Linki:
Ślimaki,
Żółwie,
Ałaszan,
Afryka,
Agamowate,
Ahaggar,
Al-Hamada al-Hamra,
Allelopatia,
Ameryka Północna,
Ameryka Południowa,
Anabioza,
Anekumena,
Antarktyda,
Antylopa,
Anza-Borrego,
Ar-Rab al-Chali,
Aral-kum,
Arktyka,
Atakama,
Australia,
Australia (kontynent),
Azja,
Azja Środkowa,
Barchan (wydma),
Biogeografia,
Bliski Wschód,
Boliwia,
Bolsón de Mapimí,
Bruk deflacyjny,
Chile,
Chiny,
Chityna,
Chlorki,
Chrząszcze,
Czarnuchowate,
Drapieżne,
Edafon,
Erg (pustynia),
Erg Szasz,
Europa,
Fenek,
Fitofag,
Góralki,
Góry Skaliste,
Gady,
Gazela,
Gekonowate,
Gleby kasztanowe,
Gobi,
Graniak,
Grenlandia,
Gruboszowate,
Gryzonie,
Halofity,
Hamada,
Indie,
Insolacja,
Iran,
Jaszczurki,
Jezioro Aralskie,
Kalahari,
Kanguroszczur,
Kara-kum,
Karaczany,
Klimat,
Klimat zwrotnikowy,
Kotlina Kaszgarska,
Kuropatewka pustynna,
Kutykula,
Kutyna,
Kwas moczowy,
Kyzył-kum,
Legwanowate,
Libia,
Lista pustyń według powierzchni,
Mała Pustynia Piaszczysta,
Mały Nefud,
Maroko,
Meksyk,
Miraż,
Misa deflacyjna,
Mojave,
Moloch straszliwy,
Mongolia,
Morze Martwe,
Mrówkowate,
Mujun-kum,
Namib,
Nevada,
Niecka,
Nietoperze,
Nisza ekologiczna,
Oaza (geografia),
Opad atmosferyczny,
Oryks arabski,
Ostaniec,
Owadożerne,
Owady bezskrzydłe,
Półpustynia,
Półwysep Arabski,
Pająki,
Pajęczaki,
Pampa (formacja roślinna),
Playa,
Pliocen,
Pluskwiaki,
Polska,
Pora deszczowa,
Próchnica (humus),
Prostoskrzydłe,
Ptaki,
Pustynia żwirowa,
Pustynia (województwo podkarpackie),
Pustynia Arabska,
Pustynia Błędowska,
Pustynia Gibsona,
Pustynia Libijska,
Pustynia Lut,
Pustynia Negew,
Pustynia Nubijska,
Pustynia Siedlecka,
Pustynia Simpsona,
Pustynia Sonora,
Pustynia Strzeleckiego,
Pustynia Syryjska,
Pustynia górzysta,
Pustynia lodowa,
Pustynnienie,
Róża jerychońska,
Reg,
Registan (pustynia),
Roślinność,
Rośliny efemeryczne,
Ryjkonosy,
Ryjoskoczek,
Sępy,
Sahara,
Salar de Uyuni,
Scynkowate,
Sebha,
Siarczany,
Skala porostowa,
Skoczkowate,
Skorpiony,
Sminthopsis,
Solfugi,
Ssaki,
Stany Zjednoczone,
Stawonogi,
Step,
Stepówki,
Step pustynny,
Strefa podbiegunowa,
Strefa podzwrotnikowa,
Suchorośla,
Sukulenty,
Suwak (gryzoń),
Szaroziemy,
Szczuroskoczkowate,
Szott,
Takla Makan,
Tanami,
Tanizruft,
Temperatura powietrza,
Termity,
Thar,
Tibesti,
Torbacze,
Turkmenistan,
Tybet (region),
Ued,
Węże,
Węglan sodu,
Waranowate,
Wielbłąd,
Wielka Pustynia Piaszczysta,
Wielka Pustynia Słona (Iran),
Wielka Pustynia Słona (USA),
Wielka Pustynia Wiktorii,
Wielki Erg Wschodni,
Wielki Erg Zachodni,
Wielki Nefud,
Wydma,
Wydma gwiaździsta,
Wydma paraboliczna,
Wydma podłużna,
Wydma poprzeczna,
Zwierzęta,
Zwrotnik (geografia),
Pustynia – teren o znacznej powierzchni, pozbawiony zwartej
szaty roślinnej na skutek małej ilości
opadów i przynajmniej okresowo wysokich
temperatur powietrza, co sprawia, że parowanie przewyższa ilość opadów
[1]. Na gorących pustyniach ekstremalne temperatury sięgają do 50 °C (najwyższa zanotowana temperatura to 57,8 °C), nocą zaś dochodzą do 0 °C, charakterystyczne są dla nich też znaczne amplitudy dobowe temperatury, stały deficyt wilgotności oraz silne nasłonecznienie. Czasem termin pustynia stosowany jest również do obszarów pozbawionych zwartej roślinności z innych powodów niż przewaga parowania nad opadami, np. do
pustyń lodowych. Funkcjonują również określenia odległe znaczeniowo od podstawowego terminu, takie jak
pustynia porostowa.
Pustynia – teren o znacznej powierzchni, pozbawiony zwartej
szaty roślinnej wskutek małej ilości
opadów i przynajmniej okresowo wysokich
temperatur powietrza, co sprawia, że parowanie przewyższa ilość opadów. Na gorących pustyniach ekstremalne temperatury sięgają do 50 °C (najwyższa zanotowana temperatura to 57,8 °C), nocą zaś dochodzą do 0 °C, charakterystyczne są dla nich też znaczne amplitudy dobowe temperatury, stały deficyt wilgotności oraz silne nasłonecznienie. Czasem termin pustynia stosowany jest również do obszarów pozbawionych zwartej roślinności z innych powodów niż przewaga parowania nad opadami, np. do
pustyń lodowych. Funkcjonują również określenia odległe znaczeniowo od podstawowego terminu, takie jak
pustynia porostowa.
Aralska Kara-Kum -
pustynia w
Kazachstanie, na północny wschód od
Jeziora Aralskiego, o powierzchni ok. 35-40 tys. km². Na jej południowym krańcu płynie rzeka
Syr-daria. Temperatury maksymalne latem dochodzą do +35°C (najwyższa notowana +43°C), zimą do -10°C (minimalne nocami do -25°C, najniższa zanotowana -42°C). Suma opadów 120 mm rocznie (średnia wieloletnia).
Arał mangy Karakumy (także Arał Karakumy;
kaz. Арал маңы Қарақұмы; Арал Қарақұмы;
ros. Приаральские Каракумы, Priaralskije Karakumy) –
pustynia w
Kazachstanie, na północny wschód od
Jeziora Aralskiego, o powierzchni ok. 35-40 tys. km². Na jej południowym krańcu płynie rzeka
Syr-daria. Temperatury maksymalne latem dochodzą do +35 °C (najwyższa notowana +43 °C), zimą do -10 °C (minimalne nocami do -25 °C, najniższa zanotowana -42 °C). Suma opadów 120 mm rocznie (średnia wieloletnia).
Aralska Kara-Kum -
pustynia w
Kazachstanie, na północny wschód od
Jeziora Aralskiego, o powierzchni ok. 35-40 tys. km². Na jej południowym krańcu płynie rzeka
Syr-daria. Temperatury maksymalne latem dochodzą do +35°C (najwyższa notowana +43°C), zimą do -10°C (minimalne nocami do -25°C, najniższa zanotowana -42°C). Suma opadów 120 mm rocznie (średnia wieloletnia).
Virga –
opad (
deszcz lub
śnieg), który nie dociera do powierzchni Ziemi, ponieważ wyparowuje na większych wysokościach. Dzieje się tak najczęściej, kiedy dolna część
atmosfery ma niską
wilgotność (np. nad
pustynią). Z virgą związane są ciekawe efekty meteorologiczne np. "zasiewanie" niskich chmur wodnych przez opad z wysokich chmur lodowych (ang. feeder-seeder mechanism), wskutek czego powstaje deszcz. Ponadto
parujący deszcz traci ciepło i mogą powstawać obszary zmniejszonej temperatury napędzające lokalne zstępujące prądy powietrza, niebezpieczne dla lotnictwa.
Pustynia Gibsona (
ang. Gibson Desert) – żwirowa
pustynia w
Australii Zachodniej, pomiędzy
Wielką Pustynią Piaszczystą na północy a
Wielką Pustynią Wiktorii na południu. Obszar jej wynosi 155 900 km², a roczna suma opadów 125-250 mm.
Wielka Pustynia Wiktorii (
ang. Great Victoria Desert) – piaszczysta
pustynia w południowo-wschodniej części
Australii Zachodniej i północno-zachodniej
Australii Południowej granicząca od północy z
Pustynią Gibsona. Obszar jej to 1 549 tys. km², a roczna suma opadów wynosi 200-250 mm.
Pustynia Simpsona (
ang. Simpson Desert) –
pustynia w środkowej
Australii o całkowitej powierzchni 170,000 km². W północnej części kamienista, środkowej piaszczysta, a południowo-wschodniej żwirowa. Opad roczny jest bardzo zmienny i nie do przewidzenia. Tylko nieznacznie przekracza opad na
Saharze i wynosi ok. 130 mm . Letnie temperatury mogą przekraczać 50°C.
Pustynia chłodna -
pustynia, którą charakteryzuje zazwyczaj brak lub bardzo ograniczony dostęp do wilgotnych i ciepłych
mas powietrza, spowodowanych zimnym
prądem morskim lub silnym
kontynentalizmem.
Pustynia Lut (Daszt-e Lut, Kawir-e Lut) -
pustynia we wschodnim
Iranie o powierzchni ok. 80 tys. km2 (długość ok. 500 km, szerokość do 200 km), znajduje się na 500-600 m n.p.m.
Pustynia Lut (Daszt-e Lut, Kawir-e Lut) -
pustynia we wschodnim
Iranie o powierzchni ok. 80 tys. km (długość ok. 500 km, szerokość do 200 km), znajduje się na 500-600 m n.p.m.
Pustynia Syryjska – skalista
pustynia na pograniczu
Syrii,
Iraku,
Arabii Saudyjskiej i
Jordanii. Powierzchnia wynosi ok. 1 000 000 km². Roczna suma opadów sięga 150
mm na
m². Jej współrzędne geograficzne to: 32°N, 36°E. Liczne słone powierzchnie (sołonczaki).
Stała materiałowa – fizyczna lub chemiczna właściwość danej
substancji, która może być wyrażona liczbowo. Podanie precyzyjnej wartości liczbowej stałej wymaga często określenia warunków zewnętrznych (np.
temperatury,
ciśnienia,
wilgotności). Wartości stałych materiałowych są zazwyczaj podawane w postaci stabelaryzowanej. Są wydawane książki w całości poświęcone prezentacji tych stałych.
Zmysł temperatury, czucie temperatury, termorecepcja –
zmysł, przez który organizm odbiera
temperaturę. U większych
zwierząt termorecepcja przeważnie odbywa się przez
skórę. Szczegóły tego jak funkcjonują receptory temperatury nadal są w trakcie badań.
Ssaki mają co najmniej dwa typy
termoreceptorów: te, które odpowiedzialne są za czucie gorąca (tj. temperatury powyżej stałej temperatury ciała) i te, które odpowiadają za czucie zimna (tj. temperatury poniżej stałej temperatury ciała).
Barchan, wydma sierpowata - rodzaj ruchomej
wydmy o półksiężycowatym kształcie i ramionach wysuniętych zgodnie z kierunkiem
wiatru (w stronę zawietrzną), charakterystyczny dla
pustyń piaszczystych, pozbawionych roślinności (
Sahara,
Kalahari). Wąskie ramiona przemieszczają się szybciej niż część centralna wydmy. Barchany często łączą się ze sobą, tworząc długie piaszczyste wały, które noszą nazwę wydm wałowych. Ciągną się one nieraz setki kilometrów. Powstają w klimacie suchym, stok dowietrzny jest łagodny i zbity, stok odwietrzny stromy i luźny.
Pustynia mgielna to
pustynia odznaczająca się specyficznymi warunkami klimatycznymi. Spotyka się ją w miejscach gdzie brzegi kontynentu obmywa zimny
prąd morski, pod wpływem którego nad pustynią powstają
mgły. Są one jedynym dostarczycielem wilgoci, ponieważ deszcze bardzo rzadko padają. Pustynią mgielną jest afrykańska pustynia
Namib, oraz Pustynia Peruwiańsko-Chilijska.
Pustynia Korath - fikcyjna
pustynia występująca w twórczości
Andrzeja Sapkowskiego. Pustynia położona jest na wschód od gór Tir Tochair. Miejsce, w którym ląduje
Ciri, bohaterka cyklu sagi o
wiedźminie, po przejściu przez spaczony portal w wieży
Tor Lara na
Wyspie Thanedd. To tutaj, próbując korzystać z potęgi ognia, traci magiczną moc. Pustynia ta nazywana jest też Patelnią.
Pustynia Arabska (Pustynia Wschodnia) -
pustynia w
Afryce, stanowi północno-wschodnią część
Sahary. Zajmuje obszar między
Nilem a
Morzem Czerwonym. Jej zachodnia część to głównie pustynia piaszczysto-żwirowa i gruzowa, a wschodnia - kamienista.
Mała Pustynia Piaszczysta (
ang. Little Sandy Desert) – piaszczysta
pustynia w północno-zachodniej części
Australii Zachodniej granicząca z
Wielką Pustynią Piaszczystą. Obszar jej wynosi 109 613 km². Pustnia jest częścią Parku Narodowego.