Samogłoska

Samogłoski to głoski, przy powstawaniu których uczestniczą jedynie wiązadła głosowe, a strumień powietrza swobodnie przepływa przez kanał głosowy. Charakteryzują się regularnym rozkładem energii akustycznej, mają wyraźną strukturę formantową, która decyduje o ich barwie.

Samogłoski to głoski, przy powstawaniu których uczestniczą jedynie wiązadła głosowe, a strumień powietrza swobodnie przepływa przez kanał głosowy. Charakteryzują się regularnym rozkładem energii akustycznej, mają wyraźną strukturę formantową, która decyduje o ich barwie. Podczas ich artykulacji słychać tylko jedną głoskę, wymawia się je tak samo jak się pisze.

Samogłoska nosowa – samogłoska, podczas wymawiania której strumień powietrza przepływa zarówno przez jamę ustną jak i jamę nosową. Taki przepływ powietrza spowodowany jest opuszczeniem podniebienia miękkiego, skutkiem czego strumień powietrza uzyskuje też dostęp do jamy nosowej. Samogłoska, która nie jest nosowa to samogłoska ustna. Charakterystyczny dla samogłosek nosowych efekt nosowości spowodowany jest zaangażowaniem dodatkowej komory rezonansowej – jamy nosowej.

Więzadła głosowe (łac. ligamenta vocalia, l. poj. ligamentum vocale), znajdują się w krtani i przytwierdzone są z jednej strony do wyrostków głosowych znajdujących się na parzystych chrząstkach nalewkowych, natomiast z drugiej do chrząstki tarczowatej. Są częścią fałd głosowych.

Spółgłoski boczne (spółgłoski lateralne, sonanty boczne) – ustne spółgłoski, najczęściej zwarto-otwarte, których artykulacyjną cechą jest utworzenie zwarcia w środkowej części jamy ustnej i przepływ powietrza bokami, z jednej lub obu stron języka.

Spółgłoski zwarte powstają, gdy w czasie artykulacji dochodzi do blokady przepływu powietrza przez jamę ustną i nosową (zwarcia, implozji), po czym następuje gwałtownej jej przerwanie (rozwarcie, wybuch, eksplozja, plozja). Spółgłoski zwarte z plozją nazywa się spółgłoskami zwarto-wybuchowymi.

System fonetyczny języka szwedzkiego charakteryzuje się silnie rozwiniętym systemem samogłosek, liczącym 22 fonemy oraz równie obfitym systemem spółgłosek. Rekompensatą tak bogatego systemu samogłoskowego jest brak dyftongów. Zarówno samogłoski jak i spółgłoski podlegają zjawisku iloczasu. Intonacja języka jest specyficzna, oprócz akcentu uderzeniowego i ogólnego akcentu zdaniowego występuje również akcent toniczny. który ma wartość dystynktywną, tzn. może wpływać na zmianę znaczenia wyrazów.

Kanał F (w jęz. ang. F-duct) – system wygaszania tylnego skrzydła. Opatentowany przez stajnie McLaren i wykorzystywany w Formule 1. F-duct jest poprawną nazwą systemu montowanego tylko w McLarenie. Nazwa wzięła się od tego, że wlot do systemu znajduje się dokładnie pod literą F w reklamie ich sponsora Vodafone. Fachowo system ten nosi nazwę: RW80. Jego zasada działania polega na sterowaniu przepływem powietrza. W momencie otwarcia kanału zmienia się aerodynamika bolidu: przepływający przez kanał pęd powietrza jest uwalniany tuż za skrzydłem tylnego spojlera, powodując niwelowanie różnicy ciśnień powietrza opływającego skrzydło i generującego siłę docisku. Daje to możliwość zwiększenia prędkości bolidu na odcinkach prostych, przy otwartym kanale, do o ok. 6 mph/9.7 km/h.

Fazy głoski – trudno obserwowalne, trwające zaledwie setne, czasem tysięczne sekundy, części czasu trwania całej głoski, zwane także momentami artykulacyjnymi głoski. Wyróżnia się trzy fazy głoski:

Dźwięczność (fonacja) to jedna z cech artykulacji głosek związana z pracą więzadeł głosowych. Głoski wymawiane z wymuszeniem drgań więzadeł przy produkcji dźwięku nazywane są głoskami dźwięcznymi, natomiast wymawiane bez ich drgania nazywane są głoskami bezdźwięcznymi.

Grawis ( ` , akcent ciężki, akcent słaby) – znak diakrytyczny używany w językach greckim, katalońskim, wietnamskim, norweskim, portugalskim, francuskim, walijskim, włoskim i in., oznaczający akcent samogłoski krótkiej o intonacji opadającej.

Przegłos lechicki (przegłos polski) – proces (przegłos) spowodowany zmniejszeniem znaczenia opozycji samogłoska przednia – tylna po palatalizacji spółgłosek. Miał miejsce w wieku IX i X, zakończony w wieku XIII (według chronologii bezwzględnej), chronologia względna, oparta na rekonstrukcji sytuuje go około X wieku. Istota przegłosu polega na stwardnieniu (dyspalatalizacji) samogłosek przednich, za jego zasięgiem znalazły się samogłoski wysokie.

Silnik turboodrzutowy dwuprzepływowy – konstrukcyjna odmiana silnika turboodrzutowego, w którym główny strumień powietrza rozdziela się na przepływ wewnętrzny i przepływ zewnętrzny.

Marcopolo – włoski kanał telewizyjny o profilu podróżniczym. Marcopolo nadawany jest przez 7 dni w tygodniu, 24 godziny na dobę. Obecnie kanał dostępny jest m.in. na terenie Włoch i Szwajcarii. W latach 1999-2003 stacja nadawała również w języku polskim.

Samogłoska półprzymknięta przednia niezaokrąglona - typ samogłoski spotykany w językach naturalnych. Symbol, który przedstawia ten dźwięk w Międzynarodowym Alfabecie Fonetycznym, to e (zwykłe e).

Rozkład Fishera-Tippetta – rozkład zmiennej losowej służący do wyznaczania ekstremalnych wartości zmiennej losowej w pewnym przedziale czasu. Większość losowych zjawisk naturalnych (takich jak temperatura otoczenia, prędkość wiatru) daje się dobrze opisywać tym rozkładem.

Strumień ciepła – prędkość przepływu ciepła. Może być wyrażony przez stosunek elementarnej ilości ciepła dQ do czasu trwania wymiany tej ilości ciepła dt (czasu trwania przepływu elementarnej ilości ciepła), czyli jest to pochodna po czasie ilości ciepła przepływającego przez przekrój poprzeczny przegrody. Wyraża się wzorem

Samogłoska prawie przymknięta tylna scentralizowana zaokrąglona jest to typ samogłoski spotykany w językach naturalnych. Symbol, który przedstawia ten dźwięk w Międzynarodowym Alfabecie Fonetycznym, to ʊ (podkowiaste u).


Rozkład Pareto, od nazwiska włoskiego ekonomisty Vilfredo Pareto, jest ciągłym rozkładem prawdopodobieństwa, spełniającym potęgowe prawo skalowania, występującym m.in. w naukach społecznych, geofizyce, i aktuariacie. Poza ekonomią jest czasem nazywany rozkładem Bradforda.

Rozkład Fishera-Tippetta – rozkład zmiennej losowej służący do wyznaczania ekstremalnych wartości zmiennej losowej w pewnym przedziale czasu. Większość losowych zjawisk naturalnych (takich jak temperatura otoczenia, prędkość wiatru) daje się dobrze opisywać tym rozkładem.

Funkcja rozkładu energii to rodzaj funkcji rozkładu podajacej prawdopodobieństwo lub gęstość prawdopodobieństwa wystapienia w zjawisku fizycznym określonej wartości energii, np. energii adsorpcji.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja