Linki:
Źródła poznania,
Bodziec,
Dowód,
Fakt,
Filozofia,
Obalenie,
Potwierdzenie,
Relacja wynikania,
Rzeczywistość,
Stan rzeczy,
Uzasadnienie – uzasadnić zdanie P, to tyle co wskazać inne zdanie Q, które pozostaje w
relacji wynikania ze zdaniem P, a które jest mniej niepewne co zdanie P. Gdy wskazywane zdanie Q wynika dedukcyjnie ze zdania P, mamy do czynienia z
potwierdzeniem zdania P, gdy zaś ze zdania Q wynika dedukcyjnie uzasadniane zdanie P – z
dowodzeniem zdania P.
Zdanie podrzędnie złożone –
zdanie złożone z wielu zdań składowych, w którym jedno z nich (zdanie podrzędne) wynika z drugiego (zdania nadrzędnego) i nie zachowuje sensu zastosowane samodzielnie, np. Okazało się, że pisały o tym wszystkie gazety.
W zdaniu złożonym współrzędnie
zdania składowe (tzw. zdania współrzędne) nie określają się wzajemnie. Jedno zdanie składniowe nie wynika z treści drugiego i może istnieć osobno (np. Jem obiad i czytam gazetę. - Jem obiad. Czytam gazetę.).
W zdaniu złożonym współrzędnie
zdania składowe (tzw. zdania współrzędne) nie określają się wzajemnie. Jedno zdanie składowe nie wynika z treści drugiego i może istnieć osobno (np. Jem obiad i czytam gazetę. - Jem obiad. Czytam gazetę.).
Równoważnik zdania to
wyrazy lub grupy wyrazów, formalnie nie tworzące
zdania (ponieważ nie mają formy osobowej
orzeczenia), wyrażające jednak te same treści, co
zdanie.
W zdaniu złożonym współrzędnie
zdania składowe (tzw. zdania współrzędne) nie określają się wzajemnie. Jedno zdanie składowe nie wynika z treści drugiego i może istnieć osobno (np. Jem obiad i czytam gazetę. - Jem obiad. Czytam gazetę.).
Zdanie dopełnieniowe (
łac. sententia obiectiva) jest to zdanie podrzędne, które zastępuje dopełnienie orzeczenia zdania głównego (innymi słowy, odpowiada na pytanie: kogo? lub co?). Orzeczenie zdania dopełnieniowego podlega zasadom następstwa czasów na ogólnych zasadach.
Część
zdania odpowiadająca na pytanie "pod jakim warunkiem". Np. Wyjdę na rower, jeśli przestanie padać. W tym zdaniu to, co po przecinku jest zdaniem okolicznikowym warunku.
Bank drzew jest to
korpus, w którym każde
zdanie zostało
sparsowane. Struktura zdania jest zazwyczaj reprezentowana w postaci drzewa. Stąd też pochodzi nazwa. Zdania w banku powinny być autentyczne nie zaś spreparowane sztucznie.
Zdanie okolicznikowe celu (łac. sententia finalis) objaśnia cel czynności wyrażonej przez orzeczenie zdania nadrzędnego. Zdanie celowe wprowadza się spójnikami:
Kontrprzykład to zdanie
falsyfikujące, z którego wynika
negacja pewnego zdania ogólnego. Kontrprzykład jest
koniunkcją dwóch zdań elementarnych (tzn. takich, że jest to zdanie atomowe lub negacja zdania atomowego).
Anakolut – błąd
składniowy zniekształcający budowę
zdania, powodujący zanik związku logicznego między jego członami; inaczej jest to wypowiedź zorganizowana pod względem składniowym tak, że jej poszczególne człony kłócą się z porządkiem logicznym zdania i są niepoprawne pod względem gramatycznym.
Elipsa (wyrzutnia) –
figura retoryczna – opuszczenie elementu
zdania oczywistego ze względu na kontekst wypowiedzi (elipsa
kontekstowa) lub ze względu na sytuację wypowiedzi (elipsa sytuacyjna), który przy odbiorze daje się zrekonstruować. Często występuje w postaci
równoważnika zdania.
Relator, konektor – nieodmienna
część mowy w przypadku gdy pochodzi od przysłówków i odmienna gdy pochodzi od rzeczowników, przymiotników i liczebników. Jest wskaźnikiem zespolenia (relacji) w
zdaniach złożonych względnych, tzn. spaja
zdanie podrzędne z jednym ze składników
zdania bezpośrednio nadrzędnego, nie wchodzi w związki składniowe.
Presupozycja - w
logice presupozycja
zdania A to sąd, który musi być prawdziwy, żeby zdaniu A można było przypisać
wartość logiczną (
prawdę albo
fałsz). Innymi słowy, presupozycja to wniosek wynikający zarówno ze zdania A, jak i z jego
negacji. Np. presupozycją zarówno zdania "Obecny król Francji jest łysy" jak i zdania "Obecny król Francji nie jest łysy" jest: "Francja ma obecnie króla".
Zdanie dzieli się na części zdania według funkcji, jaką pełnią w nim
wyrazy lub związki wyrazowe. Funkcje te ustala się dokonując
analizy składniowej czyli
rozbioru logicznego.
W zdaniu podrzędnie złożonym jedno ze zdań składowych (zdanie podrzędne) wynika z drugiego (zdania nadrzędnego) i nie może bez niego zaistnieć, np. Okazało się, że pisały o tym wszystkie gazety.