Słowo to elementarna część mowy. Jego pisanym odpowiednikiem jest
wyraz. Za pomocą słów określamy wszelkie pojęcia rzeczywiste i
abstrakcyjne, także myślimy na ogół słowami. Wiele słów składa się na
mowę. W Biblii synonim wieczności i Boga. W matematyce punkt.
Interpunkcja jest to graficzny odpowiednik
intonacji,
rytmu i tempa
mowy,
akcentu wyrazowego i zdaniowego. Stanowi ją zbiór
znaków (we współczesnej polszczyźnie jest ich 10), inaczej zwanych znakami przestankowymi, uzupełniających zapis literowy
tekstu. Nie odpowiadają one ani
fonemom języka mówionego, ani
leksemom. Znaki te pozwalają na odzwierciedlenie w tekście pisanym zależności
składniowych między członami wypowiedzenia lub między wypowiedzeniami, na wyodrębnienie, podkreślenie - ze względów znaczeniowych lub emocjonalnych - pewnych
wyrazów lub fragmentów tekstu, a także na ujednoznacznienie tekstu pisanego.
Część mowy to specyficzna dla danego
języka, wyróżniona głównie na podstawie kryteriów
składniowych i
fleksyjnych klasa
wyrazów (zobacz też
klasyfikacja części mowy).
Tradycja oralna – przekaz wiedzy, umiejętności i wartości etycznych i estetycznych za pomocą
mowy – bez udziału
pisma. Szczególnym rodzajem tradycji oralnej jest literatura oralna (twórczość oralna) – przekazywane za pomocą mowy mówionej formy twórczości literackiej.
Trywialność – w
matematyce cecha
obiektów (np.
grup, czy
przestrzeni topologicznych) mających bardzo prostą strukturę; inne znaczenie odnosi się także do prostego aspektu technicznego dowodu lub definicji; oba znaczenia częstokroć opisuje się za pomocą przymiotnika trywialny, za jego
synonim (choć niestosowany w matematyce) można uważać wyraz „banalny”.
Logatom –
sylaba służąca do badania rozumienia
mowy w audiometrii słownej, która łączona jest z innymi logatomami w
wyrazy niemające
znaczenia w danym
języku. Bezsensowne wyrazy tworzone są po to, aby badany nie wspomagał się znajomością języka w procesie rozumienia mowy. Powoduje to, iż wyniki testów są bardziej obiektywne. Logatomy tworzone są w oparciu o badania
statystyczne występowania poszczególnych
głosek w danym języku, aby utworzone wyrazy były jak najbardziej podobne do wyrazów w nim występujących.
Liczba – pojęcie abstrakcyjne, jedno z najczęściej używanych w
matematyce. Pierwotnie liczby służyły do porównywania wielkości zbiorów przedmiotów (
liczby naturalne), później także wielkości ciągłych (miary i wagi), obecnie w matematyce są rozważane jako twory abstrakcyjne, w oderwaniu od ewentualnych fizycznych zastosowań.
Dyslalia (
gr. dys - zaburzenie, lalia - mowa) -
zaburzenia mowy polegające na nieprawidłowej realizacji
fonemów (najmniejszych elementów składowych
wyrazów) wg zazwyczaj ustalonych
norm społecznych spowodowane
wadami w ukształtowaniu lub uszkodzeniu peryferyjnych
organów artykulacyjnych (takich jak
wargi,
zęby,
język czy
podniebienie) dotyczące tylko aspektu
artykulacyjnego języka.
Funkcja metajęzykowa - funkcja, która polega na przekazywaniu za pomocą pewnych
słów i
wyrażeń należących do
języka informacji o samym języku - o jego budowie, działaniu i znaczeniu wchodzących w jego skład
wyrazów (
rzeczownik,
czasownik,
zdanie,
definicje słownikowe); funkcja posiadająca język charakterystyczny dla danej dziedziny nauki.
Szczyt – w ścisłym znaczeniu: najwyższy punkt wypukłej
formy terenu:
góry,
grzbietu,
grani,
wzgórza,
wydmy itp. Powszechnie jednak stosuje się określenie "szczyt" jako
synonim całej góry, zwłaszcza o dużej
wysokości względnej i stromych
stokach. W fachowej literaturze dla określenia najwyższej części, czyli czubka góry, czy
turni, stosuje się określenie
wierzchołek. I tak np. przez pojęcie
Śnieżnica rozumie się całą górę Śnieżnica mającą 3 wierzchołki: Na Budzaszowie, Wierchy i Nad Stambrukiem.
Homofonia to fonetyczna tożsamość różnych segmentów językowych (
głosek,
sylab,
wyrazów itd.), przy czym poprzez tożsamość nie należy rozumieć całkowitej identyczności (która jest niemożliwa ze względu na charakterystykę budowy
narządów mowy), a jedynie nierozróżnialność cech relewantnych danego segmentu językowego. Dzięki temu wyraz cukier wypowiedziany przez kobietę i wyraz cukier wypowiedziany przez mężczyznę są homofoniczne, ponieważ barwa głosu nie jest cechą relewantną.
Synteza mowy – polega na mechanicznej zamianie tekstu zapisanego w postaci znakowej na wypowiedź (
mowę) w postaci dźwiękowej.
Maszynę lub
program komputerowy zamieniający tekst na mowę określa się mianem syntezatora mowy. W zależności od syntezatora, możemy uzyskać bardzo dokładną wymowę także słów nietypowych, literowanie różnych skrótów, odczytywanie liczb w tym również ułamków oraz odczytywanie dat poprzez dekomponowanie liczb. Syntezatory mowy mają wiele zastosowań. Pozwalają na
zautomatyzowanie informowania bądź alarmowania użytkownika, są pomocne przy nauce języków obcych oraz tłumaczeniach, mogą także np. odczytywać dokumenty pisane alfabetem
Brailla.
Kod językowy - zbiór
wyrazów i reguł rządzących ich łączeniem, wspólny dla nadawcy i odbiorcy. Jest warunkiem porozumiewania się, systemem znaków, dzięki którym przekazujemy informacje. Najważniejszym kodem jest
język.