Linki:
Śarada,
Abdżad,
Abugidy kanadyjskie,
Afaka,
Alfabet,
Alfabet łaciński,
Alfabet Braille'a,
Alfabet Moona,
Alfabet arabski,
Alfabet aramejski,
Alfabet etruski,
Alfabet fenicki,
Alfabet fonetyczny ICAO,
Alfabet gocki,
Alfabet grecki,
Alfabet gruziński,
Alfabet ormiański,
Alfabet semaforowy,
Alfabet sylabiczny,
Alfabet syryjski,
Alfabet ugarycki,
Aurebesh,
Bliss (język),
Bopomofo,
Brahmi,
Chữ nôm,
Cirth,
Cyrylica,
Demotyka,
Dzongkha,
Głagolica,
Grantha,
Hangul,
Hieratyka,
Hieroglify,
Hiragana,
Indyjskie alfabety sylabiczne,
Język klingoński,
Język koptyjski,
Język tybetański,
Kanji,
Katakana,
Kharoszthi,
Kod Morse'a,
Ladakhi,
Lhasa,
Man'yōgana,
Mantra,
Międzynarodowy Kod Sygnałowy,
Międzynarodowy alfabet fonetyczny,
Néosigne,
Nüshu,
Om mani padme hum (mantra),
Pisma egipskie,
Pismo,
Pismo Majów,
Pismo alfabetyczno-sylabiczne,
Pismo bamum,
Pismo bengalskie,
Pismo birmańskie,
Pismo chińskie,
Pismo dżurdżeńskie,
Pismo dewanagari,
Pismo dongba,
Pismo etiopskie,
Pismo geba,
Pismo gudżarati,
Pismo gurmukhi,
Pismo hebrajskie,
Pismo jawajskie,
Pismo kadamba,
Pismo kannada,
Pismo khmerskie,
Pismo kitańskie,
Pismo klinowe,
Pismo laotańskie,
Pismo linearne A,
Pismo linearne B,
Pismo logograficzne,
Pismo malajalam,
Pismo mandżurskie,
Pismo mongolskie,
Pismo ogamiczne,
Pismo orchońskie,
Pismo orija,
Pismo piktograficzne,
Pismo południowoarabskie,
Pismo rong,
Pismo sogdyjskie,
Pismo syngaleskie,
Pismo tajskie,
Pismo tamilskie,
Pismo tanguckie,
Pismo telugu,
Pismo ujgurskie,
Pismo yi,
Rowasz,
Runy,
SignWriting,
Slawistyczny alfabet fonetyczny,
Sojombo,
Songtsen Gampo,
Sylabariusz,
Sylabariusz cypryjski,
Sylabariusz czirokeski,
Sylabariusz mende,
Sylabariusz vai,
Tengwar,
Tifinagh,
Transkrypcja,
Transliteracja,
Transliteracja Wyliego,
Varang kshiti,
Vatteluttu,
Władcy Tybetu,
X-SAMPA,
Pismo tybetańskie -
alfabet sylabiczny używany do zapisu
języka tybetańskiego oraz języków pokrewnych (
dzongkha,
ladakhi i czasami balti). Wywodzi się z północnoindyjskich systemów pisma, dlatego też zarówno kształt niektórych liter, jak i sposób zapisu samogłosek wykazuje wyraźne podobieństwo do alfabetów indyjskich. Pismo tybetańskie posiada dwie główne odmiany: དབུ་ཅན་ dbu-can (uchen), używaną w druku, oraz formę kursywną དབུ་མེད་ dbu-med (umé) wykorzystywaną w piśmie odręcznym. Pismo tybetańskie wywarło także wpływ na powstanie pisma
lepcza .
Pismo tybetańskie -
alfabet sylabiczny używany do zapisu
języka tybetańskiego oraz języków pokrewnych (
dzongkha,
ladakhi i czasami balti). Wywodzi się z północnoindyjskich systemów pisma, dlatego też zarówno kształt niektórych liter, jak i sposób zapisu samogłosek wykazuje wyraźne podobieństwo do alfabetów indyjskich. Pismo tybetańskie posiada dwie główne odmiany: དབུ་ཅན་ dbu-can (uchen), używaną w druku, oraz formę kursywną དབུ་མེད་ dbu-med (umé) wykorzystywaną w piśmie odręcznym. Pismo tybetańskie wywarło także wpływ na powstanie pisma
lepcza [1].
Język ladakhi - język z rodziny chińsko-tybetańskiej używany przez ponad 100 tysięcy osób (1997) w regionie
Ladakh (indyjski stan
Dżammu i Kaszmir) oraz około 12 tysięcy osób w przygranicznych rejonach Chin . Jest blisko spokrewniony z tybetańskim, oraz zapisywany
alfabetem tybetańskim, z tego względu bywa niekiedy klasyfikowany wraz z balti i purig jako archaiczny zachodni dialekt języka tybetańskiego, chociaż ladakhi i standardowy
tybetański nie są wzajemnie zrozumiałe. Archaiczność języka ladakhi polega między innymi na tym, że wymawia się wiele spółgłosek, które są co prawda zapisywane, ale nieme we współczesnym języku tybetańskim. Tak więc wymowa ladakhi jest znacznie bliższa pisowni języka tybetańskiego niż standardowy język tybetański i inne jego dialekty.
Pismo mon, pismo mońskie -
alfabet sylabiczny wywodzący się z południowo-indyjskiego
pisma Pallawa, używany do zapisu
języka mon na terenie
Birmy. Z dawnego pisma mon wywodzi się współczesne
pismo birmańskie oraz
pismo lanna w północnej
Tajlandii. Od pisma birmańskiego pismo mońskie odróżnia duża ilość tzw. ligatur, czyli kombinacji liter oddających zbitki spółgłoskowe.
Bhutańczycy to ogólna nazwa mieszkańców
Bhutanu. Posługują się
językami lub
dialektami (gł.
dzongkha)
języka tybetańskiego z grupy
języków chińsko-tybetańskich oraz
indoirańskiej. Są podzieleni
etnicznie na kilkanaście ludów:
Pismo tai dam - system pisma służący do zapisywania języka tai dam w
Wietnamie i
Laosie. Początki tego pisma nie są znane, ale kształt liter przypomina
pismo tajskie i
laotańskie. W przeciwieństwie do tych systemów pisma, które są
abugidami, pismo tai dam jest "prawdziwym"
alfabetem.
Pismo -
alfabet sylabiczny pochodzenia indyjskiego, wywodzący się posrednio ze starożytnego pisma
brahmi, używany do niedawna do zapisu
języka szan w
Birmie. Obecnie niewielu
Szanów potrafi się nim posługiwać. Podobnie jak
pismo birmańskie, charakteryzuje się mocno zaokrąglonym kształtem liter. Niektóre litery są identyczne z birmańskimi. Kierunek pisania: od lewej do prawej.
Nam Co (
tybet. གནམ་མཚོ་, Gnam-mtsho;
chin. upr.: 纳木错;
chin. trad.: 納木錯;
pinyin: Nàmù Cuò) -
jezioro słone w
Tybetańskim Regionie Autonomicznym w
Chinach.
Xigazê (
tyb. གཞིས་ཀ་རྩེ་ས་ཁུལ་,
Wylie gzhis-ka-rtse sa khul;
chin. upr. 日喀则地区,
chin. trad. 日喀則地區,
pinyin Rìkāzé Dìqū) –
prefektura w południowej części
Tybetańskiego Regionu Autonomicznego, w
Chinach. W 1999 roku prefektura liczyła 629 697 mieszkańców.
Nagqu (
tyb. ནག་ཆུ་ས་ཁུལ་,
Wylie nag-chu sa-khul;
chin. upr. 那曲地区,
chin. trad. 那曲地區,
pinyin Nàqū Dìqū) – prefektura w
Chinach, w
Tybetańskim Regionie Autonomicznym. Siedzibą prefektury jest powiat Nagqu. W 1999 roku liczyła 356 534 mieszkańców.
Shannan lub Lhoka (
tyb. ལྷོ་ཁ་ས་ཁུལ་,
Wylie lho-kha sa-khul;
chin. upr. 山南地区,
chin. trad. 山南地區,
pinyin Shānnán Dìqū) – prefektura w
Chinach, w
Tybetańskim Regionie Autonomicznym. Siedzibą prefektury jest powiat Nêdong. W 1999 roku liczyła 316 010 mieszkańców.
Nyingchi (
tyb. ཉིང་ཁྲི་ས་ཁུལ་,
Wylie nying-khri sa khul;
chin. upr. 林芝地区,
chin. trad. 林芝地區,
pinyin Línzhī Dìqū) – prefektura w
Chinach, w
Tybetańskim Regionie Autonomicznym. Siedzibą prefektury jest powiat Nyingchi. W 1999 roku liczyła 147 063 mieszkańców.
Pismo pahlavi - system pisma używany do zapisywania różnych odmian
języka średnioperskiego w czasach panowania dynastii
Sasanidów (III-VII w.). Wywodzi się z
pisma aramejskiego i podobnie jak ono, zapisywane było od strony prawej do lewej. Posiadało kilka różnych wariantów. Pismo pahlavi zalicza się do tzw.
abdżadów, tzn. nie jest pełnym alfabetem, gdyż samogłoski nie są zapisywane. Dodatkowa trudność polegała na tym, że język średnioperski posiadał znacznie więcej spółgłosek, niż język aramejski, wobec czego niektóre litery reprezentowały różne dźwięki. Z pisma pahlavi powstał znacznie doskonalszy system pisma, tzw.
alfabet awestyjski, używany do zapisywania religijnych tekstów
zoroasztryjskich, gdzie wymagana była większa precyzja zapisu, oraz kilka innych systemów pisma.
Lhalu Cełang Dordże (
tyb. ལྷ་ཀླུ་ཚེ་དབང་རྡོ་རྗེ་,
tybetański pinyin Lhalu Cêwang Dojê,
uproszczony chiński 拉鲁·次旺多吉
pinyin Lālǔ Cìwàng Duōjí; ur.
1915) – tybetański polityk, książę.
Burog Co (
chin. upr.: 布若错;
chin. trad.: 布若錯;
pinyin: Bùruò Cuò;
tyb.: བུ་རོག་མཚོ,
Wylie: bu rog mtsho) – słone jezioro bezodpływowe w zachodnich
Chinach, w północnej części
Tybetańskiego Regionu Autonomicznego, w prefekturze
Nagqu. Leży na wysokości 5158 m n.p.m. i zajmuje powierzchnię ok. 87,5 km². Roczna suma opadów wynosi 100–150 mm. Do jeziora wpadają liczne potoki wypływające z pobliskich lodowców. Na północnym brzegu występują sołonczaki.
Qamdo (
tyb. ཆབ་མདོ་ས་ཁུལ་,
Wylie chab-mdo-sa-khul;
chin. upr. 昌都地区,
chin. trad. 昌都地區,
pinyin Chāngdū Dìqū) – prefektura w
Chinach, w
Tybetańskim Regionie Autonomicznym. Siedzibą prefektury jest powiat Qamdo. W 1999 roku liczyła 557 043 mieszkańców.
Yushu (
chin. trad. 玉樹藏族自治州,
chin. upr. 玉树藏族自治州,
pinyin Yùshù Zàngzú Zìzhìzhōu;
tyb. ཡུལ་ཤུལ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་,
Wylie Yul-shul Bod-rigs rang-skyong-khul) –
tybetańska prefektura autonomiczna w
Chinach, w prowincji
Qinghai. Siedzibą prefektury jest powiat Yushu. W 1999 roku liczyła 252 696 mieszkańców.
Tanggula Shanmai (również Dangla Shanmai;
chin. upr.: 唐古拉山脉;
chin. trad.: 唐古拉山脈;
pinyin: Tánggǔlā Shānmài;
tyb.: གདང་ལ་།) –
łańcuch górski w południowo-zachodnich
Chinach, na granicy
Tybetańskiego Regionu Autonomicznego i prowincji
Qinghai, pomiędzy pasmami
Kunlun i
Nienczen Tangla, na
Wyżynie Tybetańskiej. Średnia wysokość wynosi ponad 5000 m
n.p.m. Najwyższym szczytem jest Geladaindong, mający wysokość 6559 m n.p.m.
Pismo saurasztra -
alfabet sylabiczny, tradycyjnie używany do zapisu indoaryjskiego
języka saurasztryjskiego w południowych
Indiach. Powstał pod koniec XIX w., obecnie najczęściej używa się zmodyfikowanej wersji
pisma tamilskiego. Podobnie jak inne alfabety indyjskie, obowiązuje kierunek pisma od lewej do prawej, w liniach poziomych.
Czham (
tyb. འཆམ
Wylie cham) - tradycyjne tybetańskie tańce w maskach, wywodzące się z przedbuddyjskiej religii
bön, lecz zarazem stanowiące
rytuał w ramach
buddyzmu tybetańskiego. Symbolizują walkę dobra ze złem i kończą się spaleniem głowy
Jamy, boga śmierci. Rytuał jest odprawiany z okazji
Losar, tybetańskiego Nowego Roku oraz innych ważnych świąt.
Alfabet arabski – alfabetyczne
pismo używane do zapisu
języka arabskiego. Powstało z nabatejskiej odmiany pisma
aramejskiego. Pismo arabskie rozpowszechnione jest w krajach muzułmańskich.