Pismo lanna

Pismo lanna, pismo tai tham - stary alfabet sylabiczny wywodzący się pośrednio z indyjskiego pisma brahmi, używany tradycyjnie do zapisu trzech współczesnych języków: północno-tajskiego tai lü oraz khün. Poza tym w przeszłości używany był także w manuskryptach pisanych na liściach palmowych w języku starolaotańskim. Obecnie język północno-tajski zapisywany jest pismem tajskim, zaś pismo lanna powoli wychodzi z użycia. Jego znajomość jest kultywowana głównie w klasztorach buddyjskich

Pismo mon, pismo mońskie - alfabet sylabiczny wywodzący się z południowo-indyjskiego pisma Pallawa, używany do zapisu języka mon na terenie Birmy. Z dawnego pisma mon wywodzi się współczesne pismo birmańskie oraz pismo lanna w północnej Tajlandii. Od pisma birmańskiego pismo mońskie odróżnia duża ilość tzw. ligatur, czyli kombinacji liter oddających zbitki spółgłoskowe.

Pismo - alfabet sylabiczny pochodzenia indyjskiego, wywodzący się posrednio ze starożytnego pisma brahmi, używany do niedawna do zapisu języka szan w Birmie. Obecnie niewielu Szanów potrafi się nim posługiwać. Podobnie jak pismo birmańskie, charakteryzuje się mocno zaokrąglonym kształtem liter. Niektóre litery są identyczne z birmańskimi. Kierunek pisania: od lewej do prawej.

Pismo czakma (język czakma: (Ajhā pāṭh)) – alfabet sylabiczny wywodzący się ze staroindyjskiego pisma brahmi, używany tradycyjnie do zapisywania języka czakma. Obecnie do zapisu języka czakma stosuje się najczęściej pismo bengalskie, natomiast alfabet czakma zaadoptowano na potrzeby blisko spokrewnionego języka tanchangya. Pismo czakma wykazuje duże podobieństwo do alfabetu birmańskiego.

Randźana, lantsa - alfabet sylabiczny wywodzący się ze starożytnego indyjskiego pisma brahmi, używany tradycyjnie do zapisywania języka newari w Nepalu, niekiedy także sanskrytu. Obecnie język newari stosuje pismo dewanagari, randźana wyszła z użycia w połowie XX w., lecz dokonuje się wysiłków w Nepalu, by zachować znajomość tego alfabetu. Jest używane raczej jako pismo ozdobne, w napisach, szyldach, do zapisywania mantr itd.

Język tai khun, tai khao - język z grupy tajskich, używany przez około 120 tys. osób, zamieszkujących głównie na terytorium Birmy. Do jego zapisu używa się pisma lanna.

Pismo czamskie – alfabet sylabiczny wywodzący się pośrednio ze starożytnego indyjskiego pisma brahmi, używany w przeszłości do zapisu języka czamskiego na terenie obecnego Wietnamu i Kambodży.

Pismo laotańskie - alfabet sylabiczny wywodzący się z alfabetu khmerskiego, a pośrednio z indyjskiego pisma brahmi poprzez vatteluttu. Wykazuje duże podobieństwa do pisma tajskiego, jednak w porównaniu z nim, po reformie ortografii przeprowadzonej w latach 60., jest bardziej fonetyczne. Używane jest do zapisywania zarówno języka laotańskiego, jak i języków mniejszości narodowych na terenie Laosu.

Lontara, pismo bugijsko-makasarskie - alfabet sylabiczny pochodzenia indyjskiego, wywodzący się z vatteluttu, a pośrednio z brahmi, używany tradycyjnie do zapisu języków bugijskiego i makasarskiego na indonezyjskiej wyspie Sulawesi (Celebes). Nazwa lontara pochodzi od malajskiego słowa lontar oznaczającego rodzaj palmy, której liści używano jako materiału do manuskryptów. P W przeszłości sporządzano w nim urzędowe dokumenty i mapy, spisywano umowy etc. W języku bugijskim pismo to nosi nazwę urupu sulapa eppa, co dosłownie znaczy "pismo czworokątne".

Pismo tajskie, alfabet tajski (język tajski:อักษรไทย àksŏn thai) - alfabet sylabiczny używany do zapisu głównie języka tajskiego. Posiada 44 znaki spółgłoskowe, 15 podstawowych znaków samogłoskowych oraz 4 znaki do oznaczania tonów.

Pismo saurasztra - alfabet sylabiczny, tradycyjnie używany do zapisu indoaryjskiego języka saurasztryjskiego w południowych Indiach. Powstał pod koniec XIX w., obecnie najczęściej używa się zmodyfikowanej wersji pisma tamilskiego. Podobnie jak inne alfabety indyjskie, obowiązuje kierunek pisma od lewej do prawej, w liniach poziomych.

Pismo khmerskie - alfabet sylabiczny wywodzący się z brahmi poprzez vatteluttu, używany do zapisywania głównie języka khmerskiego. Najstarsze znane zabytki pochodzą z VII w. Ze starożytnego pisma khmerskiego wyodrębniło się również pismo tajskie i laotańskie.

Pismo tybetańskie - alfabet sylabiczny używany do zapisu języka tybetańskiego oraz języków pokrewnych (dzongkha, ladakhi i czasami balti). Wywodzi się z północnoindyjskich systemów pisma, dlatego też zarówno kształt niektórych liter, jak i sposób zapisu samogłosek wykazuje wyraźne podobieństwo do alfabetów indyjskich. Pismo tybetańskie posiada dwie główne odmiany: དབུ་ཅན་ dbu-can (uchen), używaną w druku, oraz formę kursywną དབུ་མེད་ dbu-med (umé) wykorzystywaną w piśmie odręcznym. Pismo tybetańskie wywarło także wpływ na powstanie pisma lepcza .

Pismo brahmi( ब्राह्मी , trl. brāhmī ) - najstarszy znany system pisma indyjskiego, poświadczony od III w. p.n.e., od którego wywodzą się obecnie używane alfabety indyjskie, a także alfabet tybetański oraz pisma Azji Południowo-Wschodniej. Pismo brahmi wywodzi się z alfabetu fenickiego, lecz ma charakter pisma alfabetyczno-sylabicznego. Najsławniejniejsze inskrypcje w tym piśmie to edykty cesarza Aśoki wyryte w kamieniu.

Pismo tybetańskie - alfabet sylabiczny używany do zapisu języka tybetańskiego oraz języków pokrewnych (dzongkha, ladakhi i czasami balti). Wywodzi się z północnoindyjskich systemów pisma, dlatego też zarówno kształt niektórych liter, jak i sposób zapisu samogłosek wykazuje wyraźne podobieństwo do alfabetów indyjskich. Pismo tybetańskie posiada dwie główne odmiany: དབུ་ཅན་ dbu-can (uchen), używaną w druku, oraz formę kursywną དབུ་མེད་ dbu-med (umé) wykorzystywaną w piśmie odręcznym. Pismo tybetańskie wywarło także wpływ na powstanie pisma lepcza [1].

Pismo syngaleskie, pismo sinhala – alfabet sylabiczny używany do zapisu języka syngaleskiego na Cejlonie. Na Sri Lance służy również do zapisu buddyjskich tekstów w języku palijskim.

Vatteluttu (tamil: வட்டெழுத்து trl. vaṭṭeḻuttu), pismo Pallawa – alfabet sylabiczny dostosowany do zapisu języka tamilskiego, używany w południowych Indiach (obecne stany Kerala i Tamil Nadu) oraz na Cejlonie od VI do XIV w. Sama nazwa znaczy dosłownie "okrągłe litery". Litery mają zaokraglone kształty gdyż na południu Indii używano jako materiału do pisania liści palmowych, które mogłyby się rozszczepić gdyby stosowane proste linie wzdłuż włókien. Alfabet vatteluttu wyparł wcześniej używany system pisma zwany tamil brahmi. Był używany do zapisywania zarówno języka tamilskiego jak i wczesnej odmiany języka malajalam. Alternatywną nazwą jest pismo Pallawa od tamilskiej dynastii panującej od III do V w. n.e. Z pisma vatteluttu wywodzą się również alfabety sylabiczne używane w południowo-wschodniej Azji i Indonezji.

Pismo kannada - alfabet sylabiczny wywodzący się pośrednio z pisma brahmi poprzez pismo kadamba, używany do zapisywania języka kannada oraz niektórych pomniejszych języków w południowo-zachodniej części Indii, np. konkani, tulu, czy kodava.

Pismo manipuri, język manipuri: meitei mayek) - alfabet sylabiczny wywodzący się z brahmi, używany do XVIII w. do zapisywania języka manipuri (meithei) w północno-wschodnich Indiach. Po spaleniu większości tekstów na początku XVIII w. przez króla Pamheibę w późniejszym okresie stosowano pismo bengalskie, lecz ostatnio czyni się wysiłki na rzecz przywrócenia do życia tego alfabetu.

Pismo mandżurskie - system pisma oparty na dawnym piśmie mongolskim z dodatkiem znaków diakrytycznych, używany do zapisu (obecnie niemal wymarłego) języka mandżurskiego. Podobny alfabet jest obecnie używany przez lud Xibe, spokrewniony z Mandżurami. Zapisywany jest w pionowych kolumnach biegnących od lewej do prawej strony.

Gudźarati, gudżarati, gudżaracki (ang. Gujarati) - język z grupy indoaryjskiej języków indoeuropejskich, którym posługuje się ponad 46 mln mówiących - głównie mieszkańców Indii, gdzie w stanie Gudźarat oraz sąsiednich terytoriach Daman i Diu oraz Dadra i Nagar Haweli jest językiem urzędowym – jednym z 23 języków konstytucyjnych Indii. Najbliżej spokrewnione z nim języki to pendźabi i bradź bhasza. Posiada odrębny system pisma, tzw. alfabet sylabiczny gudżarati, wywodzący się ze starożytnego pisma brahmi.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja