Starożytny Rzym

Pod terminem starożytny Rzym rozumie się zazwyczaj państwo stworzone przez mieszkańców miasta Rzym, leżącego w Italii nad rzeką Tyber. Historia starożytnego Rzymu zaczyna się wraz z założeniem miasta w 753 roku p.n.e., a kończy obaleniem cesarza Romulusa Augustulusa w 476 roku n.e.

Rzym został zbudowany na siedmiu wzgórzach (łac. Septimontium). Siedem wzgórz, wszystkie mieszczące się po wschodniej stronie Tybru, stanowi serce miasta. Pełniły one bardzo ważną rolę w mitologii, religii i w polityce antycznego Rzymu. Według tradycji miasto zostało ufundowane przez Romulusa na Palatynie (Mons Palatinus).

Terminem sztuka starożytnego Rzymu określa się zazwyczaj sztukę tworzoną w Rzymie – mieście nad Tybrem oraz całym państwie złożonym z wielu prowincji i nie wykazującą żadnych ścisłych związków kulturowych z sztuką rodzimą konkretnego rejonu pozostającego pod panowaniem imperium, powstałą w okresie od VI w. p.n.e. do końca IV w., czyli momentu podziału cesarstwa na wschodnie i zachodnie.

Cohortes urbanae (po łacinie kohorty miejskie) – dowodzone przez prefekta miejskiego, zostały stworzone w Starożytnym Rzymie, aby zrównoważyć ogromne siły pretorian w Rzymie. Ich główną rolą było chronienie Rzymu i przeciwstawianie się różnym gangom i bandom, dlatego często patrolowali ulice miasta. W rzadkich przypadkach ruszali na pole bitwy, ale w armii mieli tylko honorowe znaczenie. Żołd żołnierzy z Cohortes urbanae wynosił 500 denarów rocznie. Służba tam była uznawana za zaszczytną i dobrze płatną, pełnili ją tylko mieszkańcy Rzymu i Italii.

Kwirynał (Collis Quirinalis) – najwyższe z siedmiu wzgórz Rzymu, znajdujące się w centrum miasta, po wschodniej stronie Tybru. W czasach antycznych składało się z trzech szczytów: Latiaris, Mucialis i Salutaris, które zniknęły z powodu prac budowlanych prowadzonych od XVI wieku.

Ostia (łac. ostium ujście) – antyczne miasto portowe, być może pierwsza kolonia Rzymu, położone w ujściu rzeki Tyber do Morza Tyrreńskiego, około 30 km na zachód od Rzymu – zachowane do dnia dzisiejszego ruiny są jednymi z największych pod względem powierzchni we Włoszech. Ponieważ od czasów starożytnych linia brzegowa odstępowała w ślad za morzem, obecnie port w dalszym ciągu znajduje się nad Tybrem, ale około 3 km od plaży.

Silvio Panciera (ur. 21 marca 1933 w Wenecji) - prof. dr hab. Uniwersytetu La Sapienza w Rzymie, specjalizujący się w epigrafice łacińskiej, wojskowości Starożytnego Rzymu oraz topografii miasta Rzym.

Królestwo rzymskie (łac. Regnum Romanum) - królestwo istniejące na terenie miasta Rzymu i jego okolic od założenia miasta przez legendarnego Romulusa w 753 p.n.e. do obalenia monarchii w 508 p.n.e. i wprowadzenia Republiki.

Pole Marsowe (łac. Campus Martius) to miejsce w starożytnym Rzymie, pozostające poza tzw. murami serwiańskimi, w zakolu Tybru, na zachód od Kapitolu. Obszar o powierzchni ok. 25 ha w czasach królewskich poświęcony był Marsowi. Według tradycji Pole Marsowe należało do Tarkwiniusza Pysznego, ostatniego króla Rzymu. Po wygnaniu z Rzymu król usiłował przez posłów pertraktować w sprawie zwrotu nieruchomości, a w tajemnicy knuł spisek w celu przywrócenia władzy w mieście. Po wykryciu tych knowań posłowie zostali wydaleni z miasta a owe nieruchomości uznane za własność państwa i poświęcone Marsowi.

Ankus Marcjusz, Ancus Marcius – król Rzymu (642 p.n.e.-617 p.n.e.), wnuk Numy Pompiliusza i czwarty król Rzymu. Zdobył kilka miast w okolicach Rzymu i zwiększył liczebność obywateli rzymskich (burząc zdobyte miasta i przenosząc ludność do stolicy). Państwo rzymskie w jego czasach rozszerzyło się na zachód i dotarło do morza, gdzie założono w ujściu Tybru miasto-port Ostię. Walczył zwycięsko z Latynami, których część osiedlił na Awentynie (późniejsi plebejusze). Zagrożony przez Etrusków, umocnił wzgórze Janikulum. Ankus Marcjusz wybudował pierwszy most na Tybrze - pons sublicius i pierwszy rzymski akwedukt Aqua Marcia, pod Kapitolem zaś pierwsze więzienie. Skodyfikował rzymskie obrzędy religijne i utworzył kapłańskie kolegium fecjałów (fetiales).

Castel Gandolfo – miasto i gmina w środkowych Włoszech, w regionie Lacjum, w prowincji Rzym, 30 km na południowy wschód od Rzymu, w pobliżu jeziora Albano. Przypuszcza się, że miasto leży na miejscu starożytnego miasta Alba Longa.

Porwanie Sabinek - to legendarny epizod z najstarszej historii Rzymu, który opisuje porwanie kobiet z plemienia Sabinów, jednego z najstarszych plemion w środkowej Italii.

Prokulus Juliusz (łac. Proculus Julius) – legendarna postać z VIII-wiecznego Rzymu, podawana przez arystokratyczną tradycję o założeniu Rzymu. Wspomniana u Cycerona (De Republica 10,20), Liwiusza (Ab urbe condita libri I,16) oraz Plutarcha (Bíoi Parálleloia, Romulus 28,1), który jednak podaje odmienną wersję jego imienia a także szczegółowo go charakteryzuje: Juliusz Proklus, jeden z pierwszych rodem patrycjuszy wśród kolonistów, którzy przybyli z Alby Longi, człowiek o nieskazitelnych obyczajach, kiedyś zaufany powiernik samego Romulusa. Po zniknięciu Romulusa, w czasie przeglądu wojskowego na Polu Marsowym, miał być jedynym świadkiem apoteozy władcy Rzymu.

Wielki Pożar Rzymu (łac.: Magnum Incendium Romae) – w 64 r. strawił dużą część miasta Rzym. Tacyt wspomina o szybkim rozprzestrzenieniu się pożaru, który trwał pięć i pół dnia. Tylko cztery z czternastu dzielnic ówczesnego Rzymu uniknęły zniszczeń, trzy zostały kompletnie strawione przez ogień, zaś kolejnych siedem zostało poważnie zniszczonych.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja