Ruś Kijowska

Ruś Kijowska – okres w historii Rusi trwający umownie od 862 do 1240 roku. Rok 862, w którym Ruryk przybył do Nowogrodu Wielkiego, to symboliczna data powstania państwa ruskiego. W 882 roku książę nowogrodzki Oleg Mądry doprowadził do powstania Wielkiego Księstwa Kijowskiego – wczesnofeudalnego państwa we wschodniej Europie ze stolicą w Kijowie, istniejącego do 1169 roku. W 1054 roku Wielkie Księstwo Kijowskie uległo rozbiciu dzielnicowemu, przy czym władcy, którym udało się zawładnąć Kijowem nadal nosili tytuł wielkiego księcia kijowskiego i byli w hierarchii feudalnej postawieni wyżej od pozostałych książąt ruskich. W 1169 przekształcone w Wielkie Księstwo Włodzimierskie ze stolicą we Włodzimierzu nad Klaźmą, które przejęło dominującą rolę Kijowa. W 1240 na skutek najazdu mongolskiego Wielkie Księstwo Włodzimierskie utraciło niezależność polityczną na rzecz Złotej Ordy. Moment ten uważany jest powszechnie za koniec okresu Rusi Kijowskiej.

Księstwo kurskie – jedno z księstw udzielnych Rusi Kijowskiej XI-XIII wieku, położone w dorzeczach rzek Tuskar i Sejm. Stolicą księstwa był Kursk. Pod koniec XI wieku w Kursku, należącym wówczas do księstwa perejasławskiego, znajdowała się jedna z twierdz Rusi Kijowskiej. W 1166 roku księstwo kurskie zostało włączone do księstwa nowgorodzko-siewierskiego. W 1240 roku Kursk został zniszczony na skutek najazdu tatarskiego i stracił swoje znaczenie strategiczne. Na początku XV wieku ziemie, należące niegdyś do księstwa kurskiego zostały włączone do Wielkiego Księstwa Litewskiego, a następnie do Wielkiego Księstwa Moskiewskiego.

Księstwo briańskie – jedno z księstw udzielnych Rusi Kijowskiej, istniejące XII-XIV wieku, ze stolicą w Briańsku. Od 1146 roku miasto należało do księstwa czernihowskiego, w latach 1159–1167 wchodziło w skład księstwa wszczyżskiego. Księstwo briańskie usamodzielniło się w 1246 roku, po tym, jak na skutek najazdu tatarskiego upadł Czernihów. W 1263 roku książę czernihowski Roman I Michajłowicz Stary przeniósł do Briańska tron czernihowski. W XIV wieku o kontrolę nad Briańskiem walczyli Rurykowicze smoleńscy i czernihowscy. W 1356 roku księstwo zostało podbite przez Olgierda i włączone do Wielkiego Księstwa Litewskiego na prawach księstwa udzielnego. W 1430 roku księstwo briańskie upadło, a w 1500 roku te ziemie podbił Iwan III Srogi i włączył do państwa moskiewskiego.

Księstwo perejasławskie – jedno z księstw udzielnych Rusi Kijowskiej XI-XIII wieku ze stolicą w Perejasławiu. Zlokalizowane było na południowym wschodzie Rusi na lewym brzegu Dniepra. Graniczyło od zachodu z Wielkim Księstwem Kijowskim, od północy z księstwem czernihowskim, od stron południowej i wschodniej ze stepem i dlatego narażone było na najazdy koczowników. W 1054 roku, po śmierci Jarosława Mądrego, znalazło się pod władzą Wsiewołoda Jarosławicza. W połowie XII wieku księstwo popadło w zależność od Kijowa. W 1155 roku zostało podbite przez Jerzego Dołgorukiego i oddane jego synowi Glebowi. Odtąd należało do książąt włodzimiersko-suzdalskich. W 1239 roku Perejasław został zniszczony na skutek najazdu tatarskiego i księstwo upadło. W drugiej połowie XIV wieku ziemie niegdysiejszego księstwa perejasławskiego zostały włączone do Wielkiego Księstwa Litewskiego.

Księstwo Włodzimierskie - księstwo ruskie powstałe w 1154 roku z podziału Księstwa Wołyńskiego. Drugim powstałym wtedy księstwem było Księstwo Łuckie.

Księstwo podolskie – kraina historyczna leżąca na Rusi między rzekami Dniestr a Uszycą. Dzieliło się na Podole Zachodnie - Podniestrze i Podole Wschodnie - Pobuże. Pierwotnie ziemie podolskie wchodziły w skład księstwa halickiego i Wielkiego Księstwa Kijowskiego. Panujący władcy wywodzili się z dynastii Rurykowiczów. Podczas najazdu mongolskiego na Ruś w 1238 r. zniszczeniu uległy wszystkie ważniejsze grody Podola, m.in. Bakota, ówczesna stolica księstwa. Po ustaniu zawieruchy mongolskiej tereny zasiedliła ponownie ludność ruska. Na ten czas datuje się założenie Kamieńca Podolskiego, Bracławia, Winnicy.

Księstwo muromsko-riazańskie – początkowo ziemia, wschodząca w skład księstwa czernichowskiego, która następnie pod koniec XI wieku wyodrębniła się w osobne księstwo. Jako samodzielny organizm państwowy istniało w latach 1097–1129. Kontynuacją dziejową księstwa muromsko-riazańskiego były księstwa muromskie i riazańskie.

Księstwo briańskie wyodrębniło się w 1246 roku po upadku księstwa czernihowskiego na skutek podbojów tatarskich. W 1246 roku Roman Michajłowicz Starszy przeniósł tron czernihowski do Briańska. Księstwo upadło w 1430 roku.

Władcy Dukli i Zety -władcy Księstwa Dukli i Królestwa Zety, państw istniejących pomiędzy IX a XII wiekiem oraz Księstwa Zety istniejącego od połowy XIV do początków XVI wieku na obszarze dzisiejszej Czarnogóry.

Departament poznański – jednostka administracyjna Księstwa Warszawskiego ze stolicą w Poznaniu utworzona na podstawie art. 64 konstytucji z dotychczasowego departamentu poznańskiego Prus Południowych. 19 grudnia 1807 r. dokonano podziału departamentu na powiaty i zgromadzenia gminne. Po kongresie wiedeńskim wszedł w skład Wielkiego Księstwa Poznańskiego.

Rusyfikacja Finlandii – polityka władz Imperium Rosyjskiego wobec Wielkiego Księstwa Finlandii prowadzona w latach 1898-1905 i ponownie od 1908 do upadku caratu w Rosji. Jej celem była likwidacja autonomii Finlandii nadanej w 1809 przez cara Aleksandra I po ustanowieniu unii personalnej między Wielkim Księstwem Finlandii a Imperium Rosyjskim, a w dalszej perspektywie całkowicie włączenie Wielkiego Księstwa do Rosji i narzucenie ludności języka rosyjskiego.

Księstwo chełmskie – część księstwa halicko-włodzimierskiego, po walkach z Litwinami lenno Polski od 1366, w 1378 r. utracone na rzecz Węgier, odzyskane i inkorporowane do Polski w 1387.

Władcy Dukli i Zety -władcy Księstwa Dukli i Królestwa Zety, państw istniejących pomiędzy IX a XII wiekiem oraz Księstwa Zety istniejącego od połowy XIV do początków XVI wieku na obszarze dzisiejszej Czarnogóry.

Obszar księstwa oleśnickiego pierwotnie był położony w granicach księstwa wrocławskiego. W 1294 r. w wyniku wojny pomiędzy Henrykiem III Głogowczykiem i Henrykiem V Brzuchatym księstwo znalazło się w granicach księstwa głogowskiego.

Riapołowscy - książęca i bojarska rodzina będąca gałęzią Rurykowiczów. Protoplastą Riapołowskich był Iwan Kasza (zm.1247) - ósmy syn księcia Wsiewołoda Wielkie Gniazdo. Jego prawnukiem był Andrzej Fiodorowicz książę Starodubski (zm.1395). Riapołowo, od którego bierze swoją nazwę ród, to wieś nad rzeką Ungarą, lewym dopływem Tezy, na płn.-wsch. od Staroduba. Księstwo Riapołowskie wydzieliło się z księstwa Starodubskiego pod koniec XIV wieku i dostało się w posiadanie Iwana Nogawicy - trzeciego syna księcia Andrzeja Fiodorowicza Starodubskiego.

Rada Ministrów Księstwa Warszawskiego powstała na zasadzie art. 8 i 13 konstytucji Księstwa, wobec niepowołania wicekróla, który miał bezpośrednio porozumiewać się z każdym z ministrów.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja