Linki:
Enniusz,
Heksametr daktyliczny,
Homer,
Horacy (poeta),
Iloczas,
Jowisz (mitologia),
Liwiusz Andronikus,
Metrum (poetyka),
Newiusz,
Odyseja,
Saturn (mitologia),
Senar jambiczny,
Wiersz saturnijski (łac. versus Saturnius) to najstarsza i prawdopodobnie jedyna oryginalnie italska miara wierszowa (
metrum). Wszystkie inne klasyczne metra łacińskie pochodzą z Grecji.
Heksametr daktyliczny (łac. versus hexameter dactylicus) – najstarsze znane
metrum europejskiej poezji epickiej. Heksametrem napisane są dwie najstarsze greckie epopeje Iliada i Odyseja
Homera. Stał się kanonicznym wierszem starożytnej epiki greckiej oraz - po zarzuceniu
wiersza saturnijskiego, także łacińskiej.
Jedenastozgłoskowiec falecejski (
łac. versus hendecasyllabus Phalaecius) – starożytna
miara wierszowa wywodząca się z Grecji. Nazwa pochodzi od imienia poety greckiego z III wieku p.n.e. Falajkosa, który używał tego wiersza na szerszą skalę (ale nie był jego wynalazcą, jedenastozgłoskowiec stosuje już
Safona).
Asklepiadej (łac. versus Asclepiadeus) to
iloczasowa miara wierszowa stosowana w starożytności w Grecji i Rzymie. Nazwa pochodzi od imienia poety greckiego z III wieku p.n.e.
Asklepiadesa z Samos, przyjaciela
Teokryta.
Sotadej (łac. versus Sotadeus) czyli inaczej tetrametr joński brachykatalektyczny to iloczasowa miara wierszowa stosowana w starożytnej Grecji i Rzymie. Nazwa wiersza pochodzi od imienia greckiego poety z III wieku p.n.e.,
Sotadesa.
Metrum (miara, wzorzec rytmiczny) – w nauce o
wierszu obok pojęcia
rymu wprowadza się również pojęcie metrum najczęściej dla oznaczenia rymu najzupełniej regularnego, bądź też wzorcowej miary rytmicznej, która każdorazowo aktualizuje się w materiale fonicznym konkretnego utworu. Termin "metrum" albo "wiersz metryczny" bywa używany również w węższym zakresie w odniesieniu do wiersza antycznego, a w poezji nowożytnej jako określenie wiersza sylabotonicznego (stopowego), zwanego również miarowym.
Senar jambiczny (łac. versus senarius) – starożytna,
iloczasowa rzymska miara wierszowa (
metrum), odmiana greckiego
trymetru jambicznego. Nazwa pochodzi stąd, że utwór napisany senarem składa się z wersów zawierających po sześć (łac. senos)
jambów (łac. iambus).
Cezura (łac. caesura), czyli obowiązkowa pauza międzywyrazowa, wypada w środku trzeciego jambu. Schemat (A - sylaba długa stanowiąca
arsę, b - sylaba krótka):
Galijamb (łac. galliambus), czyli inaczej tetrametr joński katalektyczny, to
iloczasowa miara wierszowa wywodząca się z Grecji, a stosowana w starożytnej Grecji i Rzymie do kompozycji utworów o tematyce mitologicznej związanej z kultem
Cybele oraz mitem o
Attisie.
Dystych elegijny (
łac. distichon elegiacum) -
iloczasowa miara wierszowa wywodząca się ze starożytnej Grecji. Słuzyła pierwotnie do komponowania
elegii, w praktyce ma bardzo szerokie zastosowanie w wielu rodzajach poezji, od fraszek i epitafiów do dłuższych utworów lirycznych.
Metra de sancto Gallo, [inc.] Auram discernit alas gallus quoque pandit (pl. Wiersz o świętym Gawle) – polska
średniowieczna anonimowa piosenka żakowska, powstała prawdopodobnie w XV wieku i napisana w
języku łacińskim.
Stadion – miara długości używana w
starożytnej Grecji równa 600
stopom. Odpowiada długości od 174 do 210
metrów. Najczęściej przyjmuje się 192 m.
Raki (
łac. versus cancrini lub sotadicum) – określenie
wierszowanego utworu literackiego, który da się odczytać na dwa sposoby – od lewej do prawej i od prawej do lewej, a czasem również od początku do końca i od końca do początku. Odczytanie "od tyłu" ujawnia zazwyczaj sens przeciwny do tego, który jest zawarty w normalnie odczytywanym tekście.
Stadion – miara długości używana w
starożytnej Grecji równa 600
stopom. Odpowiada długości od 174 do 210
metrów. Najczęściej przyjmuje się 192 m.
Wers (
fr. vers, z
łac. versus – "wiersz") – każda pojedyncza linia tekstu pisanego. W przypadku tekstu pisanego w układzie
łamowym, oprócz terminu wers, stosuje się też prostsze określenia – "wiersz", lub "linijka tekstu". Wers jest podstawową jednostką tworzącą
akapit.
Wiersz obrazkowy, carmen figurantum, technopegnion (ang. emblem verse) -
wierszowany utwór, który swym kształtem graficznym przypomina kształt jakiegoś przedmiotu.
Pawana – prawdopodobnie z łac. pavo (paw),
taniec dworski w
metrum 2/4, pochodzenia
włoskiego lub
hiszpańskiego, popularny w XVI i XVII w., charakteryzujący się powolnymi, uroczystymi ruchami, przypominającymi zachowanie
pawia. Zazwyczaj po nim następowała
galiarda w metrum trójdzielnym. Pierwotnie pawanę, jako pierwszą część suity tanecznej, łączono z
saltarello i jeszcze żywszą piwą.
Początki polskiego teatru sięgają średniowiecza, w którym rozwijał się teatr religijny. Prawdopodobnie już w XII wieku pojawiły się tu dramaty liturgiczne i oficja. W zbiorze modlitw odnalezionym w
Krakowie zapisane zostały scenariusze widowisk pochodzących z przełomu XII i XIII wieku – oraz
dramatu liturgicznego Visitatio sepulchri (Nawiedzenie Grobu). Najstarsze zapisy łacińskie dramatyzacji liturgicznych pochodzą z XIII wieku (Processio in Ramis Palmarum), a z połowy XIII wieku (Visitatio Sepulchri przed 1253). Najstarszym zachowanym zapisem na potrzeby widowiska obrzędowego w języku polskim jest
Skarga umierającego (kopia z około 1470)
Miara klasyczna rozkładu to taka
miara rozkładu, która przy obliczeniach uwzględnia wszystkie wartości
cechy statystycznej z
próby losowej. Oznacza to, że zmiana wartości któregokolwiek z elementów próby losowej powoduje zmianę wartości miary.
O zachowaniu się przy stole (znany również jako: wiersz Słoty O chlebowym stole) -
wiersz będący przykładem
średniowiecznej poezji
polskiej nieznanego autora.
Miara klasyczna rozkładu to taka
miara rozkładu, która przy obliczeniach uwzględnia wszystkie wartości
cechy statystycznej z
próby losowej. Oznacza to, że zmiana wartości któregokolwiek z elementów próby losowej powoduje zmianę wartości miary.