Romantyzm

Romantyzm (z fr. romantisme, od roman – powieść, opowieść) – epoka w historii sztuki i literatury, trwająca od lat 90. XVIII wieku do lat 40. XIX wieku. Romantyzm był ruchem ideowym, literackim i artystycznym, który rozwinął się początkowo w Europie i wyrażał się w poezji, malarstwie i muzyce.

Opera werystyczna to kierunek, który pojawił się we włoskiej muzyce operowej przy końcu XIX wieku. Cechował go odwrót od tematyki fantastycznej, kultywowanej w okresie romantyzmu i poszukiwanie materiału zaczerpniętego z rzeczywistości.

Węgiersko-polskie związki literackie do wieku XVIII w Polsce były ograniczone do zainteresowania kronikami i wydarzeniami aktualnymi na Węgrzech. Informacje o Polsce przedostawały się na Węgry od średniowiecza za pomocą kontaktów o charakterze religijnym. Po XVIII wieku nastąpiło poszerzenie osiągnięć hungarologii polskiej. Od XIX wieku zaczęły ukazywać się obszerniejsze informacje na temat literatury węgierskiej, jednak dopiero w epoce romantyzmu szczególnie zwrócono uwagę na kulturę węgierską.

Czarny romantyzm – był literackim prądem zaliczanym do romantyzmu, który zaistniał w roku 1793. Cechował się on - w odróżnieniu od romantyzmu - irracjonalnymi i melancholijnymi cechami, z fascynacją dotyczącą tworzenia się ludzkiego szaleństwa i zła. Artyści i autorzy kierunku zajmowali się inną stroną romantyzmu, przy czym ich dzieła miały często ponury, przepełniony rezygnacją charakter.

Walka klasyków z romantykami – literackie zjawisko francuskie odnoszące się do bitwy artystycznej z roku 1830 jaka towarzyszyła końcowi jednej epoki w historii sztuki we Francji i narodzinom nowej: klasycyzm i ideały oświeceniowe odchodziły w cień, na plan pierwszy wysuwał się romantyzm.

Józef Bohdan Dziekoński (ur. 7 lutego 1816 w Warszawie, zm. 3 lipca 1855 w Paryżu) – polski prozaik epoki romantyzmu; znany z burzliwego życia oraz tajemniczej osobowości autor "opowieści niesamowitych" .

Romantyzm w muzyce zaczął się rodzić już za życia Beethovena, w okresie po rewolucji francuskiej, kiedy to w całej Europie zaczęły zachodzić zmiany o przełomowym znaczeniu. Najwyższym celem romantyków było połączenie religii, nauki i życia w jedną wyższą, wspólną jakość, jaką była sztuka. Najkrócej można powiedzieć, że romantyzm zrodziła potrzeba i pragnienie wolności. Ta idea pozostała żywa we wszystkich następnych pokoleniach twórców, aż do dnia dzisiejszego.

Pan młody, ros. Жених, Żenich – bajka-ballada Aleksandra Puszkina, napisana 30 lipca 1825 roku. Po raz pierwszy została opublikowana w czasopiśmie "Moskowskij Wiestnik" (1927) nr 12 ("Московский вестник"). Przewodnim motywem utworu jest opowieść o dziewczynie i rozbójnikach. Utwór, wprowadzający do literatury pięknej elementy folkloru, wywarł wpływ na romantykach rosyjskich.

Sara Mingardo (ur. 2 marca 1961 w Mestre) – włoska śpiewaczka (kontralt) , wykonująca utwory od dzieł muzyki dawnej, poprzez klasycyzm, romantyzm aż po muzykę XX. wieku.

Kubizm – kierunek w sztukach plastycznych, głównie malarstwie i rzeźbie, który rozwinął się we Francji na początku XX wieku, poszukujący nowych zasad budowy przestrzennej dzieła przez odrzucenie reguł perspektywy i geometryczne uproszczenie elementów kompozycji.

Karmazynowy poemat – zbiór poezji Jana Lechonia, który powstał w latach 1916–1918, a wydany został w 1920 w Warszawie. Problematyka poematu obejmuje postacie i zdarzenia ściśle związane z kulturą i historią Polski. Jest wyrazem zachwytu przeszłością. Nawiązuje do tradycji romantycznej (sceneria, historiozofia) jak i klasycystycznej (teatralność, retoryka, patos, układy peryfrastyczne). Wyczuwalne są wpływy młodopolskie i poezji niepodległościowej. Wznowiony w 1930.

Frankenstein (ang. Frankenstein; or, The Modern Prometheus − Frankenstein, czyli współczesny Prometeusz) − powieść angielskiej pisarki i poetki okresu romantyzmu Mary Shelley z 1818 roku. Pisarz SF Brian Aldiss uważa Frankensteina za pierwszą powieść SF lub przynajmniej zapowiedź tego gatunku.

Spowiedź dziecięcia wieku (Confession d’un enfant du siècle, 1836) – francuska powieść romantyczna autorstwa Alfreda de Musseta, będąca swoistą kontynuacją preromantycznych powieści autobiograficznych w rodzaju Adolfa czy Obermanna.

Nathaniel Hawthorne (ur. 4 lipca 1804 w Salem, zm. 19 maja 1864 w Plymouth) − pisarz romantyczny, powszechnie uważany za największego i najbardziej wpływowego twórcę literatury amerykańskiej XIX wieku .

Szkoła siedmiogrodzka (rum. Şcoala Ardeleană, niem. Siebenbürgische Schule) – polityczny i kulturowy ruch w ramach rumuńskiego odrodzenia narodowego w Siedmiogrodzie, w drugiej połowie XVIII i na początku XIX wieku; celami tego ruchu były: upowszechnianie unii kościelnej, walka o równouprawnienie Wołochów z innymi narodami Imperium Habsburgów, wzbudzanie rumuńskiej tożsamości narodowej wśród wołoskiej ludności Transylwanii a także romanizacja języka rumuńskiego. Dawniej ruch ten był uważany za przejaw oświecenia na ziemiach rumuńskich, współcześni historycy przypisują mu jednak charakter raczej romantyczno-narodowy.

Oświecenie, określane często jako wiek rozumu – nurt kulturalny oraz okres w historii Europy przypadający na lata 1688-1789. W rozumieniu szerszym: epoka w dziejach kultury europejskiej między barokiem a romantyzmem.

Abu Szabaka Iljas to poeta libański; przedstawiciel nurtu romantycznego ukształtowanego pod wpływem poezji francuskiej. Autor kilku zbiorów poetyckich, np. Ghalwa 1946.

Proza poetycka - rodzaj prozy przesyconej subiektywizmem, środkami stylistycznymi, rytmiką, charakterystycznymi dla poezji. Szczególnie popularna była w okresie romantyzmu i modernizmu.

Roman Zmorski, piszący również pod pseudonimami Roman Mazur oraz Roman Zamarski (ur. w 1822 w Warszawie, zm. 1867 w Dreźnie) – polski poeta, tłumacz i folklorysta epoki romantyzmu, najwybitniejszy przedstawiciel tzw. Cyganerii Warszawskiej ; autor liryki ludowej silnie związanej z tradycją Mazowsza oraz ideami panslawizmu.

Monodramat - gatunek dramatu, w którym głos przyznawano jednej postaci. Jeśli w tekście pojawiali się inni bohaterowie, mogli zabrać głos, lecz ogromna większość tekstu przypadała protagoniście.Monodramat zwykle kończył się śmiercią monologującego bohatera. Rozkwit monodramatu przypada na epokę romantyzmu.

Alina Kowalczykowa (ur. 19 lutego 1936 roku w Warszawie) – profesor historii literatury polskiej, autorka licznych publikacji naukowych z dziedziny humanistyki, członkini Towarzystwa Popierania i Krzewienia Nauk (obecnie w komisji rewizyjnej), PEN Clubu, Komitetu Nauk o Literaturze PAN oraz Instytutu Badań Literackich PAN. W swoich pracach zajmuje się głównie zagadnieniami romantyzmu.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja