Tłumaczenie - przekład

Tłumaczenie lub inaczej przekład to wyrażenie w języku docelowym treści tekstu (w tym również wypowiedzi ustnej) wyprodukowanego w języku źródłowym. Słowo "tłumaczenie" można rozumieć zarówno jako proces przekładu jak i wynik tego procesu, czyli przetłumaczony na inny język tekst. W drugim znaczeniu, tłumaczenie jest rozumiane jako wtórne wobec tekstu oryginalnego.

Przekład literacki – w literaturoznawstwie termin o dwóch znaczeniach. W pierwszym znaczeniu jest to dzieło literackie, które ma swój pierwowzór w języku obcym (oryginał); w drugim proces twórczy, w którym tekst literacki, ukształtowany w jednym języku, zostaje zrekonstruowany w systemie innego języka naturalnego (inaczej: tłumaczenie, translacja).
Definicja przekładu literackiego, a zatem i zawodu tłumacza literackiego zależy od przyjmowanej definicji literatury: węższej (obejmującej wyłącznie gatunki należące do literatury pięknej), szerszej (obejmującej również gatunki pograniczne, jak esej, pamiętnik czy reportaż), lub jeszcze szerszej – literatura rozumiana jako całość piśmiennictwa, wszelkiego rodzaju utwory objęte ochroną prawa autorskiego.

Normalizacja tekstu - proces przetwarzania tekstu, nadający mu spójną formę, ułatwiającą dalszą interpretację. Często stosowana jako etap wstępny do późniejszego parsowania. Założeniem normalizacji jest zmiana formy przetwarzanego tekstu z formy pisanej na mówioną. W takim ujęciu zagadnienie to przypomina tłumaczenie automatyczne, gdzie tłumaczony jest tekst pisany na tekst mówiony.

Metafraza (gr. metaphrasis ozn. przekład) – dosłowne tłumaczenie (przekład) z jednego języka na inny słowo po słowie i linia po linii dokonany w celu dokładnego oddania treści, bez uwzględniania walorów artystycznych. Metafraza oznacza również przerobienie wiersza na prozę lub prozy na wiersz.

W tłumaczeniach interlinearnych obok siebie znajdują się: oryginał i tłumaczenie o charakterze dosłownym na dany język. Mogą być też inne linie tekstu takie jak zapis fonetyczny lub kody gramatyczne. Tłumaczenia te stosuje się często w literaturze lingwistycznej i materiałach do nauki języków obcych a także w niektórych przekładach Biblii.

Jawani Diwani (tłumaczenie: "Młodość jest zwariowana", inne tytuły: "Jawani Diwani: A Youthful Joyride"; "Youth Is Insane") to bollywoodzka komedia miłosna wyreżyserowana przez Manish Sharma w 2005 roku z Emraan Hashmi w roli głównej.

Google Translation (ang. tłumaczenie Google) znane również jako Google w Twoim języku - platforma pozwalająca wolontariuszom pomagać w tłumaczeniu produktów firmy Google na ich ojczysty język.

Przekłady Biblii, czyli świętych ksiąg religii mojżeszowej i chrześcijaństwa, to tłumaczenia części lub całości Biblii Hebrajskiej (Stary Testament) lub ksiąg uznawanych za święty tekst chrześcijaństwa (Stary i Nowy Testament). Dokładny skład kanonu zależy od danej tradycji religijnej. Wśród chrześcijan różnice w liście ksiąg uznawanych za święte są jednak stosunkowo niewielkie.

Nawabrahmarszi (dewanagari नवब्रह्मर्षि, trl. navabrahmarṣi, ang. Nava Brahmarshi, tłum. (dziewięciu brahmarszich)). Mało znane pojęcie występujące jednostkowo w Bhagawatapuranie i Wisznupuranie. Pojęcie to składa się z dwóch sanskryckich członów nawa - jest liczebnikiem określającym cyfrę dziewięć, a brahmarszi określa grupę najwyższej klasy ryszich (mędrców lub wieszczów), którzy dzięki swojej duchowej praktyce (sadhanie) i wyrzeczeniom (tapas) zrozumieli (doświadczyli) Brahmana i osiągnęli brahmadźńana (dewanagari ब्राह्मज्ञान, trl. brahmajñāna, ang. Brahmajnana, tłum. boską/świętą wiedzę lub duchowe wyzwolenie). Chociaż grupa świętych mędrców noszących tytuł brahmarszi jest większa (źródła nie są zgodne co do liczebności mędrców noszących taki tytuł), to pojęcie nawabrahmarszi zawęża ją do wąskiej grupy tzw. dziewięciu brahmarszich czyli dziewięciu ryszich Brahmy. Brahma w pierwszej manwantarze powołał ich do istnienia aktem woli, dlatego znani są również jako manasaputra - mentalni (zrodzeni z umysłu) synowie Brahmy. Bhagawatapurana (canto 12.12.15-15) określa ich mianem nawabrahmana (dewanagari नवब्राह्मण, trl. navabrāhmaṇa). W tym przypadku podobnie jak powyżej, pojęcie to składa się z dwóch sanskryckich członów nawa - jest liczebnikiem określającym cyfrę dziewięć, a pojęcie brahmana należało by tłumaczyć jako związny z Brahmanem lub dany przez Brahmana (ang. relating to or given by a Brahman). Bhagawatapurana w opisie do sanskryckiego tekstu tłumaczy to pojęcie jako dziewięciu brahmanów (synów Brahmy) (ang. of the nine brāhmaṇas (the sons of Lord Brahmā, headed by Marīci). Wszyscy ci brahmarszi są znani również jako praojcowie - pradźapati.

Dewahuti (dewanagari देवहूति, trl. devahūti, ang. Devahuti) - córka pierwszego Manu obecnej kalpy zwanego Swajambhuwa Manu (dewanagari स्वायम्भुव मनु, trl. svāyambhuva manu, ang. Svayambhuva Manu, tłum. samozrodzony lub samomanifestujący) oraz jego żony Śatarupy (dewanagari शतरूप, trl. śatarūpa, ang. Shatarupa, tłum literalnie śata-rūpa = posiadająca sto form).

Pamięć tłumaczeniowa (ang. Translation Memory, w skrócie TM) to rodzaj bazy danych złożonej z rekordów zawierających co najmniej dwie wersje językowe danego fragmentu tekstu, najczęściej zdania. Pamięć tłumaczeniowa występuje zwykle w formie pliku lub kilku plików, których format obsługiwany przez oprogramowanie typu CAT. Wykorzystanie uzupełniającej się stale pamięci tłumaczeniowych podczas przekładania tekstów o dużym stopniu powtarzalności pozwala na dużą oszczędność czasu i wysiłku, gdyż przetłumaczone wcześniej fragmenty są automatycznie wyszukiwane w bazie i mogą być w łatwy sposób wykorzystane ponownie. Kolejną zaletą jest tu możliwość uzyskania tłumaczenia o dużym stopniu spójności terminologicznej i stylistycznej, gdyż zapisane już tłumaczenia stanowią wzorzec, do którego łatwo dostosować podobne fragmenty w dalszej części tekstu.

Biblia Gustawa Wazy (szw. Gustav Vasas Bibel, Vasabibeln) pełna nazwa: Biblia, Thet är: All then Helgha Scrifft, på Swensko – protestancki przekład Biblii z języka niemieckiego na język szwedzki dokonany przez Laurentiusa Andreæ i Olausa Petriego w czasach panowania króla Gustawa Wazy. Przekład Nowego Testamentu został wydrukowany w 1526 a całą Biblię opublikowano w 1541. Było to pierwsze tłumaczenie Pisma Świętego na język szwedzki.

The Clear Word (pl. Jasne Słowo) to współczesny przekład Biblii Starego i Nowego Testamentu na język angielski. Pod względem typu tłumaczenia jest to parafraza we współczesnej angielszczyźnie. Przekładu dokonał dr Jack Blanco – teolog-biblista Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego. Pierwotnie tłumaczenie zostało opublikowane przez Southern Adventist University pod tytułem Clear Word Bible. Obecnie przekład wydawany jest przez oficjalne wydawnictwo Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego – Review and Herald Publishing Association. Tekst podzielony jest na dwie szpalty i utrzymany w tradycyjnym układzie rozdział-werset.

Traduktologia, translatoryka lub przekładoznawstwo (ang. Translation Studies) – interdyscyplinarna nauka humanistyczna zajmująca się problemami tłumaczenia. Na temat przekładu wypowiadali się od wieków poeci, pisarze i uczeni wielu specjalności. Nowożytne studia nad przekładem również mają charakter interdyscyplinarny i oprócz językoznawstwa korzystają z dorobku takich dziedzin jak filologia, kulturoznawstwo, literaturoznawstwo, komparatystyka, filozofia, semiotyka, informatyka i wiele innych (np. w przypadku refleksji nad tłumaczeniem Biblii - biblistyka). Charakterystyczną cechą tej dziedziny jest wielość różnych ujęć tematu, a co za tym idzie wiele konkurujących ze sobą i uzupełniających się teorii tłumaczenia.

Jab We Met (hindi जब वी मेट, urdu جب وی میٹ, tłumaczenie: Kiedy się spotkaliśmy) to bollywoodzki dramat miłosny z Kareeną Kapoor i Shahidem Kapoorem w rolach głównych, wyreżyserowany w 2007 roku przez Imtiaza Alego (twórcę Socha Na Tha 2004). To czwarty film, w którym para aktorska gra razem. Tematem filmu są relacje w rodzinie, między kobietą a mężczyzną, zależność od rodziny, próba buntu przeciwko tej zależności przejawiającej się np. w postaci nacisku na aranżowane małżeństwo i miłość wyrastająca z przyjaźni.

Anasuja - (dewanagari अनसूया, trl. anasūyā, tłum. wolna od zazdrości; an=nie asuja=zazdrość lub zawiść), jedną z dziewięciu córek Kardamy muniego (dewanagari कर्दम , trl. kārdama) oraz jego żony Dewahuti (dewanagari देवहूति , trl. devahūti ang. Devahuti). Jej bratem i nauczycielem był ryszi Kapila (dewanagari कपिल, trl. kāpila). Za zgodą swoich rodziców poślubiła brahmarsziego Atri. Była wcieleniem doskonałości i cnoty, absolutnie nieskazitelna, tak jak jej imię. Nie było w niej nawet najmniejszego śladu zazdrości czy zawiści i miała w sobie bezgraniczną matczyną miłość dla wszystkich. Była bardzo pobożna i zawsze praktykował wyrzeczenia i poświęcenie. Jest najbardziej szanowaną i uznawaną za najlepszą wśród Pati-Wratas (kobiety, których oddanie dla ich mężów jest nieskazitelne i w oczach których są oni bogami). Ze względu na swoje oddanie i poświęcenie mężowi Anasuja znana jest również jako Sati (dewanagari सती, trl. satī, tłum. całkowicie poświęcona lub oddana).

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja