Linki:
Średniowiecze,
Ancien régime,
Antyklerykalizm,
Burżuazja,
Chłopi,
Diecezja,
Drobnomieszczaństwo,
Duchowieństwo,
Dzierżawa,
Dziesięcina,
Herb,
Klasztor,
Kościół (organizacja),
Król,
Królestwo Prus,
Mieszczaństwo,
Noblesse de robe,
Opactwo,
Proletariat,
Stan (zbiorowość społeczna),
Szlachta,
Urzędnik,
Wolny zawód,
Stany we Francji – w czasie trwania
Ancien régime (fr. stare rządy) społeczeństwo francuskie dzieliło się na trzy
stany. Stan Pierwszy stanowiło
duchowieństwo, Stan Drugi –
szlachta. Stan Trzeci składał się z całej reszty społeczeństwa.
Król był sam w sobie osobnym
stanem.
Dzień Solidarności Społecznej – jest ogólnopolską inicjatywą
społeczną. Idea DSS to mobilizować
społeczeństwo do przemyśleń i pozytywnej reakcji na problem, który w danym roku jest tematem przewodnim DSS.
Problem społeczny – taki stan społeczny, który znaczna część społeczeństwa definiuje jako łamanie
norm społecznych, będących dla nich szczególnie cennymi. Problemy społeczne mogą stanowić przeszkodę dla efektywnego funkcjonowania państwa, utrudniają, bądź nawet uniemożliwiają realizację celów społecznych. Problem społeczny stanowi rozdźwięk między uznanymi wzorami a aktualnym stanem rzeczy. Warty podkreślenia jest fakt, że żadne warunki społeczne nie mogą być uznane za problem społeczny, jeśli nie zostaną one określone za pomocą uznanych wartości jako problem przez znaczącą liczbę ludności.
Teoria modernizacji – ogólna nazwa
teorii rozwoju społecznego, opisujących
rozwój społeczeństw w kierunku
społeczeństwa nowoczesnego. Teorie modernizacji są jedną z postaci
ewolucjonizmu.
Wyobraźnia socjologiczna – w
socjologii jedna z kompetencji niezbędnych do świadomego, pełnego uczestnictwa w
społeczeństwie demokratycznym, polegająca na zdaniu sobie sprawy z tego, że człowiek jest istotą społeczną – żyje w otoczeniu innych ludzi, w świecie jaki zbudowali mu ludzie żyjący wcześniej i ma szansę budować społeczeństwo dla przyszłych pokoleń.
Charles Wright Mills nazywa ją "najbardziej potrzebną cechą umysłu".
Regres społeczny –
proces społeczny, którego wynikiem są trwałe zmiany polegające na przekształcaniu się
stanu społecznego. Regres społeczny jest przeciwieństwem
postępu społecznego, czyli przechodzenia od lepszego do gorszego stanu jakości życia członków społeczeństwa. Pojęcie to oznacza zatem taki rozwój społeczeństwa, który charakteryzuje się:
Kultura dominująca – to
kultura w ujęciu dystrybutywnym, reprezentowana przez większość społeczeństwa lub przez społeczeństwo wpływające poprzez
dyfuzję na kultury lokalne mniejszych społeczności.
Stratyfikacja (przez
socjologów nazywana "stratyfikacją społeczną"), inaczej "uwarstwienie społeczne" - pojęcie wyrażające fakt, że wszelka
społeczność składa się z poziomów pozostających ze sobą w relacjach nadrzędności i podporządkowania. Mierzona jest dostępnością do pięciu podstawowych zasobów społecznych, jakimi są:
władza, pieniądze,
prestiż, wykształcenie oraz zdrowie. Mówiąc prościej, stratyfikacja oznacza, że każde
społeczeństwo ma pewien system rang: pewne warstwy stoją wyżej, inne zaś niżej. Ich suma stanowi system stratyfikacyjny danego społeczeństwa.
Historia zna cztery podstawowe systemy stratyfikacji
społeczeństw ludzkich:
niewolnictwo,
system kastowy,
system stanowy i
system klasowy.
Molestowanie seksualne – zachowanie o charakterze
seksualnym naruszające
godność, nieakceptowane przez
społeczeństwo jako sprzeczne z
normami społecznymi.
Polityka prorodzinna –
polityka mająca na celu dobro
rodziny i
społeczeństwa. Jej przesłanki tkwią w założeniach światopoglądowych, uznających rodzinę za najważniejszą komórkę w społeczeństwie, która odgrywa podstawową rolę w procesie
wychowywania dzieci i młodzieży.
Społeczeństwo regionalne - ludzie zamieszkujący pewien
obszar administracyjny lub gospodarczy, często powstających w sposób naturalny, w ramach których powstają różne formy współdziałania społecznego, kulturalnego, turystycznego, handlowego.
Menedżeryzm (bądź też manageryzm) - koncepcja socjologiczna stworzona przez
Jamesa Burnhama, według której rozwój społeczny dąży do społeczeństwa
menedżerów, gdzie kierownicy będą stanowili nową klasę rządzącą. Jest to związane z opisanym przez Burnhama procesem oddzielania się własności od zarządzania i rozrastaniem się społeczno-zawodowej kategorii menedżerów. Ten kierunek rozwoju jest uniwersalny, ponieważ dotyczy wszystkich
społeczeństw przemysłowych.
Doktryny centrowe - opowiadają się za utrzymaniem równowagi pomiędzy interesami różnych warstw i
grup społecznych. Przedstawiciele tych
doktryn nie uznają nierówności za naturalną cechę
struktury społecznej, ale wynikające z niej różnice majątkowe powinny być, ich zdaniem, łagodzone przez samo
społeczeństwo, a nie
państwo. Taką rolę przypisuje się różnym organizacjom społecznym,
stowarzyszeniom, fundacjom o charakterze charytatywnym. Współcześnie coraz więcej ugrupowań lokuje siebie pośrodku sceny politycznej. Najbardziej na miano stronnictw centrowych zasługują partie konserwatywne i liberalne.
Komisja Innowacyjności i Nowoczesnych Technologii (skrót INT) –
stała komisja sejmowa zajmująca się sprawami innowacyjności, informatyzacji i rozwoju
społeczeństwa informacyjnego. Komisja została powołana do życia 29 października 2010.
Analfabetyzm funkcjonalny - sytuacja, w której osoby nieposiadające wykształcenia lub posiadające formalne
wykształcenie nie potrafią wykorzystać wiedzy do tego, by sprawnie funkcjonować w codziennym życiu w nowoczesnym
społeczeństwie.
Decyzje polityczne – w życiu politycznym
społeczeństwa występuje wiele działań ludzkich, których celem jest podjęcie
decyzji politycznych. Decyzja to świadomy, nielosowy, nieprzypadkowy i ukierunkowany akt wyboru, jednego działania ze zbioru działań politycznych lub powstrzymania się od działań.
Pozycja przypisana - jest to pozycja w
społeczeństwie jaką nabywamy niezależnie od naszej
woli, bez możliwości
wyboru, przez sam fakt urodzenia się, biologicznej konieczności, lub przez odebranie nam podmiotowości czy prawa do decydowania o sobie.
Pozycja społeczna wyróżnione i określone w danej
kulturze miejsce
jednostki społecznej w
hierarchii społecznej i szerzej w
strukturze społecznej. Pozycja społeczna określa
prestiż jednostki. Z zajmowanej pozycji społecznej wynika
rola społeczna jaką odgrywać powinna jednostka. Osoba znajdująca się na pewnej pozycji społecznej związana jest też z określonymi przywilejami i obowiązkami, jakie powinna pełnić wobec
grupy czy
społeczeństwa.
Konsensualizm - doktrynalna koncepcja występowania w
społeczeństwach charakteryzujących się głębokimi, utrwalonymi podziałami swoistego typu
reżimu politycznego. Twórcą tej teorii jest A. Lijphart.
Wychowanie obywatelskie (także, edukacja obywatelska) odnosi się, w sensie ogólnym, do wychodania człowieka do życia w
społeczeństwie obywatelskim, przygotowujące go w nim do roli
obywatela.
Edukacja środowiskowa - jest formą pracy socjalnej nastawioną na rozwój i aktywizację
społeczności lokalnych. To ogół wpływów na jednostki i grupy ludzkie, sprzyjających takiemu ich rozwojowi i wykorzystywaniu własnych możliwości, aby w maksymalnym stopniu stały się twórczymi i świadomymi członkami wspólnoty
społecznej, narodowej, kulturowej i globalnej. Edukacja środowiskowa jest sposobem na (samo)kształtowanie podmiotowości osób, grup i środowisk. Wykracza też poza granicę pasywnego odbioru określonych treści, by poprzez udział ludzi w praktyce społecznej kształtować postawy zaangażowane, a tą drogą – społeczeństwo aktywne i kreatywne.