Bezstronność - dyrektywa
sprawiedliwości w myśl której decyzja powinna być podejmowana na podstawie
obiektywnych kryteriów, a nie osobistych przekonań, uprzedzeń, preferencji lub w wyniku wpływu innych osób.
Obiektywizm metafizyczny - teza, że istnieje fundamentalna rzeczywistość, niezależna od naszego poznania i świadomości, przeciwieństwo subiektywizmu metafizycznego.
Materia – w potocznym rozumieniu ogół
obiektywnie istniejących
przedmiotów fizycznych poznawalnych
zmysłami. W fizyce termin "materia" stosowany jest w kilku różnych, opisanych w artykule znaczeniach.
Izostenia (
gr. ισοσθενεια) – koncepcja równosilności sądów, tj. - równowagi
argumentów. Pogląd obecny m.in. w filozofii starożytnych
sofistów, wedle którego każdemu twierdzeniu można przeciwstawić inne twierdzenie z nim równosilne. O określonym przedmiocie dyskusji można sformułować dwa wykluczające się sądy i oba będą posiadały taką samą wagę. Zdaniem Protagorasa nie można wyróżnić żadnego obiektywnego kryterium prawdziwości sądów, stąd też należy zachować daleko posuniętą
ostrożność w wygłaszaniu twierdzeń. Stanowisko to wiąże się bezpośrednio ze sformułowaną przez
Protagorasa zasadą "człowiek jest miarą wszechrzeczy". Istnieje jednak alternatywne kryterium wartościowania sądów, mianowicie
użyteczność, której można przypisać status o wiele bardziej obiektywny. Można bowiem z dużą dozą
obiektywizmu stwierdzić, że coś jest dla kogoś szkodliwe lub korzystne. Zdaniem Protagorasa twierdzenia, które należy przyjąć (analogiczne do "prawdziwych") to twierdzenia opisujące to, co korzystne dla podmiotu, natomiast twierdzenia, które należy odrzucić (analogiczne do "fałszywych") opisują to, co jest dla podmiotu szkodliwe.
Realizm metafizyczny - stanowisko będące przeciwieństwem zarówno
idealizmu subiektywnego jak i obiektywnego.
Metafizyczny realizm da się scharakteryzować za pomocą tezy, iż przedmioty fizyczne istnieją
obiektywnie. Przy czym
realiści krytyczni dodają, że nie zawsze mają one te wszystkie cechy, jakie im przypisujemy.
Nathaniel Branden, właśc. Nathan Blumenthal (ur.
9 kwietnia 1930 w
Brampton w
Kanadzie) - psychoterapeuta i pisarz, najbardziej znany z prac poświęconych poczuciu własnej wartości. Będąc współpracownikiem i partnerem
Ayn Rand, Branden miał znaczący udział w propagowaniu filozofii Rand znanej jako
obiektywizm.
Obiektywizm –
filozofia stworzona przez
Ayn Rand, powieściopisarkę, scenarzystkę i filozofkę. Rand nawiązywała do tradycji
arystotelesowskiej i
kapitalistycznej. Sprzeciwiała się
kolektywizmowi,
nacjonalizmowi,
rasizmowi i
socjalizmowi.
Blask (łac. claritas), blask
formy, czasem także jasność – w
filozofii klasycznej jeden z podstawowych wyznaczników
piękna. Najbardziej znane rozumienie blasku w estetyce sformułował
Tomasz z Akwinu, w którego myśli stanowi on jedną z trzech
obiektywnych właściwości piękna obok
proporcjonalności i zupełności (całkowitości). Jako wyznacznik piękna blask odnosi się w myśli św. Tomasza tak do przedmiotów
fizycznych, jak i
duchowych.
Piękno – pozytywna właściwość estetyczna
bytu wynikająca z zachowania proporcji, harmonii
barw,
dźwięków, stosowności, umiaru i
użyteczności, odbierana przez zmysły. Istnieje piękno
idealne,
duchowe,
moralne,
naturalne,
cielesne,
obiektywne i
subiektywne. Pojęcie to jest silnie związane z teorią
estetyki,
prawdy i
dobra.
Henry Thomas Buckle (ur.
24 listopada 1821, zm.
29 maja 1862) – brytyjski
filozof,
historyk kultury,
socjolog oraz
szachista. Autor Historii cywilizacji w Anglii (
ang. History of Civilization,
1857-
1861, przekład
polski W. Zawadzkiego,
1864-
1868), w którym przedstawił koncepcję
obiektywnych praw procesu dziejowego odrzucającego wiarę, integrację
opatrzności, rolę
jednostki i przypadkowość historyczną. Jego poglądy wywarły znaczny wpływ na światopogląd
pozytywistów warszawskich.