Ujgurzy

Ujgurzy – lud turecki żyjący w północno-zachodnich Chinach, głównie w Sinciang, gdzie stanowi największą grupę etniczną. Obecni Ujgurzy pochodzą od pierwotngo ludu turkijskiego oraz dużej domieszki starożytnego narodu Tocharów, Chińczyków (Han), Uzbeków, Kazachów, Kirgizów. Ujgurzy są jedną z 56 grup etnicznych oficjalnie uznawanych za mniejszość narodową w Chinach.

Zamieszki w Sinciangu wybuchły 5 lipca 2009 w Kaszgarze i Urumczi, stolicy ujgurskiego regionu autonomicznego Sinciang w północno-zachodnich Chinach. Na ulice wyszło ok. 1000-3000 Ujgurów. Demonstranci zaczęli demolować samochody oraz sklepy, a także atakowali przechodniów, przypuszczalnie Chińczyków narodowości Han. Wtedy do akcji ruszyła uzbrojona policja Han. W wyniku gwałtownych zamieszek zginęło 197 osób, a ponad 1600 zostało rannych. Demonstracje powtórzyły się w następnych dniach.

Va, Wa (język birmański: wa̰ lùmjóʊ; chin.: 佤族, pinyin: Wǎ zú) – grupa etniczna zamieszkująca głównie północną Birmę, w stanach Shan i Kachin oraz przygraniczne rejony ChRL. Ich liczebność w Birmie wynosi ponad 400 tysięcy, na terenie Chin szacuje się na ok. 400 tysięcy osób. Niektórzy zachowali język va należący do grupy mon-khmer rodziny austroazjatyckiej. Stanowią jedną z 136 oficjalnie uznanych grup mniejszościowych w Birmie i jedną z 55 mniejszości etnicznych w Chinach.

Muztagh Ata, Mushitage Shan (7546 m n.p.m.), szczyt położony w zachodnich Chinach w paśmie górskim Kunlun w Pamirze. Nazwa góry w języku zamieszkujących podnóże Ujgurów oznacza "Ojciec Lodowych Gór" i jest to szczyt należący do 50 najwyższych gór na Ziemi (43 miejsce). Uznawany jest za najłatwiejszy siedmiotysięcznik na świecie.

Qiang (chin.: 羌族, pinyin: Qiāng zú) – grupa etniczna w chińskiej prowincji Syczuan. Posługują się językiem qiang należącym do grupy tybeto-birmańskiej. Stanowią jedną z 55 oficjalnie uznanych mniejszości etnicznych w Chinach.

Rabije Kadir (ur. 21 stycznia 1947 r. w Altay) – prominentna ujgurska działaczka polityczna i biznesmenka pochodząca z Sinciangu, oskarżana o terroryzm. Obecnie na emigracji. Od 2006 r. przewodnicząca Światowego Kongresu Ujgurów. W latach była jedną z pięciu najbogatszych ludzi w Chinach, była delegatem na ósmą sesję Ludowej Politycznej Konferencji Konsultatywnej Chin. Po incydencie w Kuldży publicznie skrytykowała rząd. Aresztowana w sierpniu 1999 r., skazana w 2000 r., wyszła z więzienia w 2005 r. po naciskach administracji amerykańskiej. Obecnie mieszka w USA.

Jino, Jinuo (chiń.: 基诺族, pinyin: Jīnuò zú) – grupa etniczna w chińskiej prowincji Yunnan. Posługują się językami jino należącymi do grupy tybeto-birmańskiej. Stanowią jedną z 55 oficjalnie uznanych mniejszości etnicznych w Chinach.

Siedmiorzecze (ros. Ceмиpeчьe, kaz. Жетысу, kirg. Жетисуу) - region historyczny w Azji Środkowej nad granicą chińską, za czasów Imperium Rosyjskiego osobny obwód (obłast’) ze stolicą w Wiernym (Ałma-Ata), obecnie należący w większości do Kazachstanu, częściowo do Kirgistanu (dolina rzeki Talas, powiat Biszkek) i Chin (ujgurski region autonomiczny Sinciang).

Blang (chin.: 布朗族, pinyin: Bùlǎng zú) – grupa etniczna w chińskiej prowincji Yunnan. Posługują się językiem blang należącym do grupy mon-khmer. Stanowią jedną z 55 oficjalnie uznanych mniejszości etnicznych w Chinach.

Światowy Kongres Ujgurów (ujg. دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى, ang. World Uyghur Congress, WUC) – międzynarodowa organizacja diaspory ujgurskiej z siedzibą w Monachium.

Rejon Ałamüdün (kirg.: Аламүдүн району; ros.: Аламудунский район) – rejon w Kirgistanie w obwodzie czujskim. W 2009 roku liczył 148 032 mieszkańców (z czego 58,5% stanowili Kirgizi, 25,2% – Rosjanie, 3,7% – Ujgurzy, 1,5% – Kazachowie, 1,4% – Uzbecy, 1,3% – Kurdowie) i obejmował 37 218 gospodarstw domowych. Siedzibą administracyjną rejonu jest Lebiedinowka.

Rejon Dżajył (kirg.: Жайыл району; ros.: Жайыльский район) – rejon w Kirgistanie w obwodzie czujskim. W 2009 roku liczył 92 645 mieszkańców (z czego 61% stanowili Kirgizi, 24,9% – Rosjanie, 2,6% – Ukraińcy, 1,8% – Ujgurzy, 1,7% – Uzbecy, 1,5% – Kazachowie) i obejmował 26 361 gospodarstw domowych. Siedzibą administracyjną rejonu jest Karabałta.

Czarni Tajowie, Tai Dam (wiet.: Nganh Den) - grupa etniczna zamieszkująca w większości na terytorium Wietnamu, a także w znacznie mniejszej liczbie w Laosie i Chinach. Posługują się językami tai dam oraz tai daeng należącymi do grupy języków tajskich. W Wietnamie zaliczeni zostali wraz z Białymi Tajami do oficjalnie uznanej mniejszości narodowej Thái, natomiast w Chinach wraz z niektórymi innymi pokrewnymi grupami do mniejszości Dai. Zachowali tradycyjne wierzenia. Nazwa "Czarni Tajowie" pochodzi od koloru spódnic i tradycyjnych nakryć głowy.

Rejon Karasuu (kirg.: Кара-суу району; ros.: Кара-Сууйский район) – rejon w Kirgistanie w obwodzie oszyńskim. W 2009 roku liczył 348 645 mieszkańców (z czego 54,3% stanowili Kirgizi, 38,5% – Uzbecy, 3% – Ujgurzy, 1,7% – Tadżycy, 1% – Turcy, 0,7% – Azerowie) i obejmował 60 953 gospodarstw domowych. Siedzibą administracyjną rejonu jest Karasuu.

Biali Tajowie, Tai Khao, Tai Dón (wiet.: Thái Tráng) - grupa etniczna zamieszkująca w większości na terytorium Wietnamu (280 tys.) i Laosu (200 tys.), a także w mniejszej liczbie w południowych Chinach. Posługują się językiem tai khao należącym do grupy języków tajskich. W Wietnamie zaliczeni zostali wraz z Czarnymi Tajami do oficjalnie uznanej mniejszości narodowej Thái, natomiast w Chinach wraz z niektórymi innymi pokrewnymi grupami do mniejszości Dai. Zachowali tradycyjne wierzenia w synkretyzmie z buddyzmem.

Rejon Ysykata (kirg.: Ысык-ата району; ros.: Ысык-Атинский район) – rejon w Kirgistanie w obwodzie czujskim. W 2009 roku liczył 132 759 mieszkańców (z czego 47,2% stanowili Kirgizi, 21,1% – Rosjanie, 14,5% – Dunganie, 3,5% – Turcy, 3,1% – Ujgurzy, 2,6% – Azerowie, 1,7% – Uzbecy) i obejmował 32 350 gospodarstw domowych. Siedzibą administracyjną rejonu jest Kant.

Rejon Moskwa (kirg.: Москва району; ros.: Московский район) – rejon w Kirgistanie w obwodzie czujskim. W 2009 roku liczył 84 443 mieszkańców (z czego 46,1% stanowili Kirgizi, 23,3% – Rosjanie, 18,7% – Dunganie, 2,5% – Uzbecy, 1,5% – Ukraińcy, 1,4% – Kurdowie, 1,1% – Ujgurzy) i obejmował 20 749 gospodarstw domowych. Siedzibą administracyjną rejonu jest Belowodskoje.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja