Linki:
Świątynia,
Świątynia Jerozolimska,
11 lutego,
600 p.n.e.,
601 p.n.e.,
602 p.n.e.,
603 p.n.e.,
604 p.n.e.,
605 p.n.e.,
606 p.n.e.,
607 p.n.e.,
608 p.n.e.,
609 p.n.e.,
610 p.n.e.,
611 p.n.e.,
612 p.n.e.,
613 p.n.e.,
614 p.n.e.,
615 p.n.e.,
616 p.n.e.,
617 p.n.e.,
618 p.n.e.,
619 p.n.e.,
620 p.n.e.,
621 p.n.e.,
622 p.n.e.,
623 p.n.e.,
624 p.n.e.,
625 p.n.e.,
626 p.n.e.,
627 p.n.e.,
628 p.n.e.,
629 p.n.e.,
630 p.n.e.,
631 p.n.e.,
632 p.n.e.,
633 p.n.e.,
634 p.n.e.,
635 p.n.e.,
636 p.n.e.,
637 p.n.e.,
638 p.n.e.,
639 p.n.e.,
640 p.n.e.,
641 p.n.e.,
642 p.n.e.,
643 p.n.e.,
644 p.n.e.,
645 p.n.e.,
646 p.n.e.,
647 p.n.e.,
648 p.n.e.,
649 p.n.e.,
650 p.n.e.,
651 p.n.e.,
652 p.n.e.,
653 p.n.e.,
654 p.n.e.,
655 p.n.e.,
656 p.n.e.,
657 p.n.e.,
658 p.n.e.,
659 p.n.e.,
660 p.n.e.,
661 p.n.e.,
662 p.n.e.,
663 p.n.e.,
664 p.n.e.,
665 p.n.e.,
666 p.n.e.,
667 p.n.e.,
668 p.n.e.,
669 p.n.e.,
670 p.n.e.,
671 p.n.e.,
672 p.n.e.,
673 p.n.e.,
674 p.n.e.,
675 p.n.e.,
676 p.n.e.,
677 p.n.e.,
678 p.n.e.,
679 p.n.e.,
680 p.n.e.,
681 p.n.e.,
682 p.n.e.,
683 p.n.e.,
684 p.n.e.,
685 p.n.e.,
686 p.n.e.,
687 p.n.e.,
688 p.n.e.,
689 p.n.e.,
690 p.n.e.,
691 p.n.e.,
692 p.n.e.,
693 p.n.e.,
694 p.n.e.,
695 p.n.e.,
696 p.n.e.,
697 p.n.e.,
698 p.n.e.,
699 p.n.e.,
700 p.n.e.,
Afryka,
Afryka Północna,
Alkman,
Anaksymander,
Archiloch,
Archont,
Argos (miasto),
Arktyka,
Asarhaddon,
Asyria,
Aszur (miasto),
Aszurbanipal,
Aszuruballit II,
Ateny,
Babilon,
Babilonia,
Bitwa pod Karkemisz,
Bitwa pod Megiddo (609 p.n.e.),
Bizancjum (miasto),
Bliski Wschód,
Boks,
Budownictwo,
Bunt Chaldejczyków,
Chaldejczycy,
Chalkedon,
Chiny,
Cieśnina Beringa,
Cloaca Maxima,
Cywilizacja,
Dachówka,
Drakon,
Dynastia,
Elam,
Etruskowie,
Europa,
Faraon,
Fenicja,
Frygia,
Gordion,
Grecja,
Grecy,
Grenlandia,
Gruzja,
Gyges,
Hera,
Hezjod,
Hoplici,
II wojna meseńska,
IX wiek p.n.e.,
Iliria,
Italia,
Język grecki,
Japonia,
Jimmu,
Jojakim,
Jonia,
Jozjasz,
Judea (kraina),
Kadencja (politologia),
Kampania (region),
Kanaan,
Kapua,
Kartagina,
Kimerowie,
Kodyfikacja,
Kolchida,
Kolonia (geografia polityczna),
Kometa Halleya,
Korynt,
Król,
Królestwo Judy,
Księga Powtórzonego Prawa,
Kultura Dorset,
Kultura Paracas,
Kyaksares,
Kylon,
Kypselos,
Lidia (kraina),
Lira,
Liryka,
Locri,
Manasses (król Judy),
Medowie,
Megara (miasto),
Miasto,
Midas,
Moneta,
Morze Czerwone,
Nabopolassar,
Nabuchodonozor II,
Nahum (Biblia),
Necho II,
Nil,
Niniwa,
Nola,
Olimpia (miasto),
Państwo Qi,
Państwo nowobabilońskie,
Periander,
Peru,
Pompeje,
Psametych I,
Rybołówstwo,
Rzym,
Słupy Heraklesa,
Samos,
Sanherib,
Scytowie,
Sparta,
Starożytny Egipt,
Suza,
Sydon,
Syria,
Szamaszszumukin,
Tartessos,
Terpander z Antissy,
Tyr (miasto),
Tyran,
Tyrtajos,
Urartu,
VIII wiek p.n.e.,
VI wiek p.n.e.,
V wiek p.n.e.,
XXVI dynastia,
XXV dynastia,
Zaćmienie Słońca,
Zaleukos,
Zaratusztra,
Zaratusztrianizm,
Zodiak,
Necho II -
faraon z
XXVI dynastii saickiej - władca
Egiptu w latach
610-
595 p.n.e. Syn
Psametycha I i królowej Mehitenusechet. Zdecydował się na udzielenie pomocy
Aszuruballitowi II, ostatniemu królowi
Asyrii, za cenę
Syrii,
Fenicji i
Judy. Musiał stłumić powstanie w
Gazie. W czasie marszu na północ do Syrii, którą pragnął zająć przed
Nabopolassarem, został zaatakowany przez króla Judy
Jozjasza. Pokonał go pod
Megiddo w
609 p.n.e., a królestwo jego stało się lennem Egiptu. Necho II zajął Syrię i połączył się z wojskami Aszuruballita II pod
Karkemisz. Babilończycy pod wodzą
Nabuchodonozora II zaatakowali armię asyro-egipską w
605 p.n.e. Jak relacjonuje
prorok Jeremiasz, Jr 46:12 BT, Usłyszały narody o twej hańbie, ziemia się napełniła twoim bolesnym wołaniem. Jeden wojownik potknął się o drugiego, obaj razem upadli. Necho II po klęsce szybko wycofał się do Egiptu, na który najechał Nabuchodonozor II, pustosząc
Deltę Nilu.
Necho II - Syn
Psametycha I i królowej Mehitenusechet. Zdecydował się na udzielenie pomocy
Aszuruballitowi II, ostatniemu królowi
Asyrii, za cenę
Syrii,
Fenicji i
Judy. Musiał stłumić powstanie w
Gazie. W czasie marszu na północ do Syrii, którą pragnął zająć przed
Nabopolassarem, został zaatakowany przez króla Judy
Jozjasza. Pokonał go pod
Megiddo w
609 p.n.e., a królestwo jego stało się lennem Egiptu. Necho II zajął Syrię i połączył się z wojskami Aszuruballita II pod
Karkemisz. Babilończycy pod wodzą
Nabuchodonozora II zaatakowali armię asyro-egipską w
605 p.n.e. Jak relacjonuje
prorok Jeremiasz, Jr 46:12 BT, Usłyszały narody o twej hańbie, ziemia się napełniła twoim bolesnym wołaniem. Jeden wojownik potknął się o drugiego, obaj razem upadli. Necho II po klęsce szybko wycofał się do Egiptu, na który najechał Nabuchodonozor II, pustosząc
Deltę Nilu.
Bitwa pod Megiddo – bitwa stoczona w roku
609 p.n.e. przez wojska
egipskiego faraona z XXVI dynastii
Necho II (syna faraona
Psammetycha I) z
Judejczykami pod wodzą króla
Jozjasza. Bitwa zakończyła się zwycięstwem Egipcjan oraz śmiercią króla Judy. Necho ustanowił syna zmarłego króla,
Joachaza nowym władcą.
Palestyna i południowa
Syria dostały się na 4 lata w sferę wpływów Egiptu.
Sarepta – starożytne miasto
fenickie w obecnym
Libanie, położone 12 km na południe od
Sydonu i 23 km na północ od
Tyru. Ruiny miasta znajdują się na samym wybrzeżu, nieco dalej w głębi lądu znajduje się wioska Sarafand. Miasto wymieniane jest w inskrypcjach
asyryjskich jako Sariptan, a
egipskich jako Zarputa.
Epidamnos (obecnie
Durrës) -
kolonia Korkyry na wybrzeżu
iliryjskim. Założona w roku
627 p.n.e.. Za rządów
tyrana Koryntu Periandra miasto zostało podporządkowane Koryntowi.
Bitwa pod Megiddo (
1457 r. p.n.e.) – pierwsze w historii świata szczegółowo zrelacjonowane starcie dwóch armii. Wzięły w nim udział oddziały
egipskie dowodzone przez
faraona Totmesa III (20 000 wojowników) oraz zjednoczone siły królów miast
Kadesz i
Megiddo.
Muszezib-Marduk – król
Babilonii w latach 693–689 p.n.e. Po pojmaniu
Nergal-uszeziba stronnictwo przeciwne
Asyrii wybrało
Chaldejczyka Muszezib-Marduka z plemienia Bit-Dakkuri na króla
Babilonu. Zbudował on szeroką koalicję anty-asyryjską:
Elamu, Babilonii, plemion Chaldejskich i
Aramejskich, która stoczyła zaciętą lecz nierozstrzygniętą
bitwę pod Halule w 691 r. p.n.e. z
Sanheribem. Osłabiony przez sojusznika
Humban-umenę III, który nie udzielił mu pomocy został
oblężony w Babilonie przez Sanheriba. Prawdopodobnie zginął w czasie walk o miasto, które z rozkazu króla asyryjskiego zostało zburzone, za wcześniejszą zdradę jego syna
Aszur-nadin-szumiego przez Babilończyków i wydanie go
Elamitom. Niepowodzenia polityki Sanheriba względem Babilonii i ciągłe bunty skłoniły króla asyryjskiego do pozostawienia tego kraju w stanie chaosu.
Nabuchodonozor II, Nebokadnezar II (
akad. Nabu-kudurrī-uṣur, tłum. "boże
Nabu strzeż mego najstarszego syna") – król
Babilonii z
dynastii chaldejskiej w latach ok. 605–562 p.n.e., syn
Nabopolassara. Jego panowanie było okresem
hegemonii państwa
chaldejskiego na
Bliskim Wschodzie.
Bitwa pod Megiddo (XV w. p.n.e.) – zbrojne starcie armii
Egiptu i koalicji książąt syryjskich, zjednoczonych wokół
Kadesz i
Megiddo. Bitwa, wygrana przez Egipcjan, miała decydujący wpływ na przebieg podbojów terytorialnych
faraona Totmesa III w Palestynie i Syrii. Jest to pierwsze starcie zbrojne w historii, które zostało odnotowane w źródłach pisanych, zawierających szczegółowe dane o przygotowaniach do niej, uzbrojeniu armii, liczbie ofiar i przebiegu.
Zweibrücken, Księstwo Dwóch Mostów – (niem. Pfalz-Zweibrücken) księstwo
Świętego Cesarstwa Narodu Niemieckiego, stolicą którego było miasto
Zweibrücken.
Kasztiliasz IV – król
Babilonii z dynastii
kasyckiej, następca i być może syn
Szagarakti-Szuriasza; panował w latach 1232-1225 p.n.e. Walczył równocześnie na dwóch frontach: z
Asyrią oraz z
Elamem. Wojna z asyryjskim królem
Tukulti-Ninurtą I zakończyła się całkowitą klęską: Kasztiliasz IV został pojmany i uprowadzony w niewolę do
Aszur, a Babilonia stała się asyryjskim protektoratem.
Aszur-nadin-szumi – asyryjski król
Babilonii, syn
Sanheriba, przeznaczony przez ojca na tron babiloński. Panował w latach 699-694 p.n.e. W czasie wojny z
Elamem w wyniku spisku i zdrady ze strony Babilończyków został pojmany i uprowadzony do Elamu, gdzie najprawdopodobniej został stracony. To wydarzenie przesądziło o tragicznym w skutkach dla Babilonu gniewie
Sanheriba. Babilon został zniszczony wraz z świątynią boga
Marduka. Zmiana polityki Asyrii nastąpiła dopiero po objęciu tronu przez
Asarhaddona.
Aszuruballit I (
akad. Aššur-uballiţ, tłum. "bóg
Aszur do życia powołał") – król
Asyrii w latach ok. 1363-1328 p.n.e., syn i następca Eriba-Adada I. Za jego panowania
Asyria uwalnia się od zwierzchnictwa państwa
Mitanni i rozciąga swoją kontrolę nad ziemiami na północ i wschód od miasta
Aszur.
Aszuruballit II, Aszur-uballit II,Assuruballit II (
akad. Aššur-uballiţ "Aszur ożywił [obdarzył życiem])"
[1] - ostatni król
Asyrii.
Generał, który po śmierci
Sinsariszkuna w
612 roku p.n.e. kontynuował walkę o ocalenie resztek państwa asyryjskiego w oparciu o
Egipt, w zamian za
Syrię,
Fenicję i
Judę.
Kartagina Nowe Miasto (
łac. Karthago, późn. Carthago,
fenickie Kart Hadaszt – QRT HDŠT,
arab. قرطاج = Kartadż lub
hebr. קרת חדשת) –
starożytne miasto-państwo w północnej
Afryce na wybrzeżu
Morza Śródziemnego w pobliżu dzisiejszego
Tunisu, założone w
IX w. p.n.e. przez
Fenicjan z
Tyru. Bardzo ważny ośrodek handlowy.
Aszur-uballit I (
akad. Aššur-uballiṭ, tłum. "bóg
Aszur do życia powołał") – król
Asyrii w latach ok. 1363-1328 p.n.e., syn i następca Eriba-Adada I. Za jego panowania
Asyria uwalnia się od zwierzchnictwa państwa
Mitanni i rozciąga swoją kontrolę nad ziemiami na północ i wschód od miasta
Aszur.
Kara-Indasz - władca
Babilonii z dynastii
kasyckiej. Według "Kroniki synchronistycznej" miał on być współczesny władcy asyryjskiemu
Aszur-bel-niszeszu (ok. 1417-1409 p.n.e). Wzniósł nową
świątynię bogini Inanny w Uruk. W swych inskrypcjach budowlanych nazywa siebie "królem
Babilonu, królem
Sumeru i
Akadu, królem
Kasytów, królem Karduniasz (tj. Babilonii)". Według jednego z
listów z Amarna wymieniał korespondencję z jednym z faraonów egipskich.
Elat - według
Biblii - miejsce wspomniane po raz pierwszy przez
Mojżesza w czasie wędrówki
Izraelitów z
Egiptu do
Ziemi Obiecanej (
Pwt 2:8). Wymieniono je razem z
Esjon-Geber i zlokalizowano je nad brzegiem
Morza Czerwonego w
Edomie (
1Kl 9:26). Gdy Edom został podbity przez
Dawida, miasto Elat i sąsiednie Esjon-Geber znalazły się pod kontrolą
Judy (
2Sm 8:13, 14). W miastach tych był port oraz
Salomon budował statki, stanowił bazę okrętów
Tarszisz (1Kl 9:26, 27; 10:22;
2Kn 8:17). Elat był miejscem postoju karawan na szlaku z południowej części
Półwyspu Arabskiego do Egiptu,
Kanaanu,
Damaszku. Potem powrócił do Edomu, a następnie ponownie przeszedł pod władzę Judy i został odbudowany (2Kl 14:21, 22; 2Kn 26:1, 2). Potem został zdobyty przez
Syrię i po raz kolejny zamieszkali w nim
Edomici (2Kl 16:6).
Nergal-uszezib - król
Babilonii panujący w latach 694-693 p.n.e. Objął tron
Babilonu w wyniku antyasyryjskiego przewrotu, który doprowadził do porwania i uprowadzeniu do
Elamu poprzedniego władcy
Aszur-nadin-szumiego, syna asyryjskiego króla
Sanheriba. Jako elamicki stronnik Nergal-uszezib rządził niespełna rok.
Sanherib, chcąc pomścić syna, najechał Babilonię i pokonał Nergal-uszeziba w starciu pod
Nippur. Nergal-uszezib został pojmany i zabrany do
Niniwy gdzie został stracony.
Kultura Dorset – cywilizacja pierwszych mieszkańców
tundry arktycznej, którzy osiedlili się na
Alasce ok.
2000 lat p.n.e.. Ich szczątki są odnajdywane od Alaski po
Grenlandię. Prawdopodobnie przeszli przez
most lądowy Beringa w czasie jednej z
epok lodowcowych.
Cieśnina Beringa jest bardzo płytka i podczas epoki lodowcowej prawdopodobnie całkowicie zamarzała, co umożliwiało przejście jej pieszo.