Swetoniusz

Żywoty cezarów (De vita Caesarum) - zbiór biografii dwunastu cezarów począwszy od Juliusza Cezara do Domicjana napisanych przez rzymskiego pisarza i historyka Swetoniusza. Dzieło dedykowane było Gajuszowi Septycjuszowi Clarusowi, prefektowi pretorianów, który był zarazem protektorem Swetoniusza.

Statilia Messalina - wywodziła się z najwyższych kręgów arystokracji senatorskiej, prawnuczka Tytusa Statyliusza Taurusa - konsula w 26 p.n.e. i wybitnego dowódcy cesarza Augusta.Nie znamy imion trzech pierwszych jej mężów, czwartym był Marek Julisz Westynus Attyk, konsul w 65 n.e. Cesarz Neron, którego była kochanką, rozkazał stracić Attyka bez oskarżenia i procesu, żeby sam mógł ją poślubić. W początkach 66 n.e. została jego trzecią żoną. Przeżyła upadek Nerona, zakończony jego śmiercią samobójczą w czerwcu 68 n.e., zapewne dlatego, że następni, krótkotrwale panujący cesarze: Galba, Oton i Witeliusz wywodzili się z tych samych, senatorskich kręgów. Cesarz Oton zamierzał nawet poślubić ją i w ostatnim liście przed samobójczą śmiercią właśnie ją prosił, by zadbała o jego pochówek.

Marcus Verrius Flaccus (I w. p.n.e./I w. n.e.) - filolog i gramatyk rzymski. Skąpe wiadomości o jego życiu przekazuje Swetoniusz: Weriusz Flakkus był pierwotnie niewolnikiem, zapewne niewolnym nauczycielem. Następnie, gdy został wyzwolony i zyskał obywatelstwo rzymskie, założył szkołę i poświęcił się pracy naukowej oraz nauczaniu młodzieży. Jako nauczyciel zyskał taką sławę, że w roku 10 p.n.e. Oktawian August zatrudnił go jako osobistego nauczyciela swoich wnuków, Gajusza i Lucjusza Cezarów, z pensją miliona sestercji rocznie. Weriusz Flakkus zmarł w podeszłym wieku za panowania Tyberiusza.

Aemiliusz Pacensis (zm. 69) – trybun kohort miejskich (cohortes urbanae) z czasów Nerona, wkrótce po jego śmierci pozbawiony tego urzędu przez Galbę. Następnie dołączył do Othona, który przywrócił mu urząd. Później Aemilius Paulus został jednym z generałów armii Othona. Zginął w 69 na Kapitolu w walce z wojskami Witeliusza. Tacyt wymienia go kilkukrotnie, pisząc [Hist, I, 20, 87, II, 12, III 73]:

Lukusta - (ok. 54 n.e.) zawodowa trucicielka, mieszkająca w Rzymie w I w., otruła między innymi Klaudiusza na polecenie Agrypiny Młodszej i Brytanika na żądanie Nerona. Próbowała otruć także Nerona. Została stracona w czasach imperatora Galby.

Alea iacta est (z łac., dosł. kostka jest rzucona) – słowa, które rzekomo Juliusz Cezar wypowiedział 10 stycznia 49 r. p.n.e., podczas przekraczania wraz ze swoją armią rzeki Rubikon (pn. Włochy). Przekroczenie tej rzeki było jednoznaczne z rozpoczęciem wojny domowej przeciwko Pompejuszowi i optymatom. Zwrot po raz pierwszy zacytowany przez Swetoniusza w dziele Żywoty Cezarów w formie iacta alea est. Obecnie w języku polskim zwrot funkcjonuje najczęściej w postaci kości zostały rzucone.

Lukusta - (ok. 54 n.e.) zawodowa trucicielka, mieszkająca w Rzymie w I w., otruła między innymi Klaudiusza na polecenie Agrypiny Młodszej i Brytanika na żądanie Nerona. Próbowała otruć także Nerona. Została stracona w czasach imperatora Galby.

Domicja Lepida Starsza (Domitia Lepida Maior) występująca w źródłach najczęściej jako Domicja (Domitia) (ur. 19 p.n.e. - zm. czerwiec 59 n.e.), córka Lucjusza Domicjusza Ahenobarba i Antoni Starszej, była przedstawicielką rzymskiego rodu Domicjuszy Ahenobarbów. Spokrewniona z najpotężniejszymi osobami końca republiki i początków cesarstwa - była wnuczką triumwira Marka Antoniusza i Oktawii Młodszej siostry cesarza Augusta, kuzynką cesarzy Kaliguli i Klaudiusza, ciotką cesarzowej Messaliny i cesarza Nerona. Jej siostrą była Domicja Lepida Młodsza (Domitia Lepida Minor) a bratem Gnejusz Domicjusz Ahenobarbus, ojciec cesarza Nerona.

Bitwa pod Filippi - bitwa rozegrana w okolicach miasta Filippi w 42 p.n.e. we wschodniej Macedonii, w której triumwirowie - Antoniusz i Oktawian zwyciężyli armię republikańską na czele z przywódcami spisku przeciw Cezarowi - Brutusem i Kasjuszem. Gdy klęska była oczywista, Brutus przebił się mieczem, Kasjusz polecił się zabić niewolnikowi.

Saepta Julia – budynek wzniesiony na Polu Marsowym w pobliżu Panteonu, pierwotnie przeznaczony na miejsce głosowań w Republice Rzymskiej. Budowla została zaplanowana przez Juliusza Cezara i ukończona przez Marka Agrypa w 26 r. p.n.e. W czasach Oktawiana Augusta, Kaliguli i Klaudiusza Saepta Julia była najprawdopodobniej używana do walk gladiatorów, a później jako rynek i tragowisko oraz miejsce obchodów Ludi saeculares.

Carfulenus (zm. 43 p.n.e.) – legat Cezara w wojnie aleksandryjskiej. Po śmierci Cezara dołączył do Oktawiana i wystąpił przeciw Antoniuszowi. Zginął w bitwie pod Mutiną.

Itinerarium Antonina /(łac.) Itinerarium Antonini/ - to rejestr odległości i postojów na drogach Imperium rzymskiego. Autor i dokładny czas powstania nie są znane. Prawdopodobnie dzieło korzystało z oficjalnych dokumentów i badań dokonanych na polecenie Juliusza Cezara i kontynuowanych za Augusta.

Księga Suda (gr. Biblíon Súda), nazywana też Suda lub nawet Suidas, cytowana często pod łacińskim tytułem Liber Suda – leksykon bizantyjski z X w. obejmujący ok. 12 tys. haseł, z czego ok. 900 to artykuły rzeczowe, w większości historyczne i literackie. Zawiera także liczne dodatki późniejsze.

Cezar – jeden z tytułów używany przez rzymskich cesarzy. Słowo cezar było rodowym mianem Juliusza Cezara oraz Oktawiana – jego adoptowanego syna i pierwszego cesarza rzymskiego, ale z czasem stało się tytułem władców Rzymu. W okresie tetrarchii tytułu cezara używali dwaj młodsi tetrarchowie.

Urodził się jako Gajusz Wipsaniusz Agrypa (Gaius Vipsanius Agrippa), po adopcji przez cesarza Augusta stał się Gajusz Juliusz Cezar Wipsanian (Gaius Iulius Caesar Vipsanianus), był nazywany Gajuszem Cezarem (Gaius Caesar) (ur 22 p.n.e. - zm. 24 lutego 4 r. n.e.) syn Julii - jedynej córki Oktawiana Augusta i jej drugiego męża - Marka Agrypy.

Marcela Starsza (Claudia Marcella Maior) córka Gajusza Klaudiusza Marcelusa (Gaius Claudius Marcellus) i Oktawii Młodszej, siostry cesarza Augusta. Urodzona ok. 44 p.n.e.. W 28 p.n.e. poślubiła Marka Agrypę z którym miała dwie córki. Był to dowód zaufania ze strony Augusta, który oddawał swojemu wiernemu generałowi rękę siostrzenicy. W 21 roku August, który po śmierci Marka Klaudiusza Marcellusa upatrywał w Agrypie swojego następcę, kazał mu się rozwieść z Marcelą i poślubić swoją córkę Julię. Marcela wyszła potem za mąż za Antoniusza Jullusa, syna Marka Antoniusza i miała z nim syna Lucjusza .

Julianus Salwiusz, Julian Salwiusz, Salwiusz Julianus, (właściwie: Salvius Iulianus lub Lucius Octavius Cornelius Publius Salvius Iulianus Aemilianus) (II w. n.e.) - prawnik rzymski, który z polecenia cesarza Hadriana, stanął na czele komisji prawników, mającej na celu kodyfikację prawa pretorskiego (ius honorarium).

Gaius Claudius Drusus Caesar Germanicus (ur. 24 maja 15 p.n.e., zm. 10 października 19 n.e.) – wódz rzymski, członek dynastii julijsko-klaudyjskiej (wnuk Liwii, żony cesarza Augusta). Bratanek cesarza Tyberiusza, ojciec cesarza Kaliguli, brat Klaudiusza. Poślubił wnuczkę Oktawiana Augusta, Agryppinę.

Klaudiusze Neronowie (Claudii Nero) gałąź rzymskiego rodu Klaudiuszy (zobacz: Drzewo genealogiczne Klaudiuszów) z której wywodzą się cesarze Tyberiusz, Kaligula i Klaudiusz. Stąd nazwa dynastii - julijsko-klaudyjska.

Gaius Claudius Drusus Caesar Germanicus (ur. 24 maja 15 p.n.e., zm. 10 października 19 n.e.) – wódz rzymski, członek dynastii julijsko-klaudyjskiej (wnuk Liwii, żony cesarza Augusta). Bratanek cesarza Tyberiusza, ojciec cesarza Kaliguli, brat Klaudiusza. Poślubił wnuczkę Oktawiana Augusta, Agryppinę.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja