało szybko stłumione przez dowódcę perskiego Windafarnę. Araka wraz ze swymi zwolennikami zostali nabici na pale.

Kitab Futuh al-Buldan – napisana w języku arabskim książka perskiego historyka o imieniu Ahmad Ibn Jahja al-Balazuri opisująca historię Islamu. "Kitab futuh al-buldan" doczekała się w 1916 przekładu na język angielski przez wybitnego historyka libańskiego, Philipa Khuri Hittiego pt. "The Origins of the Islamic State".

Dynastia macedońska – ósma dynastia cesarska panująca w Cesarstwie Bizantyjskim. Członkowie rodu zasiadali na tronie cesarskim w latach 867-1056. Za czasów dynastii macedońskiej Bizancjum otrząsnęło się z klęsk zadanych przez najazdy arabskie, przywrócono potęgę militarną i prestiż na arenie międzynarodowej, zapoczątkowany przez ostatniego władcę z dynastii amoryjskiej – Michała III. Najwybitniejszym przedstawicielem rodu był Bazyli II Bułgarobójca, który ugruntował dokonania poprzedników oraz zniszczył Carstwo Bułgarii.

Tomyris (VI w. p.n.e.) - wedle Herodota królowa Massagetów, która pokonała w 529 r. p.n.e. wojska perskie, pod wodzą Cyrusa II Wielkiego (który sam wówczas poległ w bitwie). Jak podaje Herodot w Dziejach (I, 205-214) głowę martwego Cyrusa włożyła w bukłak pełen krwi, twierdząc że krwi niesytego krwią nasyca. Scena ta jest często przedstawiana w malarstwie.

Rome Total War - Alexander - dodatek do gry Rome: Total War. Przenosi gracza w czasy podboju imperium perskiego przez Aleksandra Macedońskiego. W grze pojawiają się 4 nowe frakcje w miejsce tych z podstawowej wersji gry:

Bułgarzy Kamscy – lud pochodzenia tureckiego, który po rozpadzie Wielkiej Bułgarii w połowie VII wieku osiadł na lewym brzegu Wołgi, gdzie stworzył państwo Bułgaria Wołżańsko-Kamska. W początkach X wieku Bułgarzy Kamscy przyjęli Islam. Utrzymali oni niezależność do XIII wieku, kiedy to zostali podbici przez Mongołów. Potomkami ich są obecnie Czuwasze.

Saffarydzi (pers. صفاریان) – dynastia pochodzenia perskiego panująca w latach 867 - 1003 w Sistanie, a u szczytu potęgi na przełomie IX i X wieku w większości prowincji wschodniego Iranu.

Afganistan jest średniej wielkości państwem położonym na granicy trzech wielkich regionów geograficznych: Azji Środkowej, Azji Południowej i Azji Południowo-Zachodniej. Kraj ten przez wiele lat był areną podbojów i walk, ziemie dzisiejszego Afganistanu najeżdżali min. Grecy, Persowie i Arabowie. Dziś ten muzułmański kraj jest areną konfliktów pomiędzy międzynarodową armią sojuszu NATO, a próbującymi odzyskać władzę talibami.

Ariobarzanes II (ur. 40 p.n.e., zm. 4 n.e.) – król Medii Atropatene z perskiej dynastii Atropatydów od 20 p.n.e., Armenii od 2 n.e. do swej śmierci. Syn Artawazdesa I, króla Medii Atropatene i Małej Armenii. Miał siostrę Jotapę I, która była żoną Mitrydatesa III Antiocha Epifanesa, króla Kommageny. Ariobarzanes był po kądzieli potomkiem armeńskich Artaksydów, bowiem prapradziadek Mitrydates I poślubił nieznaną z imienia córkę Tigranesa II Wielkiego, króla Armenii.

Diadochowie (od gr. διάδοχος diadochos - "następca") – termin używany na określenie dowódców armii Aleksandra Macedońskiego, którzy przejęli władzę w imperium po jego śmierci w 323 roku p.n.e. Wkrótce potem wybuchły między nimi wojny (zobacz: wojny diadochów) o kontrolę nad ziemiami podbitymi przez Aleksandra. Do diadochów zaliczani są:

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja