Pismo etiopskie

Pismo etiopskie (amh. ፊደል fidäl) to pismo, które wykształciło się do zapisu języka gyyz, a z czasem zaczęto w nim zapisywać także inne języki Etiopii (głównie semickie). Obecnie używane jest do zapisu języków etiopskich (m. in. amharskiego i tigrinia) oraz języków omockich. Próby zastosowania pisma etiopskiego do zapisu języków kuszyckich nie przyniosły trwałych rezultatów, zapewne dlatego, że pismo to było postrzegane jako symbol amharskiej dominacji kulturowej.

Pismo tai viet (wiet.: Chữ Thái Việt) - system pisma opracowany w Wietnamie jako próba zaadaptowania istniejącego pisma tai dam, stosowanego do zapisu języków tajskich Wietnamu, również do fonetyki języka wietnamskiego. W przeciwieństwie do pisma tai dam nie jest alfabetem, tylko abugidą.

Alfabet arabski – alfabetyczne pismo używane do zapisu języka arabskiego. Powstało z nabatejskiej odmiany pisma aramejskiego. Pismo arabskie rozpowszechnione jest w krajach muzułmańskich.

Piktofonogram to znak pisma składający się z elementów fonetycznych i semantycznych, często jest formą przejściową w ewolucji pisma od ideograficznego do pisma pisma fonetycznego. Jako taki, piktofonogram jest powiązany z językiem, do zapisu którego go użyto (choć więź ta nie jest tak silna, jak w przypadku pisma fonetycznego).

Pismo manichejskie - system pisma wywodzący się z alfabetu syryjskiego z wpływami pisma sogdyjskiego, używany pomiędzy III a X w. na terenie Azji Środkowej. Stosowano je do zapisu różnych języków: średnioperskiego, sogdyjskiego, partyjskiego, baktryjskiego, ujgurskiego, starotureckiego i tocharskiego. Pisano od strony prawej do lewej.

Pismo tybetańskie - alfabet sylabiczny używany do zapisu języka tybetańskiego oraz języków pokrewnych (dzongkha, ladakhi i czasami balti). Wywodzi się z północnoindyjskich systemów pisma, dlatego też zarówno kształt niektórych liter, jak i sposób zapisu samogłosek wykazuje wyraźne podobieństwo do alfabetów indyjskich. Pismo tybetańskie posiada dwie główne odmiany: དབུ་ཅན་ dbu-can (uchen), używaną w druku, oraz formę kursywną དབུ་མེད་ dbu-med (umé) wykorzystywaną w piśmie odręcznym. Pismo tybetańskie wywarło także wpływ na powstanie pisma lepcza .

Pismo tybetańskie - alfabet sylabiczny używany do zapisu języka tybetańskiego oraz języków pokrewnych (dzongkha, ladakhi i czasami balti). Wywodzi się z północnoindyjskich systemów pisma, dlatego też zarówno kształt niektórych liter, jak i sposób zapisu samogłosek wykazuje wyraźne podobieństwo do alfabetów indyjskich. Pismo tybetańskie posiada dwie główne odmiany: དབུ་ཅན་ dbu-can (uchen), używaną w druku, oraz formę kursywną དབུ་མེད་ dbu-med (umé) wykorzystywaną w piśmie odręcznym. Pismo tybetańskie wywarło także wpływ na powstanie pisma lepcza [1].

Pismo mon, pismo mońskie - alfabet sylabiczny wywodzący się z południowo-indyjskiego pisma Pallawa, używany do zapisu języka mon na terenie Birmy. Z dawnego pisma mon wywodzi się współczesne pismo birmańskie oraz pismo lanna w północnej Tajlandii. Od pisma birmańskiego pismo mońskie odróżnia duża ilość tzw. ligatur, czyli kombinacji liter oddających zbitki spółgłoskowe.

Olga Kapeliuk (hebr. אולגה קפליוק‎; ur. 1932 w Krakowie) jest profesorem zwyczajnym lingwistyki i afrykanistyki na Uniwersytecie Hebrajskim w Jerozolimie. Urodziła się w Polsce, po II wojnie światowej wyemigrowała do Izraela. Uważana jest za jednego z najważniejszych izraelskich lingwistów i badaczy języków semickich, zwłaszcza języków etiopskich i współczesnych dialektów języka aramejskiego. Zyskała opinię jednego z największych ekspertów w dziedzinie języka amharskiego. Podczas trwania szerokiej imigracji etiopskich Żydów do Izraela pełniła funkcję doradcy przy narodowym programie edukacyjnym. W 2005 roku otrzymała Izraelską nagrodę za osiągnięcia w dziedzinie lingwistyki.

Język amorycki – semicki język, używany od połowy III do II tysiąclecia p.n.e. przez Amorytów, tj. lud, który przybył z zachodu i osiadł na obszarach Syrii i Palestyny. Językiem amoryckim posługiwano się także w północnej i środkowej części Mezopotamii. Ponieważ Amoryci byli ludem półkoczowniczym, nie stworzyli sposobu zapisu własnego języka. Po zdobyciu dominacji w regionie przejęli pismo i język akadyjski.

Rongo-rongo - pismo używane dawniej do zapisu prawdopodobnie języka rapanui używanego na Wyspie Wielkanocnej. Jak dotąd nikomu nie udało się bezdyskusyjnie odszyfrować pisma Rongo-rongo.

Pismo saurasztra - alfabet sylabiczny, tradycyjnie używany do zapisu indoaryjskiego języka saurasztryjskiego w południowych Indiach. Powstał pod koniec XIX w., obecnie najczęściej używa się zmodyfikowanej wersji pisma tamilskiego. Podobnie jak inne alfabety indyjskie, obowiązuje kierunek pisma od lewej do prawej, w liniach poziomych.

Pismo chińskie (jap. kanji, kor.: hancha, wietn.: hán tự) – sylabowe pismo logograficzne (ideograficzno-fonetyczne) stworzone najwcześniej 8 tys. lat temu, a najpóźniej 4,5 tys. lat temu w Chinach, zaadaptowane do zapisu innych języków Azji Wschodniej, obecnie przede wszystkim japońskiego, a w mniejszym stopniu także koreańskiego.

Todo biczig (pismo kałmucko-ojrackie, dosł. "jasne pismo") – system pisma, używany do zapisu języka kałmuckiego, stworzony w połowie XVII w przez mnicha buddyjskiego o nazwisku Zaya Pandita Oktorguin Dalai. Został zaadaptowany z klasycznego pisma mongolskiego. Wcześniej język kałmucki był zapisywany pismem ujgurskim. Todo biczig jest nadal używane w Chinach, natomiast Kałmucy zamieszkujący Rosję od 1924 roku posługują się cyrylicą.

Skrypt Gadabuursi to rodzaj pisma alfabetycznego, używanego do zapisu języka somalijskiego, stworzony w 1933 roku przez szejka Abdurahmana Sheikh Nuur. Używane było jedynie w wąskich kręgach bliskich współpracowników szejka, z czasem zostało wyparte przez alfabet somali, a następnie przez alfabet łaciński.

Pismo węzełkowe – sposób zapisu z wykorzystaniem sznurka, na którym różnym rodzajom węzłów oraz ich kombinacjom przypisuje się odrębne znaczenia. Najbardziej znanym i najlepiej zbadanym przykładem jest kipu, używane w Ameryce Południowej przez Inków. Wiadomo jednak, że pismo węzełkowe używane było również w Chinach (patrz: chińskie pismo węzełkowe).

Transkrypcja – w językoznawstwie to system zapisu głosek danego języka przy pomocy symboli graficznych – inaczej pisownia fonetyczna - lub system fonetycznej konwersji innego pisma. W szczególności może służyć do zapisu wyrazów jednego języka w formie pozwalającej łatwo odtworzyć brzmienie osobie go nie znającej – głoski jednego języka oddaje się wtedy znakami pisma innego języka, przy czym danej głosce nie zawsze musi odpowiadać tylko jeden znak, a niektóre znaki mogą być używane na oznaczanie kilku różnych głosek w języku wyjściowym. Transkrypcja taka zorientowana jest na odbiorcę posługującego się jednym, określonym językiem.

Język tigrinia (nazwa własna: ትግርኛ = təgrəñña) – język semicki z północnej gałęzi języków etiopskich, około 3,2 mln mówiących, używany w północnej Etiopii (głównie w prowincji Tigraj) oraz południowej i środkowej Erytrei, w którym to kraju ma wspólnie z językiem arabskim status języka urzędowego. Język zapisywany jest pismem etiopskim. Grupy emigrantów posługują się językiem tigrinia także w Niemczech i Izraelu.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja