Linki:
Ar-Rab al-Chali,
Azja,
Chińska Republika Ludowa,
Czerczen-daria,
Erg (pustynia),
Etymologia,
Język arabski,
Język chiński,
Język ujgurski,
Języki tureckie,
Karakorum,
Keriya He,
Kotlina Kaszgarska,
Kotlina Turfańska,
Kunlun,
Kuruktag,
Liczba mnoga,
Polska,
Pustynia,
Szczyt Zwycięstwa,
Tarym,
Tienszan,
Ujgurzy,
Takla Makan (zwana także Taklimakan;
chin. 塔克拉玛干沙漠, Tǎkèlāmǎgān Shāmò;
ujg. تەكلىماكان قۇملۇقى) to piaszczysta
pustynia w zachodnich
Chinach, w
Kotlinie Kaszgarskiej.
Człowiek z Cherchen –
mumia, licząca 3000 lat. Została znaleziona w chińskiej wiosce Zhagunluke w regionie autonomicznym
Xinjiang. Zachował się w doskonałym stanie dzięki warunkom panującym na
pustyni Takla Makan. Jego twarz na pewno nie jest twarzą Chińczyka ani Mongoła, a ciało znalezione tysiące kilometrów od terenów, które mogłyby być jego domem. Mumia była ubrana w czerwoną suknię oraz buty ze skóry jelenia.
Mała Pustynia Piaszczysta (
ang. Little Sandy Desert) – piaszczysta
pustynia w północno-zachodniej części
Australii Zachodniej granicząca z
Wielką Pustynią Piaszczystą. Obszar jej wynosi 109 613 km². Pustnia jest częścią Parku Narodowego.
Kotlina Dżungarska (
chin. Zhunga Pendi) - tektoniczna
kotlina w północno-zachodnich
Chinach, między
Tienszan i
Ałtajem, o powierzchni ok. 380 tys. km² i wysokości 500–1000 m. W centralnej części kotliny występuje piaszczysta
pustynia, natomiast na obrzeżach suche
stepy, na całym obszarze znajduje się duża ilość
słonych jezior. Na tych terenach eksploatowane są m.in.:
ropa naftowa,
węgiel kamienny oraz
złoto.
Hotan He (
chin.: 和田河;
pinyin: Hétián Hé) –
rzeka w zachodnich
Chinach, w
Kotlinie Kaszgarskiej, okresowy dopływ
Tarymu. Powstaje ze złączenia Kalakashi He i Yulongkashi He. Długość rzeki wynosi 644 km.
Języki tocharskie –
podrodzina języków indoeuropejskich, które występowały na
obszarze wschodniego
Turkiestanu Chińskiego i
Azji Środkowej. Na
pustyni Takla-Makan odkryto spisane na liściach
palmowych teksty religijne w dwóch odmianach języków tocharskich: język tocharski A (zachodni) i język tocharski B (wschodni). Teksty te, zapisane pismem
brahmi, pochodzą z okresu
V-
VIII wieku n.e. i są przekładami indyjskich tekstów spisanych w
sanskrycie. Języki tocharskie wymarły po
VIII wieku wraz z
kulturą Tocharów, którzy zostali najechani i podbici przez
Ujgurów.
Tarym (
chin. 塔里木河, Tǎlǐmù Hé,
ujgur. تارىم دەرياسى, Tarim däryasi) -
rzeka w zachodnich
Chinach, w bezodpływowej
Kotlinie Kaszgarskiej. Długość (z
Jarkend-darią) - 2030 km, powierzchnia
zlewni - 951,5 tys. km².
Aral-kum – nowo powstała
pustynia w
Kazachstanie i
Uzbekistanie, położona na dawnym dnie
Jeziora Aralskiego. Zajmuje ona powierzchnię około 44 tys. km² i stale się rozrasta, w związku z wysychaniem jeziora. W zewnętrznej części jest to
pustynia piaszczysta, podczas gdy w wewnętrznej (bliżej środka dawnego południowego Jeziora Aralskiego) jest pustynią słoną.
Kumtag (
chin.: 库姆塔格沙漠;
pinyin: Kùmǔtǎgé Shāmò) –
piaszczysta pustynia położona w północno-wschodnich
Chinach, w
Sinciangu, na południowy-wschód od jeziora
Lob-nor, granicząca na południu z górami
Ałtyn-Tag. Obejmuje powierzchnię ok. 22 900 km². W 2002 roku obszar objęto ochroną i utworzono na nim park narodowy, który następnie powiększono w 2007 roku.
Sven Anders Hedin (ur.
19 lutego 1865 w
Sztokholmie, zm.
26 listopada 1952 tamże) –
szwedzki podróżnik i
geograf. Wsławił się głównie jako autor pierwszych szczegółowych map
Pamiru, pustyni
Takla Makan,
Tybetu i
Himalajów. Zajmował się również badaniem
jedwabnego szlaku.
Aralkum - nowo powstała
pustynia w
Kazachstanie i
Uzbekistanie, położona na dawnym dnie
Jeziora Aralskiego. Zajmuje ona powierzchnię około 44 tys. km² i stale się rozrasta, w związku z wysychaniem jeziora. W zewnętrznej części jest to
pustynia piaszczysta, podczas gdy w wewnętrznej (bliżej środka dawnego południowego Jeziora Aralskiego) jest pustynią słoną.
Wielka Pustynia Piaszczysta (
ang. Great Sandy Desert) – piaszczysta
pustynia w północno-zachodniej części
Australii Zachodniej na południe od wyżyny
Kimberley, granicząca od południa z
Pustynią Gibsona, w
2009 roku wpisana na listę
rezerwatów biosfery UNESCO. Obszar jej wynosi ok. 360 000 km², a opad roczny w południowej części poniżej 250 mm, na północy nie przekracza 500 mm.
Pustynia Gibsona (
ang. Gibson Desert) – żwirowa
pustynia w
Australii Zachodniej, pomiędzy
Wielką Pustynią Piaszczystą na północy a
Wielką Pustynią Wiktorii na południu. Obszar jej wynosi 155 900 km², a roczna suma opadów 125-250 mm.
Wielka Pustynia Wiktorii (
ang. Great Victoria Desert) – piaszczysta
pustynia w południowo-wschodniej części
Australii Zachodniej i północno-zachodniej
Australii Południowej granicząca od północy z
Pustynią Gibsona. Obszar jej to 1 549 tys. km², a roczna suma opadów wynosi 200-250 mm.
Erg -
pustynia piaszczysta z masami lotnego
piasku oraz licznymi
barchanami lub tzw. piaskami zamarłymi (pokrytymi skorupą solną lub wapienną). Terminu erg używa się także często jako określenie pustyń w północnej części
Afryki np.
Wielki Erg Zachodni i
Wielki Erg Wschodni.
Ałaszan – piaszczysta
pustynia w
Chinach. Od zachodu ogranicza ją rzeka Ruo Shui, od wschodu rzeka
Huang He i góry
Helan Shan, od południa
Qilian Shan. Od
Gobi oddzielona jest rozległym tektonicznym obniżeniem.
Pustynia Simpsona (
ang. Simpson Desert) –
pustynia w środkowej
Australii o całkowitej powierzchni 170,000 km². W północnej części kamienista, środkowej piaszczysta, a południowo-wschodniej żwirowa. Opad roczny jest bardzo zmienny i nie do przewidzenia. Tylko nieznacznie przekracza opad na
Saharze i wynosi ok. 130 mm . Letnie temperatury mogą przekraczać 50°C.
Kara-kum (także: Garagum, Karakum, Gara Gum, Kara Kum,
ros. Каракумы; z
turkm. Garagum – "czarny piach") – piaszczysta
pustynia w
Turkmenistanie, na
Nizinie Turańskiej. Powierzchnia ok. 350 tys. km² (prawie 70% powierzchni
Turkmenistanu).
Pustynia Simpsona (
ang. Simpson Desert) –
pustynia w środkowej
Australii o całkowitej powierzchni 170,000 km². W północnej części kamienista, środkowej piaszczysta, a południowo-wschodniej żwirowa. Opad roczny jest bardzo zmienny i nie do przewidzenia. Tylko nieznacznie przekracza opad na
Saharze i wynosi ok. 130 mm . Letnie temperatury mogą przekraczać 50°C.
Erg -
pustynia piaszczysta z masami lotnego
piasku oraz licznymi
barchanami lub tzw. piaskami zamarłymi (pokrytymi skorupą solną lub wapienną). Terminu erg używa się także często jako określenie pustyń w północnej części
Afryki np.
Wielki Erg Zachodni i
Wielki Erg Wschodni.