Wulgata

Wulgata (od łac. versio vulgata, przekład rozpowszechniony, popularny) – przekład Biblii na łacinę wykonany przez św. Hieronima na przełomie IV/V w.

Neowulgata (inna nazwa Neo-Wulgata, łac. Nova Vulgata) – przekład Biblii na język łaciński, będący zrewidowaną i poprawioną wersją Wulgaty; pełny tytuł: Nova Vulgata Bibliorum sacrorum editio.

Kodeks Amiatyński (łac. Codex Amiatinus) – rękopis Wulgaty, tj. łacińskiej Biblii, w przekładzie św. Hieronima, w wydaniach krytycznych oznaczany symbolem A (nadanym przez Wordswortha). Jest najwcześniejszym zachowanym rękopisem z pełnym tekstem Biblii. Datowany jest na początek VIII wieku i uchodzi za najdokładniejszą kopię tekstu Wulgaty. Już w wieku XIX oceniono, że jest najlepszym rękopisem tego przekładu, a jego tekst służy za podstawę dla wszelkich jej wydań. Nazwa Amiatinus pochodzi od góry Amiata w Toskanii.

Przekładnia obiegowa – przekładnia zębata, w której jedno lub więcej kół nie ma ustalonej osi obrotu. Przekładnie obiegowe dzielimy na przekładnie obiegowe planetarne (o ruchliwości W=1) i na obiegowe różnicowe (o ruchliwości W>1).

Przekładnia hipoidalna – rodzaj przekładni zębatej o osiach wichrowatych i łukowej linii zęba. Przekładnia hipoidalna różni się od stożkowej poprzecznym przesunięciem osi zębnika w stosunku do osi koła talerzowego.

Hebrajsko-polski Stary Testament, to polski, specjalistyczny przekład Biblii Hebrajskiej. Składa się z trzech tomów, z których pierwszy ukazał się w roku 2003. Był on poprzedzony w 2000 wydaniem interlinearnego przekładu Księgi Rodzaju.

Akwila z Synopy – żyjący na początku II wieku prozelita żydowski, uczeń rabina Akiby ben Josefa. Akwila jest tłumaczem przekładu Biblii hebrajskiej na język grecki, który wykonał około 130 roku n.e. Pracy tej podjął się z inicjatywy rabinów, którzy zamierzali tym przekładem zastąpić w Synagodze Septuagintę szeroko wykorzystywaną w Kościele wczesnochrześcijańskim. Przekład Akwilii został wykorzystany przez Orygenesa w jego Hexapli, z której do dziś zachowały się tylko fragmenty. Przekład ten obok Septuaginty, przekładu Symmachusa i Teodocjana Orygenes umieścił również w oddzielnej pracy zwanej Tetrapla. Przekład Akwili w przeciwieństwie do Septuaginty cechuje literalizm oraz dosłowność w stosunku do tekstu hebrajskiego.

Biblia Gustawa Wazy (szw. Gustav Vasas Bibel, Vasabibeln) pełna nazwa: Biblia, Thet är: All then Helgha Scrifft, på Swensko – protestancki przekład Biblii z języka niemieckiego na język szwedzki dokonany przez Laurentiusa Andreæ i Olausa Petriego w czasach panowania króla Gustawa Wazy. Przekład Nowego Testamentu został wydrukowany w 1526 a całą Biblię opublikowano w 1541. Było to pierwsze tłumaczenie Pisma Świętego na język szwedzki.

Traduktologia, translatoryka lub przekładoznawstwo (ang. Translation Studies) – interdyscyplinarna nauka humanistyczna zajmująca się problemami tłumaczenia. Na temat przekładu wypowiadali się od wieków poeci, pisarze i uczeni wielu specjalności. Nowożytne studia nad przekładem również mają charakter interdyscyplinarny i oprócz językoznawstwa korzystają z dorobku takich dziedzin jak filologia, kulturoznawstwo, literaturoznawstwo, komparatystyka, filozofia, semiotyka, informatyka i wiele innych (np. w przypadku refleksji nad tłumaczeniem Biblii - biblistyka). Charakterystyczną cechą tej dziedziny jest wielość różnych ujęć tematu, a co za tym idzie wiele konkurujących ze sobą i uzupełniających się teorii tłumaczenia.

Rocznik Przekładoznawczy. Studia nad teorią, praktyką i dydaktyką przekładu jest ogólnopolskim pismem, wydawanym przez Wydział Filologiczny Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. W skład redakcji wchodzą przedstawiciele różnych neofilologii tegoż uniwersytetu. Periodyk wychodzi od 2005 roku. Dotychczas ukazało się pięć tomów, w tym jeden podwójny. Rocznik koncentruje się na teorii, praktyce i dydaktyce przekładu i stanowi forum wymiany myśli między tłumaczami-praktykami, a przedstawicielami polskich środowisk naukowych zajmującymi się przede wszystkim teorią przekładu . Głównym punktem odniesienia jest problematyka przekładu tekstów specjalistycznych i użytkowych. Językiem pisma jest język polski, językiem streszczeń język angielski.


Przekłuwacz - narzędzie posiadające wyodrębniony wąski lecz zawsze zaokrąglony wierzchołek uformowany przez zastosowanie przeważnie stromego retuszu dwu krawędzi bocznych.

Metafraza (gr. metaphrasis ozn. przekład) – dosłowne tłumaczenie (przekład) z jednego języka na inny słowo po słowie i linia po linii dokonany w celu dokładnego oddania treści, bez uwzględniania walorów artystycznych. Metafraza oznacza również przerobienie wiersza na prozę lub prozy na wiersz.

Przekłady Biblii, czyli świętych ksiąg religii mojżeszowej i chrześcijaństwa, to tłumaczenia części lub całości Biblii Hebrajskiej (Stary Testament) lub ksiąg uznawanych za święty tekst chrześcijaństwa (Stary i Nowy Testament). Dokładny skład kanonu zależy od danej tradycji religijnej. Wśród chrześcijan różnice w liście ksiąg uznawanych za święte są jednak stosunkowo niewielkie.

Bruce Manning Metzger (9 luty 1914 – 13 luty 2007), amerykański biblista, krytyk tekstu Nowego Testamentu, profesor z Princeton Theological Seminary. Był jednym z biblistów przygotowujących grecki tekst Nowego Testamentu wydany przez United Bible Societies. Współuczestniczył w NRSV, przekładzie Biblii na język angielski, przekładał apokryfy Starego Testamentu.

Tłumacz literacki – osoba zajmująca się przekładem literackim, to znaczy tłumacząca dzieła literackie z jednego języka na drugi (przy czym zazwyczaj język źródłowy to język obcy, a język docelowy to język ojczysty tłumacza).

The Clear Word (pl. Jasne Słowo) to współczesny przekład Biblii Starego i Nowego Testamentu na język angielski. Pod względem typu tłumaczenia jest to parafraza we współczesnej angielszczyźnie. Przekładu dokonał dr Jack Blanco – teolog-biblista Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego. Pierwotnie tłumaczenie zostało opublikowane przez Southern Adventist University pod tytułem Clear Word Bible. Obecnie przekład wydawany jest przez oficjalne wydawnictwo Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego – Review and Herald Publishing Association. Tekst podzielony jest na dwie szpalty i utrzymany w tradycyjnym układzie rozdział-werset.

Vetus latina to zbiorcza nazwa łacińskich przekładów Pisma Świętego, dokonanych przed opracowaniem przez św. Hieronima, na zlecenie papieża Damazego I, jednolitej wersji łacińskiej, czyli tzw. Wulgaty. Do Vetus Latina zaliczają się Afra i Itala. Vetus latina są znane głównie z cytatów w pismach Ojców Kościoła (np. św. Augustyna) oraz nielicznych zachowanych rękopisów.

Opętanie - powieść opublikowana w 1923 przez francuskiego pisarza Raymonda Radiguet. Przekład polski ukazał się już w 1925 roku pod tytułem Diabeł wcielony. Kolejny przekład autorstwa Krytystyny Dolatowskiej ukazał się pod zmienionym tytułem Opętanie.

       na podstawie Wikipedii, otwartej encyklopedii : licencje: GFDL, oraz CC-BY-SA 3.0 + autorzy, historia
edycja