Linki:
Artykulacja (fonetyka),
Dźwięczność,
Faryngalizacja,
Język (anatomia),
Język (mowa),
Język angielski,
Język arabski,
Język hiszpański,
Język japoński,
Język niemiecki,
Język polski,
Koartykulacja,
Labializacja,
Międzynarodowy alfabet fonetyczny,
Mlask boczny dziąsłowy,
Mlask dwuwargowy,
Mlask podniebienny,
Mlask zębowy,
Mlask zadziąsłowy,
Mlaski,
Palatalizacja,
Plozja,
Podniebienie (anatomia),
Podwójna artykulacja,
Przydech,
Spółgłoska,
Spółgłoska środkowa,
Spółgłoska boczna,
Spółgłoska boczna dziąsłowa,
Spółgłoska boczna półotwarta podniebienna,
Spółgłoska boczna półotwarta z retrofleksją,
Spółgłoska boczna szczelinowa dziąsłowa bezdźwięczna,
Spółgłoska boczna szczelinowa dziąsłowa dźwięczna,
Spółgłoska boczna zwarto-szczelinowa dziąsłowa bezdźwięczna,
Spółgłoska drżąca,
Spółgłoska drżąca dwuwargowa,
Spółgłoska drżąca dziąsłowa,
Spółgłoska drżąca języczkowa,
Spółgłoska ejektywna,
Spółgłoska iniektywna,
Spółgłoska iniektywna dwuwargowa dźwięczna,
Spółgłoska iniektywna dziąsłowa dźwięczna,
Spółgłoska iniektywna języczkowa dźwięczna,
Spółgłoska iniektywna miękkopodniebienna dźwięczna,
Spółgłoska iniektywna podniebienna dźwięczna,
Spółgłoska miękkopodniebienna,
Spółgłoska nosowa,
Spółgłoska nosowa dwuwargowa,
Spółgłoska nosowa dziąsłowa,
Spółgłoska nosowa języczkowa,
Spółgłoska nosowa podniebienna,
Spółgłoska nosowa tylnojęzykowo-miękkopodniebienna,
Spółgłoska nosowa wargowo-zębowa,
Spółgłoska nosowa zębowa,
Spółgłoska nosowa z retrofleksją,
Spółgłoska półotwarta,
Spółgłoska półotwarta boczna dziąsłowa welaryzowana,
Spółgłoska półotwarta dziąsłowa,
Spółgłoska półotwarta miękkopodniebienna,
Spółgłoska półotwarta podniebienna,
Spółgłoska półotwarta wargowo-miękkopodniebienna,
Spółgłoska półotwarta wargowo-zębowa,
Spółgłoska półotwarta z retrofleksją,
Spółgłoska szczelinowa,
Spółgłoska szczelinowa dwuwargowa bezdźwięczna,
Spółgłoska szczelinowa dwuwargowa dźwięczna,
Spółgłoska szczelinowa dziąsłowa bezdźwięczna,
Spółgłoska szczelinowa dziąsłowa dźwięczna,
Spółgłoska szczelinowa dziąsłowo-podniebienna bezdźwięczna,
Spółgłoska szczelinowa dziąsłowo-podniebienna dźwięczna,
Spółgłoska szczelinowa ejektywna dziąsłowa,
Spółgłoska szczelinowa gardłowa bezdźwięczna,
Spółgłoska szczelinowa gardłowa dźwięczna,
Spółgłoska szczelinowa języczkowa bezdźwięczna,
Spółgłoska szczelinowa języczkowa dźwięczna,
Spółgłoska szczelinowa krtaniowa bezdźwięczna,
Spółgłoska szczelinowa krtaniowa dźwięczna,
Spółgłoska szczelinowa międzyzębowa bezdźwięczna,
Spółgłoska szczelinowa międzyzębowa dźwięczna,
Spółgłoska szczelinowa miękkopodniebienna bezdźwięczna,
Spółgłoska szczelinowa miękkopodniebienna dźwięczna,
Spółgłoska szczelinowa nagłośniowa bezdźwięczna,
Spółgłoska szczelinowa nagłośniowa dźwięczna,
Spółgłoska szczelinowa podniebienna bezdźwięczna,
Spółgłoska szczelinowa podniebienna dźwięczna,
Spółgłoska szczelinowa wargowo-zębowa bezdźwięczna,
Spółgłoska szczelinowa wargowo-zębowa dźwięczna,
Spółgłoska szczelinowa z retrofleksją bezdźwięczna,
Spółgłoska szczelinowa z retrofleksją dźwięczna,
Spółgłoska szczelinowa zadziąsłowa bezdźwięczna,
Spółgłoska szczelinowa zadziąsłowa dźwięczna,
Spółgłoska uderzeniowa,
Spółgłoska uderzeniowa dziąsłowa,
Spółgłoska uderzeniowa z retrofleksją,
Spółgłoska ustna,
Spółgłoska zębowa,
Spółgłoska zwarta,
Spółgłoska zwarta dwuwargowa bezdźwięczna,
Spółgłoska zwarta dwuwargowa dźwięczna,
Spółgłoska zwarta dziąsłowa bezdźwięczna,
Spółgłoska zwarta dziąsłowa dźwięczna,
Spółgłoska zwarta ejektywna dwuwargowa,
Spółgłoska zwarta ejektywna dziąsłowa,
Spółgłoska zwarta ejektywna języczkowa,
Spółgłoska zwarta ejektywna miękkopodniebienna,
Spółgłoska zwarta ejektywna podniebienna,
Spółgłoska zwarta języczkowa bezdźwięczna,
Spółgłoska zwarta języczkowa dźwięczna,
Spółgłoska zwarta miękkopodniebienna dźwięczna,
Spółgłoska zwarta nagłośniowa,
Spółgłoska zwarta podniebienna bezdźwięczna,
Spółgłoska zwarta podniebienna dźwięczna,
Spółgłoska zwarta zębowa bezdźwięczna,
Spółgłoska zwarta zębowa dźwięczna,
Spółgłoska zwarta z retrofleksją bezdźwięczna,
Spółgłoska zwarta z retrofleksją dźwięczna,
Spółgłoska zwarto-szczelinowa,
Spółgłoska zwarto-szczelinowa dziąsłowa bezdźwięczna,
Spółgłoska zwarto-szczelinowa dziąsłowa dźwięczna,
Spółgłoska zwarto-szczelinowa dziąsłowo-podniebienna bezdźwięczna,
Spółgłoska zwarto-szczelinowa dziąsłowo-podniebienna dźwięczna,
Spółgłoska zwarto-szczelinowa zadziąsłowa bezdźwięczna,
Spółgłoska zwarto-szczelinowa zadziąsłowa dźwięczna,
X-SAMPA,
Zwarcie krtaniowe,
Spółgłoska szczelinowa języczkowa dźwięczna – rodzaj dźwięku
spółgłoskowego występujący w
językach naturalnych, oznaczany w międzynarodowej transkrypcji fonetycznej
IPA symbolem
[ʁ].
Spółgłoska szczelinowa gardłowa dźwięczna to rodzaj dźwięku
spółgłoskowego występujący w
językach naturalnych. W międzynarodowej transkrypcji fonetycznej
IPA oznaczana jest symbolem:
[ʕ]Spółgłoska nosowa miękkopodniebienna – rodzaj dźwięku
spółgłoskowego występujący w
językach naturalnych. W międzynarodowej transkrypcji fonetycznej
IPA oznaczanej symbolem: [ŋ].
Spółgłoska zwarta ejektywna podniebienna – rodzaj dźwięku
spółgłoskowego występujący w
językach naturalnych. W międzynarodowej transkrypcji fonetycznej
IPA oznaczanej symbolem: [cʼ]
Spółgłoska zwarto-szczelinowa zadziąsłowa dźwięczna – rodzaj dźwięku
spółgłoskowego występujący w
językach naturalnych, oznaczany w międzynarodowej transkrypcji fonetycznej
IPA symbolem
[ʤ].
Spółgłoska zwarto-szczelinowa dziąsłowo-podniebienna dźwięczna – rodzaj dźwięku
spółgłoskowego występujący w
językach naturalnych, oznaczany w międzynarodowej transkrypcji fonetycznej
IPA symbolem
[ʥ].
Spółgłoska nosowa podniebienna – rodzaj dźwięku
spółgłoskowego występujący w
językach naturalnych. W międzynarodowej transkrypcji fonetycznej
IPA oznaczanej symbolem: [ɲ].
Spółgłoska półotwarta boczna dziąsłowa welaryzowana – rodzaj dźwięku
spółgłoskowego, występującego w niektórych
językach naturalnych. W Polsce podobna spółgłoska półotwarta boczna zębowa welaryzowana jest potocznie nazywana ł aktorskim, scenicznym, szlacheckim lub kresowym.
Spółgłoska drżąca dziąsłowa - rodzaj dźwięku
spółgłoskowego występujący w
językach naturalnych. W międzynarodowej transkrypcji fonetycznej
IPA oznaczanej symbolem:
[r]. Głoska ta jest jednym z trudniejszych dźwięków mowy. Jest zazwyczaj ostatnią głoską opanowywaną przez dzieci, a zaburzenia jej artykulacji są jedną z najczęstszych wad wymowy (
reranie)
Spółgłoska półotwarta boczna dziąsłowa welaryzowana – rodzaj dźwięku
spółgłoskowego, występującego w niektórych
językach naturalnych. W Polsce podobna spółgłoska półotwarta boczna zębowa welaryzowana jest potocznie nazywana ł aktorskim, scenicznym, szlacheckim lub kresowym.
Mlask zębowy – rodzaj dźwięku
spółgłoskowego występujący w
językach naturalnych. W międzynarodowej transkrypcji fonetycznej
IPA oznaczony symbolem:
[ǀ], ponieważ mlask może mieć różnego typu "podkład" (różne typy artykulacji tylnojęzykowej), stosuje się wtedy dokładniejszą transkrypcję np.
[k͡ǀ] (w dalszym ciągu znak podwójnego miejsca artykulacji (łuczek) jest pomijany).
Kof lub kuf (ק) – dziewiętnasta
litera alfabetu hebrajskiego o wartości numerycznej 100. Odpowiada dźwiękowi [
k] (w wymowie aszkenazyjskiej) lub [
q] (w wymowie sefardyjskiej).
Termin spółgłoska wargowa odnosi się do sposobu artykulacji
spółgłosek polegającego na zbliżeniu warg do siebie (
spółgłoska dwuwargowa) lub górnych zębów do dolnej wargi (
spółgłoska wargowo-zębowa). Dwuwargowo wymawia się na przykład /p/, /b/ i /m/. Spółgłoski wargowo-zębowe to między innymi /f/ i /v/ (polskie w). Głoska /w/ (polskie ł) to
spółgłoska półotwarta wargowo-miękkopodniebienna.
Ty, ty
głoska oznaczana w piśmie zespołem składającym się z dwóch
liter (
dwuznakiem), używana w
języku węgierskim. Wymawiana jest jako
spółgłoska zwarta podniebienna bezdźwięczna [c], która może jako tty być dłużej wymawiana.
Spółgłoska miękkopodniebienna lub welarna to spółgłoska, której wymowa polega na zbliżeniu
języka do
podniebienia miękkiego (
łac. velum). Takie głoski są bardzo rozpowszechnione – występują właściwie we wszystkich językach ludzkich. Wiele języków ma również
labializowane i
palatalizowane warianty spółgłosek welarnych.
Sonant –
spółgłoska zgłoskotwórcza, tworząca
sylabę. Sonantami są zwykle
spółgłoski nosowe i
płynne. Współcześnie nie występują w
języku polskim, ale są dosyć częste w innych językach.
Mlask zębowy – rodzaj dźwięku
spółgłoskowego występujący w
językach naturalnych. W międzynarodowej transkrypcji fonetycznej
IPA oznaczanej symbolem:
[ǀ], ponieważ mlask może mieć różne "podkład" (różne typy artykulacji tylnojęzykowej), stosuje się wtedy dokładniejszą transkrypcję np.
[k͡ǀ] (w dalszym ciągu znak podwójnego miejsca artykulacji (łuczek) jest pomijany).
Spółgłoski nosowe (sonanty nosowe) to nosowe
spółgłoski zwarto-otwarte, których artyklucyjną cechą jest utworzenie zwarcia w jamie ustnej, jednak w odróżniu od
spółgłosek zwartych otworzony zostaje równocześnie tor nosowy, tj. podniebiennie miękkie zostaje opuszczone. Wśród spółgłosek zwartych występują spółgłoski, które różnią się tylko opozycją
ustna vs.
nosowa.
Kof lub kuf (ק) – dziewiętnasta
litera alfabetu hebrajskiego o wartości numerycznej 100. Odpowiada dźwiękowi [
k] (w wymowie aszkenazyjskiej) lub [
q] (w wymowie sefardyjskiej).
Reguła fonologiczna jest jednym ze sposobów sformułowania generalizacji opisującej proces fonologiczny w danym języku. Na przykład, regułą fonologiczną w języku polskim jest asymilacja dźwięczności, co odnosi się do typu asymilacji zachodzącej między dwoma
obstruentami: w wyrazie las wypowiadamy na ogół bezdźwięczną spółgłoskę szczelinową [s], jednak w sekwencji las był dźwięk ten ulega wpływowi następującego po nim dźwięcznego [b] i jest wypowiadany jako [z].