Szesnaście Królestw

Szesnaście Królestw (304-439) - okres w którym na terenie północnych Chin istniało kilkanaście niewielkich, krótkotrwałych państewek, które zepchnęły Dynastię Jin na południe. Nazwę wprowadził Cui Hong w swojej kronice Shiliuguo Chunqiu (Kronika Wiosen i Jesieni Szesnastu Królestw).

Północne Yan (407-436) – jedno z licznych, krótkotrwałych państw w północnych Chinach, powstałych w okresie podziału po upadku dynastii Han i po nieudanej unifikacji kraju przez Dynastię Jin, w tak zwanym okresie Szesnastu Królestw.

Późniejsze Yan (384–407) – jedno z licznych, krótkotrwałych państw w północnych Chinach, powstałych w okresie podziału po upadku dynastii Han i po nieudanej unifikacji kraju przez Dynastię Jin, w tak zwanym okresie Szesnastu Królestw.

Okres Wiosen i Jesieni – okres w historii Chin między 722 a 481 r. p.n.e. Jego nazwa pochodzi od Kroniki Wiosen i Jesieni, której autorstwo tradycja przypisuje Konfucjuszowi. W okresie tym doszło do decentralizacji władzy, o supremację walczyło przeszło 170 państw i państewek. Chaos, który wówczas panował, popchnął rodzącą się chińską myśl filozoficzną na tory filozofii politycznej i społecznej. Walki wyłoniły kilka największych państw, które walczyły o władze nad Chinami w okresie kolejnym – Walczących Królestw.

Wcześniejsze państwo Qin (chin. trad.: 前秦; pinyin: Qiánqín) – krótkotrwałe państwo ustanowione w północnych Chinach przez lud Di w okresie Szesnastu Królestw. Udało mu się zjednoczyć na kilka lat całe północne Chiny, ale po klęsce w bitwie nad rzeką Fei rozpadło się w kilka lat, dając początek wielu małym państwom.

Yan (wym. jen) - starożytne chińskie państwo w okresie Zachodniej Dynastii Zhou, Wiosen i Jesieni oraz Walczących Królestw. Jego stolicą było miasto Ji (na miejscu dzisiejszego Pekinu), nazywane też Yanjing, czyli stolica Yan.

Zuozhuan (wym. dzło-dżłan, Przekazy Zuo; także 左氏傳, Zuǒshì zhuàn - "komentarz pana Zuo") – najstarsze chińskie dzieło opisujące wydarzenia historyczne w sposób narracyjny, obejmuje okres 722 do 468 p.n.e. Tradycyjnie przypisywany Zuo Qiumingowi (左丘明) i traktowany jako komentarz do Kroniki Wiosen i Jesieni. Obecnie jest to kwestionowane przez część uczonych, którzy uważają, że pierwotnie był niezależnym dziełem. Najbardziej znani badacze Zuozhuanu, jak np. Yang Bojun (楊伯峻) twierdzą, że dzieło to zostało skompilowane w epoce Walczących Królestw, nie później niż w roku 389 p.n.e. Jest on jednym z najważniejszych źródeł pozwalających zrozumieć historię epoki Wiosen i Jesieni.

Qi (wym. ćchi) – stosunkowo silne chińskie państwo istniejące w okresie Wiosen i Jesieni oraz Okresie Walczących Królestw. Jego stolicą było Linzi, obecnie część Zibo w prowincji Szantung.

Zou – małe państwo w Chinach starożytnych. Zajmowało południowo-zachodnią część dzisiejszej prowincji Shandong, między państwami Lu, którego było wasalem i Song. Podobnie jak poprzednie, jedno z centralnych państw chińskich okresu Wiosen i Jesieni i Królestw Walczących.

Okres Walczących Królestw - trwał w Chinach między początkiem V w. p.n.e., a 221 r. p.n.e. Okres Walczących Królestw trwał nieco dłużej, niż Dynastia Zhou, która upadła w 256 r. p.n.e. Władcy nie mieli już jednak władzy nad całym krajem. Nazwa okresu wywodzi się od Kroniki Walczących Królestw (战国策).

Północne Han (chin. upr.: 北汉; chin. trad.: 北漢; pinyin: Běi Hàn) – krótkotrwałe państwo w północnych Chinach, jedno z Dziesięciu Królestw, jedyne znajdujące się na północy Chin.

Dynastia Jin (265-420) – rządziła Chinami po zakończeniu walk w Okresie Trzech Królestw. Po stosunkowo stabilnym okresie nazywanym Zachodnią Dynastią Jin północ Chin została zaatakowana przez barbarzyńskie plemiona i Chiny podzieliły się od 317 na Szesnaście Królestw i Wschodnią Dynastię Jin. Po upadku tej drugiej, nastał okres określany jako Dynastie Południowe i Północne.

Shu, Shu Han lub Han (221-263) - państwo istniejące w Okresie Trzech Królestw na zachodzie Chin. Z dwoma innymi królestwami, Cao Wei oraz Sun Wu, królestwo Shu Han toczyło walkę o kontrolę nad Chinami po upadku Dynastii Han w 220 roku. Samo uległo państwu Wei w 263 r. Zostało założone przez Liu Beia.

Bitwa nad rzeką Fei (chin. upr.: 淝水之战; chin. trad.: 淝水之戰; pinyin: Féishŭi zhī zhàn) - bitwa w 383 roku, w okresie Szesnastu Królestw, między siłami Wcześniejszego państwa Qin a Wschodniej dynastii Jin, zakończona zdecydowanym zwycięstwem tej ostatniej. Bitwa uznawana jest za jedno z najważniejszych starć w historii Chin, jako że zapobiegła zjednoczeniu Chin przez Qin i utrwaliła podział kraju na następne 200 lat.

Późniejsza dynastia Liang (chin. upr.: 后梁; chin. trad.: 後梁; pinyin: Hòu Liáng) – krótkotrwałe państwo powstałe w północnych Chinach po upadku dynastii Tang, jedna z Pięciu Dynastii.

Chu (wym. czchu) – chińskie państwo w istniejące między ok. VIII w. p.n.e., a 223 p.n.e. w Okresie Wiosen i Jesieni oraz Walczących Królestw. Początkowo nosiło nazwę Jing (荆), a następnie Jingchu (荆楚). Położone było w dorzeczu środkowego biegu Jangcy. U szczytu swej potęgi zajmowało ziemie dzisiejszych prowincji Hunan, Hubei i Henan, współczesnych miast wydzielonych Chongqing i Szanghaj, oraz fragmenty prowincji Jiangsu. Stolicą Chu było miasto Ying (郢).

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja