Społeczeństwo

Społeczeństwo to podstawowe pojęcie socjologiczne, jednakże niejednoznacznie definiowane. Terminem tym tradycyjnie ujmuje się dużą zbiorowość społeczną, zamieszkującą dane terytorium, posiadające wspólną kulturę, wspólną tożsamość oraz sieć wzajemnych stosunków społecznych. Społeczeństwo ponadto posiada własne instytucje pozwalające mu na funkcjonowanie oraz formę organizacyjną w postaci państwa, plemienia czy narodu.

Stratyfikacja (przez socjologów nazywana "stratyfikacją społeczną"), inaczej "uwarstwienie społeczne" - pojęcie wyrażające fakt, że wszelka społeczność składa się z poziomów pozostających ze sobą w relacjach nadrzędności i podporządkowania. Mierzona jest dostępnością do pięciu podstawowych zasobów społecznych, jakimi są: władza, pieniądze, prestiż, wykształcenie oraz zdrowie. Mówiąc prościej, stratyfikacja oznacza, że każde społeczeństwo ma pewien system rang: pewne warstwy stoją wyżej, inne zaś niżej. Ich suma stanowi system stratyfikacyjny danego społeczeństwa. Historia zna cztery podstawowe systemy stratyfikacji społeczeństw ludzkich: niewolnictwo, system kastowy, system stanowy i system klasowy.

Regres społeczny – proces społeczny, którego wynikiem są trwałe zmiany polegające na przekształcaniu się stanu społecznego. Regres społeczny jest przeciwieństwem postępu społecznego, czyli przechodzenia od lepszego do gorszego stanu jakości życia członków społeczeństwa. Pojęcie to oznacza zatem taki rozwój społeczeństwa, który charakteryzuje się:

Dzień Solidarności Społecznej – jest ogólnopolską inicjatywą społeczną. Idea DSS to mobilizować społeczeństwo do przemyśleń i pozytywnej reakcji na problem, który w danym roku jest tematem przewodnim DSS.

Pozycja społeczna wyróżnione i określone w danej kulturze miejsce jednostki społecznej w hierarchii społecznej i szerzej w strukturze społecznej. Pozycja społeczna określa prestiż jednostki. Z zajmowanej pozycji społecznej wynika rola społeczna jaką odgrywać powinna jednostka. Osoba znajdująca się na pewnej pozycji społecznej związana jest też z określonymi przywilejami i obowiązkami, jakie powinna pełnić wobec grupy czy społeczeństwa.

Kwestia społeczna – to w większości prac synonim problemu społecznego. Pojęcie to jest silnie związana z polityką społeczną a konkretnie z jej celami i zadaniami. Kwestia społeczna to bariera w społeczeństwie, uniemożliwiająca mu osiągniecie pełnej satysfakcji, rozwoju, realizacji potrzeb. Politycy społeczni powinni zatem dążyć do minimalizacji a wręcz likwidacji kwestii społecznej.

Kultura dominująca – to kultura w ujęciu dystrybutywnym, reprezentowana przez większość społeczeństwa lub przez społeczeństwo wpływające poprzez dyfuzję na kultury lokalne mniejszych społeczności.

Teoria modernizacji – ogólna nazwa teorii rozwoju społecznego, opisujących rozwój społeczeństw w kierunku społeczeństwa nowoczesnego. Teorie modernizacji są jedną z postaci ewolucjonizmu.

Doktryny centrowe - opowiadają się za utrzymaniem równowagi pomiędzy interesami różnych warstw i grup społecznych. Przedstawiciele tych doktryn nie uznają nierówności za naturalną cechę struktury społecznej, ale wynikające z niej różnice majątkowe powinny być, ich zdaniem, łagodzone przez samo społeczeństwo, a nie państwo. Taką rolę przypisuje się różnym organizacjom społecznym, stowarzyszeniom, fundacjom o charakterze charytatywnym. Współcześnie coraz więcej ugrupowań lokuje siebie pośrodku sceny politycznej. Najbardziej na miano stronnictw centrowych zasługują partie konserwatywne i liberalne.

Molestowanie seksualne – zachowanie o charakterze seksualnym naruszające godność, nieakceptowane przez społeczeństwo jako sprzeczne z normami społecznymi.

Społeczeństwo regionalne - ludzie zamieszkujący pewien obszar administracyjny lub gospodarczy, często powstających w sposób naturalny, w ramach których powstają różne formy współdziałania społecznego, kulturalnego, turystycznego, handlowego.

Problem społeczny – taki stan społeczny, który znaczna część społeczeństwa definiuje jako łamanie norm społecznych, będących dla nich szczególnie cennymi. Problemy społeczne mogą stanowić przeszkodę dla efektywnego funkcjonowania państwa, utrudniają, bądź nawet uniemożliwiają realizację celów społecznych. Problem społeczny stanowi rozdźwięk między uznanymi wzorami a aktualnym stanem rzeczy. Warty podkreślenia jest fakt, że żadne warunki społeczne nie mogą być uznane za problem społeczny, jeśli nie zostaną one określone za pomocą uznanych wartości jako problem przez znaczącą liczbę ludności.

Wyobraźnia socjologiczna – w socjologii jedna z kompetencji niezbędnych do świadomego, pełnego uczestnictwa w społeczeństwie demokratycznym, polegająca na zdaniu sobie sprawy z tego, że człowiek jest istotą społeczną – żyje w otoczeniu innych ludzi, w świecie jaki zbudowali mu ludzie żyjący wcześniej i ma szansę budować społeczeństwo dla przyszłych pokoleń. Charles Wright Mills nazywa ją "najbardziej potrzebną cechą umysłu".

Kapitał społeczny – termin z pogranicza ekonomii i socjologii, oznaczający kapitał (jako element procesu produkcji i życia w zorganizowanym społeczeństwie), którego wartość opiera się na wzajemnych relacjach społecznych i zaufaniu jednostek, które dzięki niemu mogą osiągać więcej korzyści (z ekonomicznego i społecznego punktu widzenia).

Ruch społeczny to forma zbiorowego, spontanicznego działania pewnych kategorii społecznych lub zbiorowości zmierzającego do określonego celu i często do wywołania zmiany społecznej.

Odpowiedzialność społeczna - postawa, która charakteryzuje się dobrowolnym i aktywnym działaniem na rzecz pozytywnych zmian w najbliższym otoczeniu społecznym. Najkrócej ujmując to zaangażowanie każdego człowieka w kreowanie lepszej rzeczywistości społecznej. Obywatele mają nie tylko prawa, ale także obowiązki względem społeczeństwa i wspólnoty.

Rodzina – w socjologii rozumiana jako grupa społeczna lub instytucja społeczna. Rodzina, zdaniem socjologów i najprostszych jej definicji, to najważniejsza, podstawowa grupa społeczna, na której opiera się całe społeczeństwo.

Maurice Godelier (ur. 1934) - francuski antropolog społeczny, posiada wykształcenie filozoficzne. Główny reprezentant nurtu antropologii marksistowskiej, szczególnie zainteresowany antropologią ekonomiczną (wpływ kapitalizmu na społeczeństwo tradycyjne), antropologią polityczną oraz takimi zjawiskami jak pokrewieństwo i gender. Jego dorobek uznawany jest za znaczący dla nauk społecznych w ogóle. Jego najważniejszym opracowaniem na gruncie antropologii jest zbiór esejów Perspectives in Marxist anthropology. Prowadził długoletnie (między 1966 a 1988 r.) badania terenowe wśród zamieszkującego Papuę-Nową Gwineę ludu Baruya, zaliczanego (wraz z m.in. ludem Sambia) do grupy "etnicznej" Anga.

Etniczność (od gr. ethnos oznaczającego rasę) zasadnicza cecha określonej zbiorowości etnicznej, stanowiąca zespół wzajemnie i silnie z sobą powiązanych cech społeczno-kulturowych, określających odmienność i specyfikę konkretnej zbiorowości ("swoich") wobec zbiorowości innych ("obcych"). Termin ten jednak nie jest jednoznacznie ujmowany i ciągle w naukach społecznych trwają próby jego odpowiedniego zdefiniowania.

Menedżeryzm (bądź też manageryzm) - koncepcja socjologiczna stworzona przez Jamesa Burnhama, według której rozwój społeczny dąży do społeczeństwa menedżerów, gdzie kierownicy będą stanowili nową klasę rządzącą. Jest to związane z opisanym przez Burnhama procesem oddzielania się własności od zarządzania i rozrastaniem się społeczno-zawodowej kategorii menedżerów. Ten kierunek rozwoju jest uniwersalny, ponieważ dotyczy wszystkich społeczeństw przemysłowych.

Podział pracy pojęcie używane w socjologii i ekonomii oznaczające proces różnicowania się społeczeństwa ze względu na przyjmowanie różnych ról zawodowych wraz z powiększającą się specjalizacją wykonywanych czynności na rzecz społeczeństwa.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja