Słowianie

Linki:
Ę, Łaba, Łacina, Łemkowie, Łotwa, Łużyce, Średniowiecze, Ŭ, Żupan (urząd), Я, Abchazja, Afryka, Al-Masudi, Aleksander Brückner, Alexandru Cihac, Alfred Wielki, American Association for the Advancement of Science, Andrzej Wierciński, Antowie, Antyslawizm, Artur Błażejewski, Asparuch, Austria, Autochton, Awarowie, Azja, B, Bałtowie, Bamberg, Bawaria, Białoruś, Białorusini, Bośnia i Hercegowina, Bośniacy, Bobrzanie, Borna (książę chorwacki), Bułgaria, Bułgarzy, Burglengenfeld, Celtowie, Cesarstwo Bizantyńskie, Cesarstwo rzymskie, Chan (władca), Chorwaci, Chorwacja, Chromosom Y, Cywilizacja zachodnia, Część mowy, Czarnogóra, Czarnogórcy, Czechy, Czesi, Danina, Demokracja wojenna, Derywacja (językoznawstwo), Derywat (językoznawstwo), Dialekt, Dialekt czakawski, Dniepr, Dobrudża, Don, Dopełniacz (przypadek), Dunaj, Dysymilacja, Edirne, Estonia, Etniczność, Etymologia ludowa, Europa, Forchheim, Frankowie, Fulanie, Górna Frankonia, Górny Palatynat, Gall Anonim, Geograf Bawarski, Gerard Labuda, Germania (Tacyt), Goldberg, Goplanie, Gród, Grupa etniczna, Hallstadt, Haplogrupa, Haplogrupa R1a1 (Y-DNA), Harald III Surowy, Hausa, Heimskringla, Henryk Łowmiański, Henryk Paszkiewicz, Historia, Hunowie, Hydronim, III wiek p.n.e., II wojna światowa, IX wiek, Ibrahim ibn Jakub, Indoeuropejczycy, Józef Kostrzewski, Język awestyjski, Język białoruski, Język bułgarski, Język chorwacki, Język czeski, Język górnołużycki, Język grecki, Język litewski, Język macedoński, Język niemiecki, Język polski, Język praindoeuropejski, Język prasłowiański, Język rosyjski, Język słowacki, Język słoweński, Język serbski, Język serbsko-chorwacki, Język staro-cerkiewno-słowiański, Język staropolski, Język ukraiński, Języki bałtyckie, Języki indoeuropejskie, Języki irańskie, Języki kentum, Języki południowosłowiańskie, Języki słowiańskie, Języki satem, Języki wschodniosłowiańskie, Języki zachodniosłowiańskie, Językoznawstwo, Jan Czekanowski, Jan Michał Rozwadowski, Jarosław I Mądry, Jerzy Kłoczowski, Jerzy Krasuski, Jerzy Nalepa, Jerzy Strzelczyk, Johann Christoph Jordan, Jordanes, Josippon, Jus, Justynian I Wielki, Kabłączek skroniowy, Karantania, Karantanie, Karol Wielki, Karpaty, Karyntia, Kazachstan, Kazimierz Godłowski, Kazimierz Moszyński, Kirgistan, Klagenfurt am Wörthersee, Klaudiusz Ptolemeusz, Konstantyn VII Porfirogeneta, Kontynent, Kraków, Księstwo Błatneńskie, Księstwo Nitrzańskie, Kujawy, Kultura łużycka, Kultura czerniachowska, Kultura dawnych Słowian, Kultura pieńkowska, Kultura praska, Kultura przeworska, Kultura wielbarska, L, Lędzianie, Lestek, Limes Saxoniae, Limes Sorabicus, Litwa, Ljudevit, Ludy tureckie, Macedończycy, Macedonia, Mazowszanie, Metoda porównawcza (językoznawstwo), Michał Janusz Parczewski, Mieszko I, Mołdawia, Mołdawianie, Morača, Morawa (lewy dopływ Dunaju), Morawy, Morfem, Naddniestrze, Narodowy socjalizm, Nestor (kronikarz), Niemcy, Nin, Obodryci, Odra, Opór (rzeka), Opole (średniowiecze), Półwysep Bałkański, Państwo Samona, Państwo wielkomorawskie, Palatalizacja indoeuropejska, Paweł Jasienica, Piast, Piotr Kaczanowski, Plemię, Plemiona lechickie, Plemiona słowiańskie, Pliniusz Starszy, Plisa (dopływ Niemna), Podole, Polacy, Polanie, Polihistor, Polska, Polska Akademia Nauk, Pomorzanie, Popiel, Powieść minionych lat, Prajęzyk, Prasłowianie, Prisztina, Proces fonetyczny, Prokopiusz z Cezarei, Proso, Protobułgarzy, Prypeć (rzeka), Przymiotnik, Przyrostek, Pseudo-Maurycy, Publiusz Korneliusz Tacyt, Ratyzbona, Religia Słowian, Rodzina (socjologia), Rosja, Rosjanie, Rusowie, Sławno, Sławsko, Słowacja, Słowacy, Słoweńcy, Słoweńcy karynccy, Słowenia, Słowianie daccy, Słowianie panońscy, Słowianie połabscy, Słowianie południowi, Słowianie wschodni, Słowianie zachodni, Słowinko, Samogłoska nosowa, Samon, San, Sanskryt, Sarmaci, Sasi, Science, Scytowie, Serbia, Serbołużyczanie, Serbowie, Seret (dopływ Dunaju), Siemomysł (książę Polan), Siemowit (książę Polan), Sisak, Sklawinowie, Slawizacja, Slawonia, Souobenoi, Spółgłoska drżąca dwuwargowa, Spółgłoska półotwarta, Spółgłoska wargowa, Styr, Sulęcin (województwo dolnośląskie), Swebowie, Szkotówka, Szlezwik-Holsztyn, Szwabowie, Tadeusz Lehr-Spławiński, Tadeusz Linkner, Teofan Wyznawca, Teofilakt Symokatta, Teoria autochtoniczna pochodzenia Słowian, Trojanka (rzeka), Turkmenistan, Ukraińcy, Ukraina, Ustrój polityczny, Uzbekistan, V, VIII wiek, VII wiek, VI wiek, V wiek, V wiek p.n.e., Węgrzy, Władyka, Władysław Duczko, Włośnica ber, Warta, Wełna (rzeka), Wenedowie, Wiślanie, Wiec, Wieleci, Wieprz (rzeka), Wiesław Boryś, Wilhelm Bogusławski, Wisła, Witold Mańczak, Wołga, Wołosi, Wołyń, Wojciech Kóčka, Wojewoda, Wrocław, XII wiek p.n.e., XXI wiek, Zbigniew Gołąb, Zdzisław Skrok, Ziemianka, Ziemie Odzyskane,
Słowianie – kryterium lingwistyczne, ogół ludności posługującej się językami słowiańskimi, oraz kulturowe, podobne zwyczaje, obrzędy, wierzenia. Najliczniejsza indoeuropejska grupa ludnościowa w Europie, zamieszkująca wschodnią, środkową oraz południową część tego kontynentu, a także północną część Azji.

Karenni (Kayah, Czerwoni Karenowie) - grupa etniczna zamieszkująca głównie wschodnią Birmę, zaliczani z kolei do Karenów. Zgodnie ze spisem ludności z 1983, Karenni dzielą się na następujące podgrupy: Kayah, Geko, Geba, Kayan (Padaung), Brek, Manumanao, Yintale, Yinbaw, Bwe, Paku, Shan oraz Pao. Posługują się językami z grupy tybeto-birmańskiej.

Flamandowie – ludność niderlandzkojęzyczna zamieszkująca głównie belgijską część szeroko rozumianej Flandrii (ponad 6 mln) oraz północno-wschodnią Francję (około 200 tys.). Posługują się językiem niderlandzkim oraz jego wersjami określanymi jako język flamandzki, wielu używa także języka francuskiego. Wykazują językowe i kulturowe podobieństwa z Holendrami. Flamandzcy emigranci żyją w USA, Kanadzie i Holandii.

Gorani, Gorańcy (serb. Горанци) - południowosłowiańska grupa etniczna zamieszkująca południowe Kosowo, głównie w górzystym regionie Gora-Dragaš, w większości wyznająca islam. Oprócz Kosowa, gdzie Gorani mieszkają w 18 wsiach, zamieszkują też 11 wsi w Albanii (regiony Shishtavec i Kukës) i 2 wsie w Macedonii. Posługują się dialektem zwanym "torlackim" (торлачки говор), uznawanym za odmianę języka serbskiego (bułgarskiego) z elementami staro-cerkiewno-słowiańskimi i albańskimi.

Wołosi – zbiorcza nazwa różnych grup etnicznych zamieszkujących pierwotnie Półwysep Bałkański, posługujących się językami wschodnioromańskimi.

Ludy tajskie - ogół grup etnicznych, posługujących się językami dajskimi, zamieszkujących południowe Chiny (zwłaszcza prowincję Junnan oraz kraje Azji Południowo-Wschodniej. Oprócz pokrewnych języków, łączą je pewne zwyczaje, zwłaszcza wiosenne święto Songkran. Dominującą religią jest buddyzm therawada. Niektóre grupy zachowały tradycyjne wierzenia. W różnych językach są różnie określani: w języku angielskim zbiorczo "Tai" dla odróżnienia od "Thai", czyli Tajów z Tajlandii; w chińskim 傣族 pinyin: Dǎizú w odróżnieniu od 泰國人 Dǎiguorén (mieszkańców Tailandii); w wietnamskim jednakowo Người Thái. W języku polskim również nie ma różnicy: "Tajowie" z Tajlandii oraz np. Czarni Tajowie z Wietnamu. Sprawę nazewnictwa komplikuje fakt różnic w klasyfikowaniu grup mniejszościowych w poszczególnych krajach: np. w Chinach nie wszystkie grupy tajskie są zaliczane do oficjalnie uznanej mniejszości narodowej Dai, inne tworzą oficjalnie odrębne grupy mniejszościowe. Podobnie w Wietnamie ludy tajskie podzielono oficjalnie na Thái, Tày, Nung itp..

Luo (Lwo, Kiluo) – grupa ludów, zamieszkujących dorzecze górnego Nilu, a także przyległe tereny Kenii, Tanzanii i Demokratycznej Republiki Konga, odłam Nilotów. Posługują się językami nilotyckimi (zob. języki luo). Dzielą się na dwie główne grupy: północną (m.in. Szyllukowie, Anuak) i południową (m.in. Aczoli, Luo właściwi, Lango, Alur, Zair).

Jaskółka rudawa (Cecropis daurica syn. Hirundo daurica) – niewielki ptak wędrowny z rodziny jaskółkowatych, zamieszkujący południową Europę, południową i południowo-wschodnią Azję, Maroko oraz środkową i wschodnią Afrykę. Zimuje w strefie tropikalnej Afryki i Azji. Do Polski zalatuje wyjątkowo – stwierdzona cztery razy.

Turkawka wschodnia, synogarlica wschodnia (Streptopelia orientalis) – średni ptak wędrowny (poza południowymi populacjami) z rodziny gołębiowatych, zamieszkujący środkową (S. o. orientalis) i południową (S. o. meena) Azję. Zimuje w południowej Japonii, Indiach i na Półwyspie Indochińskim. Sporadycznie pojawia się w północnej i zachodniej Europie oraz na Alasce i Kolumbii Brytyjskiej. Do Polski zalatuje wyjątkowo (stwierdzona raz w 2002 r.).

Tsonga (Szangana, Tswa, Ronga) - grupa ludów afrykańskich, zamieszkujących głównie tereny Mozambiku na południe od rzeki Sabi oraz pograniczne tereny Zimbabwe, RPA i Suazi. Posługują się blisko spokrewnionymi językami grupy tswa-ronga z rodziny bantu. W 1987 roku liczba ludności Tsonga sięgała 2 milionów osób. Na początku XIX wieku ulegli plemionom Nguni z terenów dzisiejszego RPA, a ich ziemie zostały włączene w skład królestwa Gaza. Po przejęciu ziem dzisiejszego Mozambiku przez Portugalię rozpoczęły się migracje zarobkowe ludów Tsonga najpierw do kolonii burskich, następnie do Związku Południowej Afryki (obecnie RPA). We współczesnym Mozambiku jest to najbardziej dynamiczna grupa ludności.

Podhalanie (Górale podhalańscy) – góralska grupa etnograficzna ludności polskiej zamieszkująca obszar najbliższych okolic Tatr, sięgający terenów na północ od Nowego Targu. Region etnograficzny zamieszkiwany przez tę grupę zwany jest Podhalem. Ludność posługuje się gwarą podhalańską. Wyróżniają się folklorem z dużymi wpływami wołoskimi.

Grecy cypryjscy - rodowici mieszkańcy Cypru pochodzenia greckiego, posługujący się na co dzień językiem greckim, zamieszkujący głównie południową część wyspy tj. uznawane na arenie międzynarodowej państwo Cypr. Terminu tego używa się dla odróżnienia od zamieszkujących północ wyspy Turków cypryjskich, z których część także może mieć greckie korzenie, oraz od Greków, przybyłych na Cypr z wielu innych wybrzeży Morza Środziemnego i Morza Czarnego, zwłaszcza z Bałkanów. Poza wyspą Grecy cypryjscy zamieszkują głównie w Wielkiej Brytanii i Grecji. Jako ludność grecka tradycyjnie wyznają chrześcijaństwo w formie prawosławia.

Czarni Tajowie, Tai Dam (wiet.: Nganh Den) - grupa etniczna zamieszkująca w większości na terytorium Wietnamu, a także w znacznie mniejszej liczbie w Laosie i Chinach. Posługują się językami tai dam oraz tai daeng należącymi do grupy języków tajskich. W Wietnamie zaliczeni zostali wraz z Białymi Tajami do oficjalnie uznanej mniejszości narodowej Thái, natomiast w Chinach wraz z niektórymi innymi pokrewnymi grupami do mniejszości Dai. Zachowali tradycyjne wierzenia. Nazwa "Czarni Tajowie" pochodzi od koloru spódnic i tradycyjnych nakryć głowy.

W 2008 Norwegia posiadała 45 miasta z ludnością >10 tys. mieszkańców. Dla porównania, prawie 70 lat wcześniej takich miast istniało 28: 1 miasto o ludności >100 tys., 2 miasta o ludności 50÷100 tys., 2 miasta o ludności 20÷50 tys. i 23 miasta o ludności 10÷20 tys.

Żuraw (zwyczajny), żuraw popielaty, żuraw szary (Grus grus) – gatunek dużego ptaka z rodziny żurawi (Gruidae), zamieszkujący północną i środkową część Eurazji. Do niedawna można go było spotkać w całej Europie. W wyniku osuszania podmokłych lasów zniszczono jego lęgowiska i obecnie na południe od Bałtyku i na południu Europy występuje tylko wyspowo. Ciągły zasięg obejmuje Półwysep Skandynawski, północną Rosję i Azję aż po wschodnią Syberię. Wiosenne powroty w marcu i kwietniu, a jesienne przeloty we wrześniu i październiku. Zimuje na Półwyspie Iberyjskim, w zachodniej Azji i Afryce Północnej aż do Sudanu.

Grupa wschodnia języków południowosłowiańskich lub grupa bułgarsko-macedońska - grupa dwóch blisko spokrewnionych ze sobą języków południowosłowiańskich, którą stanowią język bułgarski i macedońskiego. Stoi ona w opozycji do grupy zachodniej, którą stanowią języki diasystemu serbsko-chorwackiego i język słoweński. Grupa ta posiada nie tylko swoiste cechy słowiańskie, ale też takie, które powstały pod wpływem języków niesłowiańskich, co tłumaczone jest sąsiedztwem tych języków również z niesłowiańskimi językami Bałkanów, należą zatem do tzw. bałkańskiej ligi językowej.

Ati - niewielka grupa grupa etniczna, zamieszkująca wyspę Panay w centralnej części Filipin. Ze względu na wykazywane cechy negroidalne zaliczani do tzw. Negrytów, wraz z innymi podobnymi ludami Azji Południowo-Wschodniej. Posługują się językiem ati należącym do podgrupy bisajskiej języków filipińskich

Wolofowie (także: Wolof, Jolof, Djolof, Dżolof) - grupa etniczna w Senegalu, Gambii i Mauretanii, licząca około 3,6 mln. przedstawicieli, z czego 3,2 mln żyje w Senegalu, 200 tys. w Gambii i 185 tys. w Mauretanii. W Senegalu stanowią najliczniejszą grupę ludnościową.

Kujawiacy (nazwy gwarowe: Kujawiocy, Kujawusy) – grupa etnograficzna ludności polskiej, zamieszkująca rozległe Kujawy, daleko na wschód od Krajny. Ludność ta posługuje się gwarą kujawską dialektu wielkopolskiego.

English Midlands (także Midlands) – kraina geograficzno-historyczna obejmująca środkową część Anglii, położona pomiędzy Anglią Północną a Południową.

Popłoch pospolity (Onopordum acanthium L.) – gatunek rośliny należący do rodziny astrowatych. We florze Polski jest archeofitem, dość pospolicie występującym na całym niżu. Naturalny zasięg obejmuje południową i środkową Europę oraz zachodnią i środkową Azję, Kaukaz i Pakistan. Jako roślina ozdobna rozpowszechniony został w północnej Europie, gdzie częściowo się zadomowił, trafił także w XIX wieku do Ameryki Północnej i Australii. Na kontynentach tych stał się uciążliwym chwastem.



       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja