V wiek p.n.e.

Linki:
Świątynia, Żelazo, 401 p.n.e., 402 p.n.e., 403 p.n.e., 404 p.n.e., 405 p.n.e., 406 p.n.e., 407 p.n.e., 408 p.n.e., 409 p.n.e., 410 p.n.e., 411 p.n.e., 412 p.n.e., 413 p.n.e., 414 p.n.e., 415 p.n.e., 416 p.n.e., 417 p.n.e., 418 p.n.e., 419 p.n.e., 420 p.n.e., 421 p.n.e., 422 p.n.e., 423 p.n.e., 424 p.n.e., 425 p.n.e., 426 p.n.e., 427 p.n.e., 428 p.n.e., 429 p.n.e., 430 p.n.e., 431 p.n.e., 432 p.n.e., 433 p.n.e., 434 p.n.e., 435 p.n.e., 436 p.n.e., 437 p.n.e., 438 p.n.e., 439 p.n.e., 440 p.n.e., 441 p.n.e., 442 p.n.e., 443 p.n.e., 444 p.n.e., 445 p.n.e., 446 p.n.e., 447 p.n.e., 448 p.n.e., 449 p.n.e., 450 p.n.e., 451 p.n.e., 452 p.n.e., 453 p.n.e., 454 p.n.e., 455 p.n.e., 456 p.n.e., 457 p.n.e., 458 p.n.e., 459 p.n.e., 460 p.n.e., 461 p.n.e., 462 p.n.e., 463 p.n.e., 464 p.n.e., 465 p.n.e., 466 p.n.e., 467 p.n.e., 468 p.n.e., 469 p.n.e., 470 p.n.e., 471 p.n.e., 472 p.n.e., 473 p.n.e., 474 p.n.e., 475 p.n.e., 476 p.n.e., 477 p.n.e., 478 p.n.e., 479 p.n.e., 480 p.n.e., 481 p.n.e., 482 p.n.e., 483 p.n.e., 484 p.n.e., 485 p.n.e., 486 p.n.e., 487 p.n.e., 488 p.n.e., 489 p.n.e., 490 p.n.e., 491 p.n.e., 492 p.n.e., 493 p.n.e., 494 p.n.e., 495 p.n.e., 496 p.n.e., 497 p.n.e., 498 p.n.e., 499 p.n.e., 500 p.n.e., Abydos, Ajschylos, Akademia (starożytność), Alkibiades, Anakreont z Teos, Andy, Antystenes, Apeniny, Argos (miasto), Arkadia (kraina historyczna), Arystofanes, Arystyp, Ateński Związek Morski, Ateny, Awentyn, Babilon, Bitwa morska pod Kyme, Bitwa nad jeziorem Regillus, Bitwa pod Himerą, Bitwa pod Mantineją (418 p.n.e.), Bitwa pod Maratonem, Bitwa pod Platejami, Bitwa pod Salaminą, Bitwa pod Termopilami, Bitwa u ujścia Ajgospotamoj, Bizancjum (miasto), Bolonia, Budda, Budda Siakjamuni, Cejlon, Celtowie, Cenzor (starożytny Rzym), Ceres (mitologia), Chersonez Taurydzki, Chiny, Cypr, Dardanele, Decemviri, Delos, Demokracja, Demokryt, Demostenes (wódz ateński), Diogenes z Synopy, Dunaj, Dyskobol, Dzieje (Herodot), Ekwowie, Epos, Eretria, Etiopia, Etruskowie, Eubea, Eudoksos z Knidos, Eurypides, Fidżi, Fidiasz, Filozofia, Galowie, Gelon, Grecja, Grecy, Hegemonia, Hekatajos z Miletu, Heloci, Heraklit, Herodot, Hieroglify, Hipokrates, Horoskop, III wiek p.n.e., II wojna peloponeska, IV wiek p.n.e., I wojna peloponeska, Iktinos, Indie, Jonia, Kallikrates, Kampania (region), Kartagina, Kimon, Kolonia (starożytna Grecja), Konfucjusz, Konsul rzymski, Korfu, Korynt, Kultura, Kultura Chavín, Kwestor, Kyzikos, Latynowie, Leonidas I, Lex duodecim tabularum, Liber (mitologia), Lizander, Małżeństwo, Majowie, Marsz dziesięciu tysięcy, Marzabotto, Medycyna, Meksyk, Milet, Mo Di, Monte Albán, Morze Śródziemne, Morze Czerwone, Morze Egejskie, Motizm, Myron (rzeźbiarz), Necho II, Nigeria, Nikiasz (wódz), Nizina Padańska, Odryzowie, Okres Walczących Królestw, Okres klasyczny (starożytna Grecja), Okres lateński, Oligarchia, Olimpia (miasto), Pamfilia, Partenon, Patrycjusze, Pauzaniasz (wódz spartański), Pazyryk, Peloponez, Persowie, Perykles, Pitagoras, Plateje, Platon, Plebejusze, Pokój Kalliasa, Polinezyjczycy, Posąg, Powstanie, Prawo rzymskie, Prozerpina, Pylos, Ramajana, Republika rzymska, Rewolucja, Rzym, Rzymianie, Sabejczycy, Samoa, Samos, Scytowie, Sofokles, Sokrates, Sparta, Spartanie, Starożytna Grecja, Starożytny Egipt, Starożytny Iran, Strateg (Grecja), Sun Zi, Sycylia, Syngalezi, Syrakuzy, Sztuka wojenna Sun Zi, Temistokles, Teron, Tonga, Trybun ludowy, Trybun wojskowy, Tukidydes, Tyran, Ustawa, VII wiek p.n.e., VI wiek p.n.e., Weje, Wojna domowa, Wojny meseńskie, Wojny peloponeskie, Wojny perskie, Wolskowie, Zeus, Związek Helleński, Związek Latyński,
Bitwa pod Mykale - bitwa pomiędzy wojskami greckimi i perskimi stoczona podczas drugiej wojny perskiej w sierpniu roku 479 p.n.e. (według Herodota miała miejsce tego samego dnia co bitwa pod Platejami).

Bitwa pod Orchomenos - bitwa między wojskami rzymskimi a armią grecko-pontyjską w 86 p.n.e. w pobliżu Orchomenos w Beocji (Grecja), podczas pierwszej wojny Mitrydatesa z Rzymem .

Bitwa pod Famagustą (zwana także bitwą pod Salaminą) – starcie zbrojne, które miało miejsce w roku 450 p.n.e. i było ostatnią bitwą drugiej wojny grecko-perskiej (480-449 p.n.e.)

Bitwa pod Cheroneą (86 p.n.e.) – bitwa między wojskami rzymskimi a armią pontyjską podczas pierwszej wojny Mitrydatesa z Rzymem pod Cheroneą w Beocji (Grecja).

Bitwa nad Eurymedontem – starcie zbrojne pomiędzy skupiającym część greckich poleis Związkiem Morskim a Imperium perskim, które miało miejsce ok. 466 p.n.e. u ujścia rzeki Eurymedont w Pamfylii, na południowym wybrzeżu Azji Mniejszej. Persowie postanowili przełamać grecką dominację na morzu i w tym celu zorganizowali dużą flotę fenicką, którą na lądzie miała wspierać perska armia. U ujścia Eurymedontu doszło do morsko-lądowej bitwy z flotą ateńską dowodzoną przez Kimona, w której Persowie ponieśli druzgocącą klęskę - stracili 200 okrętów. Bitwa dała Ateńczykom panowanie we wschodnim basenie Morza Śródziemnego.

Konon (ur. przed 444 p.n.e., zm. po 393 p.n.e) - wódz ateński, jeden z dowódców floty ateńskiej podczas bitwy pod Ajgospotamoj z flotą Sparty. Po przegranej bitwie schronił się na Cyprze na dworze króla Euagorasa, gdzie zajął sie organizacją floty perskiej. Pod jego dowództwem flota składająca się głównie z okrętów cypryjskich, fenickich i rodyjskich pokonała w sierpniu 394 p.n.e. flotę lacedemońską u przylądka Knidos w Azji Mniejszej (bitwa przy przylądku Knidos). Zwycięstwo to pozwoliło uwolnić się wielu miastom-państwom spod hegemonii Sparty, w tym Atenom. Konon powrócił do ojczystych Aten w roku 393 p.n.e. witany z wielkimi honorami i obsypywany zaszczytami.

Starożytna Grecja – cywilizacja, która w starożytności rozwijała się w południowej części Półwyspu Bałkańskiego, na wyspach okolicznych mórz (Egejskiego, Jońskiego), wybrzeżach Azji Mniejszej, a później także w innych rejonach Morza Śródziemnego. W epoce brązu powstały na tym obszarze wysoko rozwinięte kultury: minojska na wyspie Krecie, a w Grecji właściwej mykeńska, która później zdominowała Kretę. Wraz z końcem epoki brązu nastąpił gwałtowny upadek cywilizacji mykeńskiej i nastały tzw. wieki ciemne, z których wyłoniła się (ok. VIII w. p.n.e.) kultura Grecji archaicznej z ludnością żyjącą w miastach-państwach zwanych polis. Za okres szczytowego rozwoju cywilizacji greckiej uznaje się okres klasyczny (V-IV w. p.n.e.), kiedy to Grecy odepchnęli zagrożenie perskie, a najpotężniejsze polis (Ateny, Sparta, Teby) toczyły wojny o hegemonię. W drugiej połowie IV w. p.n.e. dominację nad Grekami uzyskało zhellenizowane państwo macedońskie, a jego władca - Aleksander Wielki - podbijając imperium perskie rozprzestrzenił kulturę grecką na ogromne obszary Azji i zapoczątkował okres hellenistyczny. W wiekach II i I p.n.e. państwa greckie dostały się pod panowanie imperium rzymskiego.

Himera - kolonia Zankle na północy Sycylii. Założona w roku 649 p.n.e. ze względu na otaczające je żyzne ziemie. Tu w bitwie w 480 p.n.e. wojska Terona z Akragas i Gelona z Syrakuz zwyciężyły Kartagińczyków (w tym samym czasie Grecy zwyciężyli Persów pod Salaminą). W 409 p.n.e. Kartagińczycy z zemsty za poniesioną tu klęskę zniszczyli miasto.

Bitwa pod Artemizjonem - bitwa morska rozegrana w sierpniu 480 p.n.e. pomiędzy flotami zjednoczonych polis Grecji a flotą Persji w pobliżu przylądka Artemizjon. Flota perska pomimo strat poniesionych w czasie burzy u wybrzeży Tesalii liczyła około 500 okrętów. Flota grecka pod dowództwem spartanina Eurybiadesa liczyła około 300 okrętów, z czego 180 ateńskich. W trzecim dniu bezpośrednich walk, do Greków dotarły wieści o przegranej pod Termopilami Eurybiades podjął decyzję o wycofanie się w pobliże wyspy Salaminy.

Bitwa morska pod Neae - bitwa między siłami rzymskimi a grecko-pontyjskimi w 74 p.n.e., podczas trzeciej wojny Mitrydatesa z Rzymem u brzegu wysepki Neae na Morzu Egejskim pomiędzy wyspami Lemnos a Skyros.

Termopile (z gr. thermos - gorący, pyle - wrota) - wąwóz w pobliżu miejscowości Lamia, pomiędzy Tesalią a Lokrydą w Grecji, nad Morzem Egejskim. W 480 p.n.e. odbyła się tam słynna bitwa pod Termopilami między koalicją Greków pod przywództwem Sparty przeciwko Persji, w której zwyciężyła Persja, jednak z ogromnymi stratami w ludziach.

Asopos (gr. Ἀσωπός) – rzeka w Grecji, płynąca przez Beocję (w Grecji i Turcji są jeszcze cztery inne rzeki o tej samej nazwie). U jej brzegów w 479 p.n.e. stoczono Bitwę pod Platejami, w której Grecy pokonali armię perską.

Bitwa morska koło wyspy Lemnos - bitwa morska, stoczona 18 stycznia (5 stycznia wg starego stylu) na Morzu Egejskim pomiędzy flotami grecką i turecką, podczas I wojny bałkańskiej.

Bitwa pod Arginuzami zwana też bitwą koło wysp arginuzyjskich w 406 p.n.e. Bitwa morska pomiędzy Atenami a Spartą. Największa bitwa morska wojny peloponeskiej

Bitwa nad rzeką Sagras (Sagros) – bitwa stoczona nad rzeką Sagras między Grekami z kolonii południowoitalskich (Wielka Grecja) - Lokryjczykami i Regiończykami z jednej strony a Krotończykami z drugiej.

Pokój Nikiasza podpisany w 421 p.n.e. kończący pierwszy okres II wojny peloponeskiej (431 p.n.e. - 421 p.n.e. tzw. okres archidamijski). Pokój podpisano po zwycięstwach Spartan w walce o kolonie greckie. Miał on obowiązywać przez 50 lat, przywracając stan sprzed wojny.

Adeimantos z Koryntu (gr Αδείμαντος) – syn Ocytusa, pochodzący z Koryntu jeden z dowódców floty greckiej podczas inwazji perskich wojsk pod wodzą Kserkses na państwa greckie. Stał w silnej opozycji wobec Temistoklesa na naradzie dowódców floty greckiej przed bitwą pod Salaminą (480 p.n.e.). Herodot przytacza następujący dialog:



       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja