Linki:
Ę,
Łaba,
Łacina,
Łemkowie,
Łotwa,
Łużyce,
Średniowiecze,
Ŭ,
Żupan (urząd),
Я,
Abchazja,
Afryka,
Al-Masudi,
Aleksander Brückner,
Alexandru Cihac,
Alfred Wielki,
American Association for the Advancement of Science,
Andrzej Wierciński,
Antowie,
Antyslawizm,
Artur Błażejewski,
Asparuch,
Austria,
Autochton,
Awarowie,
Azja,
B,
Bałtowie,
Bamberg,
Bawaria,
Białoruś,
Białorusini,
Bośnia i Hercegowina,
Bośniacy,
Bobrzanie,
Borna (książę chorwacki),
Bułgaria,
Bułgarzy,
Burglengenfeld,
Celtowie,
Cesarstwo Bizantyńskie,
Cesarstwo rzymskie,
Chan (władca),
Chorwaci,
Chorwacja,
Chromosom Y,
Cywilizacja zachodnia,
Część mowy,
Czarnogóra,
Czarnogórcy,
Czechy,
Czesi,
Danina,
Demokracja wojenna,
Derywacja (językoznawstwo),
Derywat (językoznawstwo),
Dialekt,
Dialekt czakawski,
Dniepr,
Dobrudża,
Don,
Dopełniacz (przypadek),
Dunaj,
Dysymilacja,
Edirne,
Estonia,
Etniczność,
Etymologia ludowa,
Europa,
Forchheim,
Frankowie,
Fulanie,
Górna Frankonia,
Górny Palatynat,
Gall Anonim,
Geograf Bawarski,
Gerard Labuda,
Germania (Tacyt),
Goldberg,
Goplanie,
Gród,
Grupa etniczna,
Hallstadt,
Haplogrupa,
Haplogrupa R1a1 (Y-DNA),
Harald III Surowy,
Hausa,
Heimskringla,
Henryk Łowmiański,
Henryk Paszkiewicz,
Historia,
Hunowie,
Hydronim,
III wiek p.n.e.,
II wojna światowa,
IX wiek,
Ibrahim ibn Jakub,
Indoeuropejczycy,
Józef Kostrzewski,
Język awestyjski,
Język białoruski,
Język bułgarski,
Język chorwacki,
Język czeski,
Język górnołużycki,
Język grecki,
Język litewski,
Język macedoński,
Język niemiecki,
Język polski,
Język praindoeuropejski,
Język prasłowiański,
Język rosyjski,
Język słowacki,
Język słoweński,
Język serbski,
Język serbsko-chorwacki,
Język staro-cerkiewno-słowiański,
Język staropolski,
Język ukraiński,
Języki bałtyckie,
Języki indoeuropejskie,
Języki irańskie,
Języki kentum,
Języki południowosłowiańskie,
Języki słowiańskie,
Języki satem,
Języki wschodniosłowiańskie,
Języki zachodniosłowiańskie,
Językoznawstwo,
Jan Czekanowski,
Jan Michał Rozwadowski,
Jarosław I Mądry,
Jerzy Kłoczowski,
Jerzy Krasuski,
Jerzy Nalepa,
Jerzy Strzelczyk,
Johann Christoph Jordan,
Jordanes,
Josippon,
Jus,
Justynian I Wielki,
Kabłączek skroniowy,
Karantania,
Karantanie,
Karol Wielki,
Karpaty,
Karyntia,
Kazachstan,
Kazimierz Godłowski,
Kazimierz Moszyński,
Kirgistan,
Klagenfurt am Wörthersee,
Klaudiusz Ptolemeusz,
Konstantyn VII Porfirogeneta,
Kontynent,
Kraków,
Księstwo Błatneńskie,
Księstwo Nitrzańskie,
Kujawy,
Kultura łużycka,
Kultura czerniachowska,
Kultura dawnych Słowian,
Kultura pieńkowska,
Kultura praska,
Kultura przeworska,
Kultura wielbarska,
L,
Lędzianie,
Lestek,
Limes Saxoniae,
Limes Sorabicus,
Litwa,
Ljudevit,
Ludy tureckie,
Macedończycy,
Macedonia,
Mazowszanie,
Metoda porównawcza (językoznawstwo),
Michał Janusz Parczewski,
Mieszko I,
Mołdawia,
Mołdawianie,
Morača,
Morawa (lewy dopływ Dunaju),
Morawy,
Morfem,
Naddniestrze,
Narodowy socjalizm,
Nestor (kronikarz),
Niemcy,
Nin,
Obodryci,
Odra,
Opór (rzeka),
Opole (średniowiecze),
Półwysep Bałkański,
Państwo Samona,
Państwo wielkomorawskie,
Palatalizacja indoeuropejska,
Paweł Jasienica,
Piast,
Piotr Kaczanowski,
Plemię,
Plemiona lechickie,
Plemiona słowiańskie,
Pliniusz Starszy,
Plisa (dopływ Niemna),
Podole,
Polacy,
Polanie,
Polihistor,
Polska,
Polska Akademia Nauk,
Pomorzanie,
Popiel,
Powieść minionych lat,
Prajęzyk,
Prasłowianie,
Prisztina,
Proces fonetyczny,
Prokopiusz z Cezarei,
Proso,
Protobułgarzy,
Prypeć (rzeka),
Przymiotnik,
Przyrostek,
Pseudo-Maurycy,
Publiusz Korneliusz Tacyt,
Ratyzbona,
Religia Słowian,
Rodzina (socjologia),
Rosja,
Rosjanie,
Rusowie,
Sławno,
Sławsko,
Słowacja,
Słowacy,
Słoweńcy,
Słoweńcy karynccy,
Słowenia,
Słowianie daccy,
Słowianie panońscy,
Słowianie połabscy,
Słowianie południowi,
Słowianie wschodni,
Słowianie zachodni,
Słowinko,
Samogłoska nosowa,
Samon,
San,
Sanskryt,
Sarmaci,
Sasi,
Science,
Scytowie,
Serbia,
Serbołużyczanie,
Serbowie,
Seret (dopływ Dunaju),
Siemomysł (książę Polan),
Siemowit (książę Polan),
Sisak,
Sklawinowie,
Slawizacja,
Slawonia,
Souobenoi,
Spółgłoska drżąca dwuwargowa,
Spółgłoska półotwarta,
Spółgłoska wargowa,
Styr,
Sulęcin (województwo dolnośląskie),
Swebowie,
Szkotówka,
Szlezwik-Holsztyn,
Szwabowie,
Tadeusz Lehr-Spławiński,
Tadeusz Linkner,
Teofan Wyznawca,
Teofilakt Symokatta,
Teoria autochtoniczna pochodzenia Słowian,
Trojanka (rzeka),
Turkmenistan,
Ukraińcy,
Ukraina,
Ustrój polityczny,
Uzbekistan,
V,
VIII wiek,
VII wiek,
VI wiek,
V wiek,
V wiek p.n.e.,
Węgrzy,
Władyka,
Władysław Duczko,
Włośnica ber,
Warta,
Wełna (rzeka),
Wenedowie,
Wiślanie,
Wiec,
Wieleci,
Wieprz (rzeka),
Wiesław Boryś,
Wilhelm Bogusławski,
Wisła,
Witold Mańczak,
Wołga,
Wołosi,
Wołyń,
Wojciech Kóčka,
Wojewoda,
Wrocław,
XII wiek p.n.e.,
XXI wiek,
Zbigniew Gołąb,
Zdzisław Skrok,
Ziemianka,
Ziemie Odzyskane,
Słowianie – kryterium lingwistyczne, ogół ludności posługującej się
językami słowiańskimi, oraz kulturowe, podobne zwyczaje, obrzędy, wierzenia. Najliczniejsza
indoeuropejska grupa ludnościowa w
Europie, zamieszkująca wschodnią, środkową oraz południową część tego
kontynentu, a także północną część
Azji.
Karenni (Kayah, Czerwoni Karenowie) - grupa etniczna zamieszkująca głównie wschodnią Birmę, zaliczani z kolei do
Karenów. Zgodnie ze spisem ludności z 1983, Karenni dzielą się na następujące podgrupy: Kayah, Geko,
Geba,
Kayan (Padaung), Brek, Manumanao, Yintale, Yinbaw, Bwe, Paku, Shan oraz Pao. Posługują się językami z grupy tybeto-birmańskiej.
Flamandowie – ludność
niderlandzkojęzyczna zamieszkująca głównie belgijską część szeroko rozumianej
Flandrii (ponad 6 mln) oraz północno-wschodnią
Francję (około 200 tys.). Posługują się językiem niderlandzkim oraz jego wersjami określanymi jako
język flamandzki, wielu używa także języka francuskiego. Wykazują językowe i kulturowe podobieństwa z
Holendrami. Flamandzcy
emigranci żyją w
USA,
Kanadzie i
Holandii.
Gorani, Gorańcy (
serb. Горанци) -
południowosłowiańska grupa etniczna zamieszkująca południowe
Kosowo, głównie w górzystym regionie Gora-Dragaš, w większości wyznająca
islam. Oprócz Kosowa, gdzie Gorani mieszkają w 18 wsiach, zamieszkują też 11 wsi w
Albanii (regiony Shishtavec i
Kukës) i 2 wsie w
Macedonii. Posługują się dialektem zwanym "torlackim" (торлачки говор), uznawanym za odmianę
języka serbskiego (
bułgarskiego) z elementami
staro-cerkiewno-słowiańskimi i
albańskimi.
Wołosi – zbiorcza nazwa różnych grup etnicznych zamieszkujących pierwotnie
Półwysep Bałkański, posługujących się
językami wschodnioromańskimi.
Ludy tajskie - ogół grup etnicznych, posługujących się
językami dajskimi, zamieszkujących południowe
Chiny (zwłaszcza prowincję
Junnan oraz kraje
Azji Południowo-Wschodniej. Oprócz pokrewnych języków, łączą je pewne zwyczaje, zwłaszcza wiosenne święto
Songkran. Dominującą religią jest
buddyzm therawada. Niektóre grupy zachowały tradycyjne wierzenia. W różnych językach są różnie określani: w języku angielskim zbiorczo "Tai" dla odróżnienia od "Thai", czyli
Tajów z Tajlandii; w chińskim 傣族
pinyin: Dǎizú w odróżnieniu od 泰國人 Dǎiguorén (mieszkańców Tailandii); w wietnamskim jednakowo Người Thái. W języku polskim również nie ma różnicy: "Tajowie" z Tajlandii oraz np.
Czarni Tajowie z Wietnamu. Sprawę nazewnictwa komplikuje fakt różnic w klasyfikowaniu grup mniejszościowych w poszczególnych krajach: np. w Chinach nie wszystkie grupy tajskie są zaliczane do oficjalnie uznanej
mniejszości narodowej Dai, inne tworzą oficjalnie odrębne grupy mniejszościowe. Podobnie w Wietnamie ludy tajskie podzielono oficjalnie na
Thái,
Tày,
Nung itp..
Luo (Lwo, Kiluo) – grupa ludów, zamieszkujących dorzecze górnego
Nilu, a także przyległe tereny
Kenii,
Tanzanii i
Demokratycznej Republiki Konga, odłam
Nilotów. Posługują się
językami nilotyckimi (zob.
języki luo). Dzielą się na dwie główne grupy: północną (m.in.
Szyllukowie, Anuak) i południową (m.in.
Aczoli,
Luo właściwi, Lango, Alur, Zair).
Jaskółka rudawa (Cecropis daurica syn. Hirundo daurica) – niewielki ptak wędrowny z rodziny jaskółkowatych, zamieszkujący południową
Europę, południową i południowo-wschodnią
Azję,
Maroko oraz środkową i wschodnią
Afrykę. Zimuje w strefie tropikalnej Afryki i Azji. Do Polski zalatuje wyjątkowo – stwierdzona cztery razy.
Turkawka wschodnia, synogarlica wschodnia (Streptopelia orientalis) – średni ptak wędrowny (poza południowymi populacjami) z rodziny gołębiowatych, zamieszkujący środkową (S. o. orientalis) i południową (S. o. meena)
Azję. Zimuje w południowej
Japonii,
Indiach i na
Półwyspie Indochińskim. Sporadycznie pojawia się w północnej i zachodniej
Europie oraz na
Alasce i
Kolumbii Brytyjskiej. Do
Polski zalatuje wyjątkowo (stwierdzona raz w 2002 r.).
Tsonga (Szangana, Tswa, Ronga) - grupa ludów
afrykańskich, zamieszkujących głównie tereny
Mozambiku na południe od rzeki
Sabi oraz pograniczne tereny
Zimbabwe,
RPA i
Suazi. Posługują się blisko spokrewnionymi językami grupy
tswa-ronga z
rodziny bantu. W
1987 roku liczba ludności Tsonga sięgała 2 milionów osób. Na początku
XIX wieku ulegli plemionom
Nguni z terenów dzisiejszego RPA, a ich ziemie zostały włączene w skład królestwa Gaza. Po przejęciu ziem dzisiejszego Mozambiku przez
Portugalię rozpoczęły się migracje zarobkowe ludów Tsonga najpierw do
kolonii burskich, następnie do
Związku Południowej Afryki (obecnie RPA). We współczesnym Mozambiku jest to najbardziej dynamiczna grupa ludności.
Podhalanie (Górale podhalańscy) –
góralska grupa etnograficzna ludności polskiej zamieszkująca obszar najbliższych okolic
Tatr, sięgający terenów na północ od
Nowego Targu. Region etnograficzny zamieszkiwany przez tę grupę zwany jest
Podhalem. Ludność posługuje się
gwarą podhalańską. Wyróżniają się
folklorem z dużymi wpływami
wołoskimi.
Grecy cypryjscy - rodowici mieszkańcy
Cypru pochodzenia
greckiego, posługujący się na co dzień
językiem greckim, zamieszkujący głównie południową część
wyspy tj. uznawane na
arenie międzynarodowej państwo Cypr. Terminu tego używa się dla odróżnienia od zamieszkujących północ wyspy
Turków cypryjskich, z których część także może mieć greckie korzenie, oraz od
Greków, przybyłych na Cypr z wielu innych wybrzeży
Morza Środziemnego i
Morza Czarnego, zwłaszcza z
Bałkanów. Poza wyspą Grecy cypryjscy zamieszkują głównie w
Wielkiej Brytanii i
Grecji. Jako ludność
grecka tradycyjnie wyznają
chrześcijaństwo w formie
prawosławia.
Czarni Tajowie, Tai Dam (
wiet.: Nganh Den) -
grupa etniczna zamieszkująca w większości na terytorium
Wietnamu, a także w znacznie mniejszej liczbie w
Laosie i
Chinach. Posługują się
językami tai dam oraz tai daeng należącymi do grupy
języków tajskich. W Wietnamie zaliczeni zostali wraz z
Białymi Tajami do oficjalnie uznanej
mniejszości narodowej Thái, natomiast w
Chinach wraz z niektórymi innymi pokrewnymi grupami do mniejszości
Dai. Zachowali tradycyjne wierzenia. Nazwa "Czarni Tajowie" pochodzi od koloru spódnic i tradycyjnych nakryć głowy.
W
2008 Norwegia posiadała 45 miasta z ludnością >10 tys. mieszkańców. Dla porównania, prawie 70 lat wcześniej takich miast istniało 28: 1 miasto o ludności >100 tys., 2 miasta o ludności 50÷100 tys., 2 miasta o ludności 20÷50 tys. i 23 miasta o ludności 10÷20 tys.
Żuraw (zwyczajny), żuraw popielaty, żuraw szary (Grus grus) –
gatunek dużego
ptaka z
rodziny żurawi (Gruidae), zamieszkujący północną i środkową część
Eurazji. Do niedawna można go było spotkać w całej Europie. W wyniku osuszania podmokłych lasów zniszczono jego lęgowiska i obecnie na południe od
Bałtyku i na południu Europy występuje tylko wyspowo. Ciągły zasięg obejmuje
Półwysep Skandynawski, północną
Rosję i
Azję aż po wschodnią
Syberię. Wiosenne powroty w marcu i kwietniu, a jesienne przeloty we wrześniu i październiku. Zimuje na
Półwyspie Iberyjskim, w zachodniej Azji i
Afryce Północnej aż do
Sudanu.
Grupa wschodnia języków południowosłowiańskich lub grupa bułgarsko-macedońska - grupa dwóch blisko spokrewnionych ze sobą
języków południowosłowiańskich, którą stanowią
język bułgarski i
macedońskiego. Stoi ona w opozycji do
grupy zachodniej, którą stanowią
języki diasystemu serbsko-chorwackiego i
język słoweński. Grupa ta posiada nie tylko swoiste cechy słowiańskie, ale też takie, które powstały pod wpływem języków niesłowiańskich, co tłumaczone jest sąsiedztwem tych języków również z niesłowiańskimi językami
Bałkanów, należą zatem do tzw.
bałkańskiej ligi językowej.
Ati - niewielka grupa grupa etniczna, zamieszkująca wyspę
Panay w centralnej części
Filipin. Ze względu na wykazywane cechy negroidalne zaliczani do tzw.
Negrytów, wraz z innymi podobnymi ludami
Azji Południowo-Wschodniej. Posługują się językiem ati należącym do podgrupy
bisajskiej języków filipińskichWolofowie (także: Wolof, Jolof, Djolof, Dżolof) -
grupa etniczna w
Senegalu,
Gambii i
Mauretanii, licząca około 3,6 mln. przedstawicieli, z czego 3,2 mln żyje w Senegalu, 200 tys. w Gambii i 185 tys. w Mauretanii. W Senegalu stanowią najliczniejszą grupę ludnościową.
Kujawiacy (nazwy gwarowe: Kujawiocy, Kujawusy) –
grupa etnograficzna ludności polskiej, zamieszkująca rozległe
Kujawy, daleko na wschód od
Krajny. Ludność ta posługuje się
gwarą kujawską dialektu wielkopolskiego.
English Midlands (także Midlands) – kraina geograficzno-historyczna obejmująca środkową część
Anglii, położona pomiędzy
Anglią Północną a Południową.
Popłoch pospolity (Onopordum acanthium L.) –
gatunek rośliny należący do rodziny
astrowatych. We
florze Polski jest
archeofitem, dość pospolicie występującym na całym niżu. Naturalny zasięg obejmuje południową i środkową Europę oraz zachodnią i środkową Azję, Kaukaz i Pakistan. Jako roślina ozdobna rozpowszechniony został w północnej Europie, gdzie częściowo się zadomowił, trafił także w XIX wieku do
Ameryki Północnej i
Australii. Na kontynentach tych stał się uciążliwym
chwastem.