Wegetarianizm

Wegetarianizm – rodzaj diety charakteryzujący się wyłączeniem z posiłków produktów pochodzenia mięsnego i ewentualnie jaj lub nabiału z pobudek moralnych, etycznych bądź zdrowotnych. W języku potocznym wegetarianizm to zbiór kilku diet, które w różnym stopniu ograniczają spożywanie produktów pochodzenia zwierzęcego.

Weganizm - styl życia, często błędnie nazywany rodzajem wegetarianizmu. Zwolennicy dążą do wyeliminowania produktów pochodzenia zwierzęcego nie tylko z diety, ale też ze wszystkich innych aspektów życia. Zatem, wegetarianizm jest częścią składową weganizmu. Weganie unikają nie tylko mięsa, ale też żywności przy produkcji której nie zostało zabite zwierzę (nabiał, jajka, miód), nie kupują kosmetyków i ubrań powstałych z odzwierzęcych surowców (skóry, futra, wełna, jedwab), nie korzystają z rozrywek, w których wykorzystuje się zwierzęta (polowania, zoo, rodeo, cyrk) oraz z produktów, które co prawda nie zawierają składników odzwierzęcych, ale były na nich testowane.

Substytuty mięsa – produkty, które przypominają mięso smakiem, wyglądem, kształtem oraz chemicznymi właściwościami (można je smażyć, zapiekać itd.) Poprzez ten termin rozumie się produkty spożywcze niezawierające mięsa, czasem także innych składników pochodzenia zwierzęcego, np. nabiału. Tego typu produkty są skierowane do wegetarian, wegan, niewegetarian chcących zredukować ilość mięsa w diecie z powodów zdrowotnych lub etycznych oraz osób, które przestrzegają rygorystycznych zaleceń religijnych, takich na przykład jak koszerność czy halal. Kuchnia buddyjska jest najstarszą, w której poświadczono użycie substytutów mięsa.

Weganizm to styl życia, którego zwolennicy dążą do minimalizacji eksploatacji zwierząt. Przede wszystkim dotyczy diety, ponieważ właśnie dla pożywienia wykorzystywana jest największa ilość zwierząt. Weganie nie spożywają produktów pochodzenia zwierzęcego (mięso, mleko i nabiał, jajka, miód), są przeciwni zabijaniu zwierząt w celu pozyskiwania surowców na kosmetyki czy ubrania (skóry, futra, wełna, jedwab), wykorzystywaniu ich w celach rozrywkowych (polowania, zoo, rodeo, cyrk) czy testowaniu na nich kosmetyków.

Pojęcie kuchnia wegetariańska określa pożywienie, które ani nie zawiera mięsa, ani nie zostało przygotowane na bazie pochodzącej z mięsa (np. na rosole drobiowym). Laktoowowegetarianie (najczęściej spotykany typ wegetarian w zachodnim świecie) spożywają nabiał, laktowegetarianie (typ wegetarian o najdłuższej tradycji, najczęstszy w Indii) wykluczają jaja, ale nie inne produkty nabiałowe. Najbardziej radykalne diety wegetariańskie to weganizm i frutarianizm, które odrzucają wszelkie produkty pochodzenia zwierzęcego, w tym miód.

Laktowegetarianizm (lacto - łac. mleko) - odmiana wegetarianizmu wyłączająca z diety poza mięsem (w tym drobiu i ryb) również jaja - oprócz produktów pochodzenia roślinnego spożywa się mleko i jego przetwory. Jest to dieta najczęściej występująca wśród wyznawców religii Wschodu, jak hinduizm czy buddyzm.

Jedzenie Zamiast Bomb (ang. Food Not Bombs), społeczna inicjatywa polegająca na rozdawaniu ciepłych, wegetariańskich posiłków ludziom biednym, bezdomnym i bezrobotnym. Akcji towarzyszy przekaz antyrządowy i antywojenny, a jej ideą przewodnią jest pokazanie, że kiedy władza wydaje pieniądze na - zdaniem działaczy - niepotrzebne zbrojenia, wielu ludzi umiera z głodu.

Maximum Residue Limit (pl. Najwyższe Dopuszczalne Stężenie Pozostałości) - najwyższe dopuszczalne stężenie pozostałości weterynaryjnych produktów leczniczych (zwane też Najwyższym Dopuszczalnym Poziomem Pozostałości zanieczyszczeń chemicznych, biologicznych, produktów leczniczych i skażeń promieniotwórczych w roślinach, u zwierząt, w tkankach lub narządach zwierząt po uboju i w środkach spożywczych pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego) jest ustalane poprzez Rozporządzenia Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w oparciu o zalecenia Unii Europejskiej.

Witarianizm – dieta wykluczająca spożywanie pokarmów poddanych obróbce termicznej. Witarianie dopuszczają podgrzewanie jedzenia do 41 °C. Najczęściej, choć nie zawsze jest łączony z wegetarianizmem lub weganizmem.

Dzień bezmięsny – praktyka propagowana przez władze Polski Ludowej zmierzająca do ograniczenia konsumpcji mięsa głównie na rzecz produktów mącznych. Wbrew temu, co można obecnie sądzić, nie wynikała z przekonania o zaletach wegetarianizmu, lecz z deficytu mięsa na rynku. Tradycyjnym dniem bezmięsnym był poniedziałek, później środa – w żadnym zakładzie gastronomicznym nie można było wtedy dostać mięsa do posiłków.

Diagram następstwa produktów jest to część planu ilustrująca kolejność wytwarzania lub pozyskiwania produktów oraz współzależności pomiędzy produktami, które zidentyfikowano na diagramie struktury produktów.

Laktoowowegetarianizm lub owolaktarianizm (lakto - łac. mleko, owo - łac. jajko) - odmiana wegetarianizmu przyzwalająca na spożycie zarówno jaj, jak i mleka oraz jego przetworów, a także miodu. Laktoowowegetarianie nie spożywają mięsa (w tym także ryb) oraz produktów pochodzących z rzeźni takich jak: podpuszczka (składnik serów) czy żelatyna (składnik m.in. galaretek i serków).

Książka kucharska – zbiór przepisów kulinarnych, opisujących sposób przygotowywania danych potraw. Współczesne książki kucharskie są na ogół ułożone według jakiegoś tematu przewodniego i zawierają przepisy np. kuchni narodowych czy regionalnych bądź spełniające wymagania danej diety (np. książki kucharskie dla diabetyków, wegetarian czy osób odchudzających się). Mogą też zawierać przepisy na określony typ potraw, np. ciasta, sałatki, przetwory z owoców czy potrawy mięsne. Obecnie są często ilustrowane fotografiami pokazującymi gotowe dania.

Laktoowowegetarianizm lub owolaktarianizm (lakto - łac. mleko, owo - łac. jajko) - odmiana wegetarianizmu przyzwalająca na spożycie zarówno jaj, jak i mleka oraz jego przetworów, a także miodu. Laktoowowegetarianie nie spożywają mięsa (w tym także ryb) oraz produktów pochodzących z rzeźni takich jak: podpuszczka (składnik serów) czy żelatyna (składnik m.in. galaretek i serków).

Prawa zwierząt – idea, zgodnie z którą zwierzęta mają fundamentalne interesy lub prawa, które powinny być uszanowane tak samo, jak to się dzieje w przypadku podstawowych, analogicznych interesów ludzi. Według Encyklopedii Britannica, prawa zwierząt to moralne lub legalne prawa przypisywane zwierzętom, zazwyczaj ze względu na złożoność ich życia w sferze poznawczej, emocjonalnej i społecznej oraz ich zdolności do odczuwania fizycznego bądź emocjonalnego bólu lub przyjemności. Do zasadniczych praw zwierząt zalicza się najczęściej prawo do życia i prawo do wolności od cierpienia. Filozofowie uznający konieczność zmiany stosunku człowieka do zwierząt innych niż ludzie prezentują dużą różnorodność poglądów – od protekcjonizmu Petera Singera wyrastającego z filozofii utylitarystycznej, przez podejście oparte na niezbywalnych prawach preferowane przez Toma Regana do abolicjonizmu prezentowanego przez takich myślicieli jak np. Gary L. Francione. Pomimo wielu różnic w ruchu praw zwierząt istnieje daleko idący konsensus, że zwierzęta powinny być traktowane jako osoby i włączone do moralnej wspólnoty; że nie powinny być traktowane jak przedmioty, ale jak podmioty; że nie powinny być zabijane na pożywienie, wykorzystywane w eksperymentach medycznych czy rozrywce. Bardzo często praktycznym skutkiem przyjęcia idei praw zwierząt jest przejście na wegetarianizm lub weganizm.

Ogólnopolski Tydzień Wegetarianizmu – obchodzony w maju, każdego roku, tydzień promocji diety wegetariańskiej.
Organizatorem akcji jest Fundacja Viva!, organizacja zajmująca się ochroną praw zwierząt, promocją wegetarianizmu, weganizmu i stylu życia przyjaznego zwierzętom i środowisku.

Frutarianizm (lub fruktarianizm, fruitarianizm, fruktorianizm) - odmiana wegetarianizmu dopuszczająca spożywanie wyłącznie owoców i warzyw, których zerwanie nie powoduje śmierci rośliny. Nie akceptują spożywania np. marchwi czy sałaty. Frutarianizm to przeniesienie idei weganizmu na rośliny. Frutarianie zazwyczaj są też witarianiami. Najbardziej radykalni frutarianie jedzą tylko te owoce, które same spadły z drzewa.

Pollowegetarianizm (pollo - z łac. kurczak) - dieta będąca odmianą semiwegetarianizmu niesłusznie uznawanego za odmianę wegetarianizmu. Polega na wyłączeniu z diety mięsa czerwonego, a pozostawiająca drób (czasami też ryby).

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja