Linki:
Alfabet,
Hieroglify,
Ligatura (pismo),
Morfem,
Pismo,
Pismo chińskie,
Pismo fonetyczne,
Pismo ideograficzno-fonetyczne,
Pismo klinowe,
Pismo piktograficzne,
Pismo złożone,
Wyraz,
Pismo logograficzne (od gr. logos - mowa, grapho - piszę) - rodzaj pisma złożony z
logogramów, odpowiadających na ogół
sylabom lub
spółgłoskom. W przeciwieństwie do
pisma fonetycznego znaki pisma logograficznego mają nie tylko wartość fonetyczną, ale także wartość
semantyczną. Podrodzajami pisma logograficznego są
pismo piktograficzne i
pismo ideograficzne.
Pismo złożone - rodzaj pisma, w którym w różnych proporacjach i na różne sposoby mieszają się elementy fonetyczne i semantyczne (logograficzne), np.
pismo chińskie,
pismo japońskie. Wyróżnić można kilka podtypów pisma złożonego, które rzadko występują w idealnie czystej postaci:
Pismo analityczne to rodzaj
pisma, w którym obok
piktogramów i
ideogramów występują znaki fonetyczne, dlatego pismo to nazywa się też pismem rebusowym (przypomina współczesne rebusy).
Pismo mon, pismo mońskie -
alfabet sylabiczny wywodzący się z południowo-indyjskiego
pisma Pallawa, używany do zapisu
języka mon na terenie
Birmy. Z dawnego pisma mon wywodzi się współczesne
pismo birmańskie oraz
pismo lanna w północnej
Tajlandii. Od pisma birmańskiego pismo mońskie odróżnia duża ilość tzw. ligatur, czyli kombinacji liter oddających zbitki spółgłoskowe.
Pismo tai dam - system pisma służący do zapisywania języka tai dam w
Wietnamie i
Laosie. Początki tego pisma nie są znane, ale kształt liter przypomina
pismo tajskie i
laotańskie. W przeciwieństwie do tych systemów pisma, które są
abugidami, pismo tai dam jest "prawdziwym"
alfabetem.
Pismo słowiańskie, pismo prasłowiańskie – hipotetyczne
pismo, które miało być używane przez
Słowian przed opracowaniem i wprowadzeniem
głagolicy oraz przyjęciem (przez Słowian zachodnich)
alfabetu łacińskiego.
Alfabet arabski – alfabetyczne
pismo używane do zapisu
języka arabskiego. Powstało z nabatejskiej odmiany pisma
aramejskiego. Pismo arabskie rozpowszechnione jest w krajach muzułmańskich.
Piktofonogram to znak
pisma składający się z elementów fonetycznych i semantycznych, często jest formą przejściową w ewolucji pisma od
ideograficznego do pisma
pisma fonetycznego. Jako taki, piktofonogram jest powiązany z językiem, do zapisu którego go użyto (choć więź ta nie jest tak silna, jak w przypadku pisma fonetycznego).
Pismo ujgurskie, pismo staroujgurskie -
abdżad wywodzący się z
alfabetu fenickiego poprzez
alfabet aramejski,
syryjski i kursywne
pismo sogdyjskie. Był używany przez kilka wieków do zapisywania
języka ujgurskiego. Ostatnie znane manuskrypty pochodzą z XVIII w. Pismo ujgurskie stanowiło podstawę do stworzenia w XII w.
pisma mongolskiego a w XVI w.
mandżurskiego. Pismo to było zapisywane w pionowych kolumnach, poszczególne litery maja kilka odmian w zależności od tego, czy występują na początku, w środku, czy na końcu słowa.
Pismo ujgurskie, pismo staroujgurskie –
abdżad wywodzący się z
alfabetu fenickiego poprzez
alfabet aramejski,
syryjski i kursywne
pismo sogdyjskie. Był używany przez kilka wieków do zapisywania
języka ujgurskiego. Ostatnie znane manuskrypty pochodzą z XVIII w. Pismo ujgurskie stanowiło podstawę do stworzenia w XII w.
pisma mongolskiego a w XVI w.
mandżurskiego. Pismo to było zapisywane w pionowych kolumnach, poszczególne litery maja kilka odmian w zależności od tego, czy występują na początku, w środku, czy na końcu słowa.
Chińska Olimpiada Narodowa (
uproszczone pismo chińskie: 中华人民共和国全国运动会,
tradycyjne pismo chińskie: 中華人民共和國全國運動動,
pinyin: Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó Quánguó Yùndònghuì, znana także jako All China Games) – narodowe
chińskie "igrzyska", odbywające się co cztery lata (z pewnymi wyjątkami) od roku 1950. Podczas zawodów rywalizują ze sobą poszczególne prowincje kraju.
Pisma południowoindyjskie - spokrewnione ze sobą rodzaje
pism, używane do zapisywania języków południowodrawidyjskich:
pismo kannada (
język kannada,
język tulu),
pismo malajalam (
język malajalam),
pismo tamilskie (
język tamilski),
pismo telugu (
język telugu).
Pismo ideograficzno-fonetyczne - system pisma w którym obok siebie występują symbole oznaczające całe
morfemy i pewne pojęcia (
ideogramy) oraz symbole oznaczające
dźwięki.
Pismo laotańskie -
alfabet sylabiczny wywodzący się z
alfabetu khmerskiego, a pośrednio z indyjskiego pisma
brahmi poprzez
vatteluttu. Wykazuje duże podobieństwa do
pisma tajskiego, jednak w porównaniu z nim, po reformie ortografii przeprowadzonej w latach 60., jest bardziej fonetyczne. Używane jest do zapisywania zarówno
języka laotańskiego, jak i języków mniejszości narodowych na terenie
Laosu.
Pismo chińskie (
jap. kanji,
kor.: hancha,
wietn.: hán tự) – sylabowe
pismo logograficzne (ideograficzno-fonetyczne) stworzone najwcześniej 8 tys. lat temu, a najpóźniej 4,5 tys. lat temu w
Chinach, zaadaptowane do zapisu innych
języków Azji Wschodniej, obecnie przede wszystkim
japońskiego, a w mniejszym stopniu także
koreańskiego.
Pismo kadamba - system pisma opracowany specjalnie dla języka
kannada. Pismo kadamba powstało na bazie pisma
brahmi w okresie panowania południowoindyjskiej dynastii Kadamba (IV-VI w.) i stąd wzięło swoją nazwę. Alfabet ten był w użyciu do X w. Wywodzą się od niego z kolei dwa alfabety używane do tej pory przez dziesiątki milionów ludzi w Indiach:
pismo kannada i
telugu.
Chińskie Muzeum Lotnictwa (
ang. China Aviation Museum,
uproszczone pismo chińskie 中国航空博物馆,
tradycyjne pismo chińskie 中國航空博物館,
hanyu pinyin Zhōngguó Hángkōng Bówùguǎn) – muzeum lotnictwa
chińskiego położone około 60 kilometrów na północ od
Pekinu. W muzeum prezentowane są samoloty i śmigłowce wojskowego lotnictwa Chin, uzbrojenie przeciwlotnicze, stacje radiolokacyjne oraz pociski klasy ziemia powietrze.
Pismo Sojombo (po
mongolsku Соёмбо бичг, Sojombo biczg) – to
pismo sylabiczne wymyślone w
1686 przez Bogdo Zanabazara, służące do zapisywania
języka mongolskiego.
Chữ nôm (𡦂喃 dosł. "Pismo Południowe") - to historyczne narodowe pismo
Wietnamu wywodzące się z
pisma chińskiego (
wietn. hán tự), zapożyczonego do tego kraju w
XIV wieku. Chữ nôm było używane do początku XX w., kiedy zostało zastąpione przez przystosowany do wietnamskiej wymowy alfabet łaciński (
wietn. quốc ngữ, chiń. 國語).
Pismo khmerskie -
alfabet sylabiczny wywodzący się z
brahmi poprzez
vatteluttu, używany do zapisywania głównie
języka khmerskiego. Najstarsze znane zabytki pochodzą z VII w. Ze starożytnego pisma khmerskiego wyodrębniło się również
pismo tajskie i
laotańskie.
Pismo kancelaryjne - to rodzaj
chińskiego pisma, który osiągnął szczyt popularności u schyłku
Zachodniej Dynastii Han i za rządów
Wschodniej Dynastii Han, w
I i
II wieku. Jako urzędowy rodzaj pisma zastąpił
pismo małopieczęciowe.