Problem Gettiera - problem ustalenia koniecznych i wystarczających warunków, jakie muszą spełniać przekonania, żeby można je było uznać za
wiedzę.
Edmund Gettier jest autorem napisanego w
1963 roku artykułu p.t. Is Justified True Belief Knowledge? (Czy uzasadnione i prawdziwe przekonanie jest wiedzą?). Tekst, w którym autor podaje przykłady mające pokazać, że warunki tzw. klasycznej definicji wiedzy są niewystarczające, stał się przedmiotem żywej dyskusji w
epistemologii.
Edmund L. Gettier III (ur.
1927 r. w
Baltimore, w stanie
Maryland) jest
amerykańskim filozofem i emerytowanym profesorem University of Massachusetts Amherst. Znany jest jako autor opublikowanego w 1963 r. w pismie Analysis trzystronicowego artykułu p.t. Is Justified True Belief Knowledge? (Czy uzasadnione i prawdziwe przekonanie jest wiedzą?).
Wiedza - termin używany powszechnie, dotychczas nie posiada jeszcze ogólnie uznanej
definicji. Za klasyczną uznaje się definicję
Platona z dialogu Teajtet, gdzie
Sokrates w rozmowie z Teajtetem dochodzi do sformułowania definicji, że wiedza to prawdziwe, uzasadnione przekonanie. Nowa Encyklopedia Powszechna definiuje wiedzę jako „ogół wiarygodnych
informacji o rzeczywistości wraz z umiejętnością ich wykorzystywania”.
Wiedza cicha - inaczej: wiedza ukryta; jest to rodzaj
wiedzy wykorzystywanej w codziennych działaniach, której istoty nie do końca jednak można określić, przez co formalizacja i przekazywanie innym osobom wiedzy cichej jest bardzo utrudnione; do wiedzy cichej zaliczane są tzw. know-how i know-who.
Zarządzanie wiedzą (ang. Knowledge Management, KM) - to zespół sformalizowanych sposobów gromadzenia i wykorzystywania
wiedzy formalnej oraz
wiedzy cichej uczestników organizacji (np. pracowników firmy).
Zarządzanie wiedzą, to próba jak najlepszego wykorzystania wiedzy, która jest dostępna w organizacji, tworzenie nowej wiedzy oraz zwiększanie jej zrozumienia.
Internalizm to stanowisko w
epistemologii dotyczące
wiedzy, wedle którego podmiot posiadający wiedzę musi być świadomy racji uzasadniania jej. Bez wspomnianej świadomości nie ma wiedzy. Jako stanowisko powstał po II wojnie światowej. Jego przeciwieństwem jest
eksternalizm.
Zarządzanie wiedzą (ang. Knowledge management, KM) - to zespół sformalizowanych sposobów gromadzenia i wykorzystywania
wiedzy formalnej oraz
wiedzy cichej uczestników organizacji (np. pracowników firmy).
Zarządzanie wiedzą, to próba jak najlepszego wykorzystania wiedzy, która jest dostępna w organizacji, tworzenie nowej wiedzy oraz zwiększanie jej zrozumienia.
Problem naukowy jest odzwierciedleniem braków w danej
nauce. Może to być brak odpowiedzi naukowych na pytania wynikające z aktualnego stanu
wiedzy. Mogą to być także błędy w odpowiedziach – pojęciach, opisach, wyjaśnieniach,
teoriach naukowych. Często oba braki występują jednocześnie.
Myślenie potoczne albo znaczenie potoczne - charakteryzuje się naturalnymi, konkretnymi twierdzeniami opisującymi realistyczne postawy; przekonania tymczasowe, osobiste formułowane są na podstawie doświadczeń własnych; przekonania niespójne przemieszane z
przesądami i uprzedzeniami;
wiedza w tym typie myślenia często przekazywana jest z pokolenia na
pokolenie.
Ja realne - obszar
wiedzy o sobie, który dotyczy tego kim się jest. Można wyróżnić jeszcze
ja idealne (wiedzę na temat tego jakim chciałbym być) i ja powinnościowe (wiedzę na temat tego, jakim powinienem być, przekonania o obowiązkach i powinnościach).
Źródła poznania - w
epistemologii to, co sprawia, że zmieniamy swoje
przekonania. Źródłem poznania podmiotu x co do tego, czy p jest wszystko, co doprowadza x do przyjęcia lub odrzucenia przekonania, że p.
Eksternalizm - pogląd w
epistemologii dotyczący
wiedzy, według którego podmiot posiadający wiedzę nie musi być świadomy racji uzasadnienia jej.Jako stanowisko powstał po II wojnie światowej.Jego przeciwieństwem jest
internalizm. Istnieje także pojecie Eksternalizmu semantycznego (w teorii znaczenia i filozofii umysłu), jego najwybitniejszymi przedstawicielami są
Hilary Putnam i Tyler Burge.
Pracownik wiedzy – jedna z najbardziej znanych definicji pracownika wiedzy "knowledge worker" stworzona przez T. H. Davenporta stwierdza, że mają oni wysoki stopień wiedzy specjalistycznej, wykształcenie lub doświadczenie, a wykonywana przez nich praca wymaga tworzenia, dystrybucji oraz wykorzystywania wiedzy. Pracownicy wiedzy to nowa kategoria specjalistów, których podstawowym zadaniem jest produktywne wykorzystanie i wymiana wiedzy. Odpowiadają oni za kreowanie i wdrażanie nowych pomysłów, dzięki którym organizacje dopasowują strategię do zachodzących coraz szybciej zmian w otoczeniu biznesowym. Ich podstawowym zadaniem jest poszukiwanie, wymiana, łączenie i wykorzystanie wiedzy wewnątrz organizacji i poza jej granicami.
Wiedza formalna, inaczej: wiedza uzewnętrzniona – rodzaj
wiedzy możliwej do wyartykułowania, którą można wyrazić przy pomocy
słów,
liczb,
znaków czy też
symboli oraz obrazów.
Ezoteryka odnosi się do wiedzy dostępnej jedynie dla osób uprzywilejowanych, doświadczonych lub takich, które przeszły inicjację. Jest to tzw.
wiedza tajemna, czyli przeznaczona tylko dla grona wtajemniczonych, wybrańców. Pojęcie to jest często używane w
religioznawstwie.
Wiedza milcząca (lub wiedza cicha, wiedza ukryta,
ang. tacit knowledge) to pojęcie, które do filozofii nauki wprowadził
Michael Polanyi, pozostając pod wpływem metody przykładów paradygmatycznych
Wittgensteina, kwestionując utożsamianie całości wiedzy z wiedzą zwerbalizowaną. Argumentował on, że możemy wiedzieć więcej niż możemy wypowiedzieć. Pojęcie to jest obecnie ważne w dziedzinie
zarządzenia wiedzą.
Gospodarka oparta na wiedzy (GOW) - według definicji
OECD jest to gospodarka oparta wprost na tworzeniu, traktowanym jako produkcja, oraz dalszym przekazywaniu, czyli dystrybucji oraz praktycznym wykorzystaniu
wiedzy i
informacji. Są więc trzy etapy będące podstawą
rozwoju gospodarczego - produkcja, dystrybucja, wdrożenie. Wiedza jest określonym produktem (niezależnym bytem), który napędza rozwój. W jednym z głównych programów rozwojowych Unii Europejskiej jakim jest
Strategia lizbońska, podstawowe znaczenie ma właśnie gospodarka oparta na wiedzy.
Ezoteryka odnosi się do wiedzy dostępnej jedynie dla osób uprzywilejowanych, doświadczonych lub takich, które przeszły inicjację. Jest to tzw.
wiedza tajemna, czyli przeznaczona tylko dla grona wtajemniczonych, wybrańców. Pojęcie to jest często używane w
religioznawstwie.
Problem odwrotny (zagadnienie odwrotne,
ang. Inverse problem) jest zadaniem, które często występuje w różnych gałęziach nauki czy matematyki gdzie niektóre parametry modelu muszą być wyznaczone z obserwowanych wartości.
Teoria koloru – interdyscyplinarny dział
wiedzy zajmujący się powstawaniem u człowieka wrażeń barwnych, oraz teoretycznymi i praktycznymi aspektami czynników zewnętrznych biorących udział w procesie powstawania tych wrażeń. Teorię koloru można również nazywać teorią barwy, jednak w praktyce zwykło używać się pierwszego terminu.
Teoria wyboru społecznego zajmuje się analizą zbiorowego podejmowania decyzji. Powiązana jest z
teorią wyboru publicznego. Określa warunki jakie muszą być spełnione, lub jakie nie są spełniane w różnych metodach podejmowania decyzji zbiorowych.